Deniz İnekleri (Sirenia)

Gözlem Bilgileri

Bu tür Evrim Ağacı tarafından gözlenmemiştir.

Tanım ve Genel Bilgiler

Sadece suda yaşayabilirler. Deniz inekleri iri yapılı, silindirik -torpidoya benzetilebilir- bir vücuda sahiptir. Bugün yaşayan türlerin vücut ölçüleri 2.50 m büyüklüğe ve 250-1500 kg ağırlığa ulaşır. Şişman görüntülerine rağmen gövdeleri hidrodinamik ve kaslı bir yapıdadır.

Ön ayakları birer yüzgeç şeklini almış, arka ayakları ise birleşip daha büyük, yassı bir yüzgeç olmuştur. Arka ayakları önemli ölçüde körelmiştir. Arka yüzgeçin şekli Manatgiller ve Dugonggiller familyalarını ayıran önemli bir özelliktir.

Kafatasları su yüzeyinden hava almak için oldukça farklılaşmıştır. Memeli olmasına rağmen, vücutları neredeyse kılsızdır, dış kulakları yoktur ve küçük gözleri vardır. Burunlarının tepesinde yer alan burun delikleri değerler tarafından kapatılırken, gözleri sfinkter benzeri bir mekanizma ile kapatılır.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Deniz ineklerinin en yakın akrabaları filler ve yaban fareleridir.

Günümüzde 2 familyası, 4 türü bulunmaktadır:

Manatigiller (Trichechidae): de Karayip manatisi (Trichechus manatus), Amazonas manatisi (Trichechus inunguis), Afrika manatisi (Trichechus senegalensis) olmak üzere 3 türü bulunmaktadır. Dugonglardan farklı olarak tırnakları vardır.

Dugonggiller (Dugongidae): Yalnızca Dugong dugong türü hayatta kalmıştır. Steller deniz ineği (Hydrodamalis gigas) türünün nesli yakın zamanda tükenmiştir. Manatilerden en büyük farklarından biri kuyruk yapılarıdır. Manatilerin küresel kuyruklarının aksine Dugonglar balina benzeri bir kuyruğa sahiptir.

ThoughtCo

Fosil kayıtlarında Sireniaların ilk ortaya çıkışı erken Eosen'de gerçekleşmiştir ve Eosen sonlarında sireniler önemli ölçüde çeşitlenmişlerdir. Fosillerle ilgili detaylara bu yazıda değinilmiştir.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Sirenia türlerinin ekolojik dağılımı birbirlerinden kopuktur. Afrika, Amazon Nehri, Meksika Körfezi ve Avustralya gibi dünyanın büyük bir kısmına yayılmışlardır. Bulanık sularda yaşamaktadırlar.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Sirenia takımına ait 4 tür de IUCN tarafından oluşturulan Kırmızı Liste'de Duyarlı (VU) kategorisinde yer almaktadır. Manatigiller değerli deri, yağ ve kemikleri için avlanmıştır. Dünyanın çeşitli bölgelerinde bu türlerin bazı hastalıklara iyi geleceği düşünülmektedir ve tıbbi ilaç olarak kullanılmaktadır.

Davranış ve Etoloji

Çoğunlukla yalnız olmasına rağmen, sireniler gruplar halinde toplanabilirler. Bu gruplarda genellikle tek dişi ve birden fazla erkek bulunur. Deniz inekleri, yavrularına önemli ölçüde ebeveyn bakımı yatırırlar. Bu sebeple uzun ömürlülüğe rağmen, kadınlar yaşamları boyunca sadece birkaç kez doğum yaparlar. Gebelik süresi ortama 1 yıldır ve 1-2 yıl yavrularını emzirirler.

Diyet ve Metabolizma

Bütün deniz inekleri otoburdur. Ancak deniz otları, algler, mangrov yaprakları ve suya düşen palmiye meyveleri gibi çeşitli sucul bitki örtüsünü içerir. Manatiler benzersiz bir diş yapısı geliştirmişlerdir ve azı dişleri sürekli değişmektedir. Dugongların dişleri daha basit yapılı olmasına rağmen diş değişimi onlarda da gözlenmektedir.

Etimoloji

Sirenia kelimesi, Yunan Mitolojisi'ndeki "siren" adı verilen deniz yaratıklarından gelmektedir.