Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Değişken Koalisyon Psikolojisi: Siyaset, Türümüz İçin Neden Bu Kadar Önemli?

İnsanlar, Yarın Düşmana Dönüşecek Dostlar Edinmekte Çok İyiler ve Bu, Evrimimizin Bir Parçası Olabilir!

Değişken Koalisyon Psikolojisi: Siyaset, Türümüz İçin Neden Bu Kadar Önemli? SoL Haber Portalı
10 dakika
7,394
  • Siyaset Felsefesi
  • Siyaset Bilimi

2017 yılının Temmuz ayında Donald Trump'ın oğlu Trump Jr., 2016 yılında ABD başkanlığı Demokrat adayı olan Hillary Clinton'a çamur atacak malzeme olduğunu iddia eden bir Rus avukatla görüştüğü için geniş çapta eleştirilere maruz kaldı. Başkan Donald Trump buna yanıt olarak şu tweet'i attı:

Çoğu politikacı, bir rakip hakkında bilgi almak için oğlumun katıldığı toplantıya giderdi. Politika zaten budur!

Haklı mı? Trump kampanyasının eylemleri her zamanki gibi basit bir politika mıydı? Bu soruyu cevaplamak için, insanları bu tür politik hayvanlar yapan şeyi tam olarak düşünmemiz gerekir. Eski atasözü belki de hiç bugünkünden daha uygun olmamıştı:

Bu Reklamı Kapat

Siyaset, ilginç yatak arkadaşlarını doğurur.

Şartlar değiştikçe sadece profesyonel politikacılar değil, ortalama vatandaşlar da yeni koalisyonlar kuruyorlar.

2012 yılında tekrar seçilmek için yarışan Başkan Barack Obama'yı destekleyen, ancak 2016 ABD başkanlık seçimlerinde Donald Trump'a oy veren seçmenler bunun iyi bir kanıtıdır. The Washington Post'a göre, ABD'de 200'den fazla ilçe, 2012 yılında Obama'yı destekledi ancak son seçimlerde Trump'ın peşine takıldılar. İnsanların fikirlerinin böyle bir anda değişmesi, siyasi aktivistleri öfkelendirebilir veya iş işten geçtikten sonra siyasi yorumcuların çok çeşitli açıklamalarda bulunması için ilham verebilir; ancak insanların ittifakları nasıl kurup dağıttıkları konusundaki bu tür değişkenlik, işbirliği-odaklı, daha doğrusu politika-odaklı bir tür olmamızın anahtarıdır.

Bu Reklamı Kapat

Buna "değişken koalisyon psikolojisi" diyoruz. Bu, .eşitli sosyal gruplarla güçlü bağlar kurabilmek, ama işimize geldiğinde bu bağları koparıp diğer gruplara geçebilme becerisidir. Bu yetenek, evrimin bir sonucudur. Bireyler birbirleriyle rekabet ettiklerinde, bunu genellikle paylaştıkları ideoloji, dil, dini inançlar veya giyim kuşam gibi kültür özelliklerini, grupların bir parçası olarak yaparlar. Kültürel olarak tanımlanmış gruplar arasındaki rekabet, kültürel grup seçilimi olarak bilinen kavrama yol açar. Bazı gruplar, diğerlerine göre daha başarılıdır. Bunu birbiriyle rekabet halindeki dinlerden ve ulus-devletlerden spor takımlarına ve KOBİ'lere kadar her yerde görürüz. Türümüzün iyiliği, çoğu zaman, ait olduğumuz grubun iyiliğine bağlı olduğu için, bireyler üzerinde daha başarılı olan grupları tespit edip onlara kendilerini adamak yönünde bir baskı oluşur.

Bununla birlikte, bu gruplar kültürel açıdan tanımlandıkları için, genellikle geçirgendirler. Zaman geçtikçe, bu gruplara dahil olan insanlar da değişir. Örneğin, insanlar bir dinî tutumunu değiştirdiğinde veya destekledikleri siyasi partiyi değiştirdiklerinde, kültürel olarak tanımlanmış bir gruptan diğerine geçerler. Kültürel olarak tanımlanmış grupların geçirgenliği böylece insan psikolojisi üzerinde başka bir seçici güce yol açar: Başarılı gruplarla müttefik olmanın yararlı olması bir yana, aynı zamanda daha iyi bir grubun da her an ortaya çıkabileceği olasılığına açık olmak da iyi bir fikirdir. 

Bu konuya birbirini tamamlayan iki perspektiften yaklaşacağız: Bir evrimsel antropolog olan Lee Cronk, insanların özellikle de insan olmayan kuzenlerimize nazaran nasıl bu kadar işbirliğine yatkın olacak biçimde evrimleştiğini araştırmaktadır. Beth Leech ise, spesifik gerçek dünya vakalarında işbirliğinin nasıl işlediğini araştıran bir siyaset bilimcidir. Özellikle Washington, D.C.'de sık sık rekabet eden ama bazen de işbirliğine dayalı çıkar yapma bağlamları hakkında işbirliğinin nasıl çalıştığına dair araştırmalar yapmaktadır. "Grand Central'daki Toplantı’da: İşbirliğinin Sosyal ve Evrimsel Köklerini Anlamak" isimli kitaplarında ve Cognitive Systems Research dergisindeki makalelerinde ayrıntılı olarak tartıştıkları gibi, politikayı bildiğimiz gibi yapan türümüzün değişken koalisyon psikolojisidir. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Koalisyon Psikolojisi Nedir?

Bu fikri tam olarak anlamak için bir adım geriye gitmeli ve temel olarak aldığımız konsepte, koalisyon psikolojisine bakmalıyız. Sosyal psikoloji araştırmaları, insan zihninin koalisyonları aramaya yatkın olduğunu defalarca göstermiştir. Günümüz etik panelini aşmakta güçlük çekebilecek klasik bir çalışmada, 1950'lerin başında çalışan bir grup sosyal psikolog, Oklahoma'daki bir izci kampında iki ayrı kabinde yaşayan erkek çocuklarını inceledi. Araştırmacıların hangi erkek çocukların hangi gruba girdiği konusunda keyfi seçimler yapması gerekiyordu. Grup üyeliğinin rastgele seçimine rağmen, iki grup birbirlerinin varlığının farkına vardıklarında, gruplarını hızla “Kartallar” ve “Çıngıraklıyılan” olarak etiketleyerek, güçlü koalisyonlar kurdular. Aynı zamanda, rekabetçi ve yarışmacı bir ruha büründüler; öyle ki karşılıklı düşmanlıkları birkaç noktada yumruklaşa kavgalara dönüştü.

Futbol Fanatizminde İşbirliği

Diğer çalışmalarda, insanların daha kontrollü ortamlarda güçlü koalisyonlar oluşturmasının şaşırtıcı derecede kolay olduğunu göstermiştir. Örneğin, 1970'lerde öncü sosyal psikolog Henri Tajfel ve meslektaşları, insanların Paul Klee ve Wassily Kandinsky’ye ait resimleri oylamalarını istediler. Daha sonra katılımcıları görünürde tercihlerine göre iki gruba ayırdılar; ancak gerçekte tercihlerine göre ayrılmamışlardı. Daha sonra kendi grup üyeleri ile diğer grup üyeleri arasında bir miktar para bölmeleri istenen denekler, kendi gruplarının üyelerine daha fazla para verdiler. Cronk bu deneyi her yıl işbirliği üzerine öğrettiği bir sınıfta tekrarlar ve her zaman bir büyü gibi çalışır.

This is Anfield

Daha yakın zamanlarda, İngiltere'de sosyal psikologlar futbol taraftarlarının koalisyon psikolojisi üzerine eğildiler. Kendilerini Manchester United (MU) taraftarı olarak tanımlayan katılımcılara, takımla ve diğer taraftarlarla özdeşleşme hislerini pekiştiren bir dizi anket verildi. Daha sonra çalışmanın ikinci bölümü için kampüste farklı bir binaya yürünmesinin gerekli olduğu söylendi. Onlar yürürken, kendisine koşucu rolü verilen bir kişi yanlarında düştü ve acı içinde bağırdı. Koşucu rolündekilere üç forma verilmişti: Manchester United forması, düz bir gömlek ve MU'nun ezeli rakibi Liverpool Football Club'ın (FC) logosuyla damgalanmış bir gömlek. Manchester taraftarının düştüğünü gören katılımcılardan biri hariç hepsi onun yardımına koştu; ama düz gömlekli bir kişinin düştüğünü gören katılımcıların sadece üçte biri onun yardımına koştu. Liverpool taraftarına yardım edenlerin sayısı ondan da azdı!

Şu ana kadar bunun gösterdiği tek şey, koalisyon kurma yatkınlığımızın ne kadar güçlü olduğu... Ama çalışmanın ikinci aşaması, insan aklının ait olduğumuz grupları tanımlamada ne kadar esnek olabileceğini gösterdi. Bu durumda, araştırmacılar yine Manchester United taraftarlarına odaklandılar; ama onlara özellikle Manchester taraftarları yerine, genel olarak futbol taraftarları olma duyguları ile ilgili anketler verdiler. Bu kez hem Manchester United formalı hem Liverpool FC formalı hem de düz gömlekliye yardım miktarı yüksek oranlarda çıktı. Bu çalışma, insanların grup kimliklerinin kolaylıkla manipüle edilebilir olduğunu göstermiş oldu.

Conambo Köylülerinde İşbirliği

Antropologlar koalisyon oluşturma değişkenliğimizi de göstermeyi başarmışlardır. 1990'ların başında, Fullerton California Eyalet Üniversitesi'nden profesör John Q. Patton, küçük ölçekli savaşların hâlâ yaygın olarak devam ettiği bir ortam olan Ekvador Amazonundaki Conambo köyünde kurulan koalisyonları inceledi. Resmi bir soy veya şefe sahip olmadıkları için, Conambo'daki politik durum sürekli olarak ve öngörülemeyen şekillerde değişiyordu. Böyle bir ortamda, erkekler arasındaki koalisyonlar önem kazanmaktadır ve bu işbirlikleri sık sık yeniden müzakere edilir. Diğer birçok toplumda, erkek koalisyonuna üyelik büyük ölçüde akrabalık bağları ile belirlenmektedir. Bununla birlikte, Conambo'daki yeni evliler, genellikle erkeğin ailesinden ziyade kadının ailesiyle bir arada yaşayacak şekilde taşındıkları için, topluluktaki yetişkin erkekler genellikle birbiriyle akraba değildir veya sadece uzaktan akrabadırlar.

Bu Reklamı Kapat

Conambo
Conambo
Blogspot

1990'ların başında Conambo'da iki farklı etnik grup vardı: Achuar ve Quichua. Ancak şaşırtıcı bir şekilde, bu etnik kimlikler koalisyon bağlarını belirlemedi. Conambo'daki erkekler, akrabalık ya da etnik kökene göre ittifaklar kurmak yerine, kendi gruplarını oluşturmalarına yardım etmek için karşılıklı dayanışmaya güvendiler. Bilirsiniz, “Son zamanlarda sen bana yardım ettin, dolayısıyla eğer işler şiddete dönerse, ben de senin tarafını tutacağım.” şeklinde... Sonuç olarak, iki büyük koalisyon köyü oluştu: Birinde 12 hane, diğerindeyse 13 hane vardı. Her koalisyona bir etnik grup hâkim olsa da, her biri her iki etnisiteyi de temsil eden insanlardan oluşuyordu.

Patton'un söylediğine göre, Conambo'da bu çalışmayı yürüttüğünden beri çok şey değişmiş. Bir e-postada şöyle diyor:

O zamandan beri siyasi dengelerde çok sayıda değişim yaşandı. Artık Conambo'daki koalisyonlar, 1990'ların başlarında olana nazaran etnik açıdan daha az karışık.

Böylece, Oklahoma'daki öğrenciler, İngiltere'deki futbol taraftarları ve dünyadaki herkes gibi, Conambo halkının da değişen koşullara bağlı yeni koalisyon kurma ve reformlara gitme konusunda usta oldukları görülmüştür.

Tüm Bunlar Siyaset Açısından Ne Anlama Geliyor?

Hem sosyal psikolojiden hem de antropolojiden elde edilen bu tür bulgular, 2016 seçimlerinin sonuçlarını ve politik davranışımızla ilgili diğer pek çok şeyi anlamamıza yardımcı olabilir. 2016'da gördüğümüz ve Amerikan tarihi boyunca defalarca gördüğümüz oy değişimleri, bir sapkınlığı değil, bir adaptasyonu temsil ediyor. Politik bağlılıkları değiştirme ve değişiklik yararlı olmadıysa tekrar geri dönme yeteneğimiz, müttefiklerimizin kim olduğuna karar vermek gibi psikolojik olarak değişken olma yeteneğimizle mümkün olmaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Bu araştırma, Trump kampanyasının bazı üyelerinin belirli eylemlerine ne ışık tutabilir? Belki de Başkan Trump, geçerli bir noktaya değindi: Birinin politik hedeflerine acilen ulaşması için, eski düşmanlarla birlikte çalışması, "normal" politikanın bir parçasıdır.

Sorun şu ki, bu davadaki siyasi hedef, ABD başkanlık seçimleriyle ilgilidir. Trump kampanyasının farkına varmadığı şey, Trump ve Clinton kampanyasının büyük bir koalisyonun üyesi olduğu sistemdir: Yani ABD'nin demokratik hükümet sistemi... Bu sistem, ABD'nin rekabet dolu bir dünyada varlığını sürdürebilmesi için seçimleri de içermektedir (ve tabii Rusya Federasyonu'nun bariz bir şekilde antidemokratik faaliyetleri de dahil olmak üzere). Bu sistemin var olma amacı, bir tarafın kazanmak için herhangi bir şeyi yapabilmesinin önüne geçmektir.

CNN

Trump'ın temsilcileri, Ruslarla bir araya gelerek, kendi çıkarlarını daha da ileriye götürmek amacıyla faaliyet gösterdikleri ve bağlı oldukları büyük koalisyonun istikrar ve refahını baltalama riskine giriştiler. Belki de Trump ve ekibi, Manchester United taraftarlarından bir ders almalıdır: Söz konusu olan sadece Liverpool FC ile rekabet olduğunda, buna göre taraf tutmak anlaşılırdır. Ancak Trump ve ekibinin, diğer bir sporun taraftarları (mesela kriket?) karşısında futbol taraftarları söz konusu olduğunda, Liverpool taraftarlarının bile bir müttefik olabileceğini anlamaları gerekiyor.

Eğer Trump kampanyası, daha çok Manchester United taraftarı gibi düşünseydi, seçimleri kazanmak istedikleri kadar, sadakatlerinin ABD için olması gerektiğini de fark ederlerdi. Yaklaşık 50 yıl önce, başka bir siyasi aday olan Hubert Humphrey, bunu anlamıştı. Sovyet Büyükelçisi Anatoly Dobrynin kampanyasına mali açıdan yardım etmeyi teklif ettiğinde bunu reddetmişti. The Washington Post'un yazdığı gibi, Dobry, anılarında şöyle yazıyor:

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Geveze: Kafamızın İçindeki Dırdırcı Ses ve Onu Dizginlemenin Yolları (Ethan Kross)

Benzersiz bir becerimiz var: iç sesimiz. Hedeflerimize ulaşabilmemizi, yaratabilmemizi, mutlu anlarımızı zihnimizde tekrar tekrar yaşayabilmemizi ve kim olduğumuzu tanımlayabilmemizi ona borçluyuz. Ama bu bilgelik kaynağı, en çok ihtiyaç hissettiğimiz anlarda en acımasız düşmanımıza dönüşebiliyor. Acı veren duyguları aklımıza sakız yapıyor, utanç dolu anlarımızı zihnimizde tekrar tekrar canlandırıyor, bizi düşüncelerimizin kıskacından kurtarmıyor, aksine sinsi bir şeyin doğmasına yol açıyor: dırdırcı iç ses.

İç sesin hem yardımsever bir süper güç hem de bizi yaralayan yıkıcı bir kriptonit olmasının yarattığı kaçınılmaz gerilim, insan zihninin en büyük bilmecelerinden biri. Peki yok mu onu dizginlemenin bir çaresi?     

Ödüllü nörobilimci ve psikolog Ethan Kross büyük yankı uyandıran kitabı Geveze’de sayısız vaka ve araştırmadan yararlanarak, iç sesi dizginlemek için bir dizi araca sahip olduğumuzu gösteriyor. Aslında hep gözümüzün önünde olan ama farkında olmadığımız; kullandığımız sözcüklere, anlattığımız hikâyelere, sevdiklerimizle yaptığımız konuşmalara, alışkanlıklarımıza, hatta bazen tuhaf ritüellerimize gizlenmiş araçlar. 

Etkileyici, sürükleyici, aynı zamanda da özgün bakış açıları ve ipuçlarıyla dolu Geveze, kendinizle yaptığınız konuşmaları sonsuza dek değiştirecek ve daha mutlu, daha üretken bir yaşam sürmenize yardımcı olacak bir kitap.

Devamını Göster
₺70.00
Geveze: Kafamızın İçindeki Dırdırcı Ses ve Onu Dizginlemenin Yolları (Ethan Kross)

Söylemeliyim ki Humphrey, sadece çok zeki değil, aynı zamanda akıllı da bir adamdı. Neler olduğunu hemen anladı.

Sonuç

Kısa vadede, Trump kampanyasının stratejisi işe yaramış gibi görünüyor: Halk oylamasını kaybetmesine rağmen, Seçmenler Kurulu'nun (İng: Electoral College) oyunu kazandı ve ABD başkanı oldu. Rusya'nın seçimlere müdahalesinin Trump davasına ne kadar yardımcı olduğu belirsizliğini koruyor; ancak Trump kampanyasının siyasi normları hiçe sayması, özellikle de ana destekçileri arasında ekibine iyi hizmet ediyor gibi görünüyor.

Bu davranışı, kültürel grup seçimi açısından nasıl değerlendiririz? Trump ve koalisyonu sadece siyasi kampanyalar arasındaki mücadelenin dar bağlamı açısından faaliyet gösteriyor gibi görünüyor. Göz ardı ettikleri şey, farklı politik sistemler arasında küresel rekabetin çok daha geniş bir bağlamında faaliyet gösteriyor olduklarıdır. Daha geniş bir seviyede baktığımızda; tweet fırtınaları, uzun süredir devam eden müttefikleri küçümsemesi ve ABD yönetim sistemine açıkça ve tarihsel bir düşmanlığı olan ülkelerle aynı yatağa girmesi, Washington yönetiminin bu tarz inovasyonlara ayak direme yöntemi gibi gözükmektedir.

Trump kampanyasının eşi görülmemiş yaklaşımları ile yerleşik sistemin normları arasındaki mücadele, sonunda mahkemelerde veya Kongre önünde sonuçlanabilir. Ancak şu anda bu yarışmanın ana arenası, kamuoyudur. Bu bağlamda anketler, Trump'ın modern seçim tarihindeki herhangi bir başkanın görev süresi boyunca sahip olduğu en düşük onay değerleri ve en yüksek ret oylarıyla kötü bir performans gösterdiğini gösteriyor. Bu modelin 2018 ve 2020 seçim dönemlerinde devam edip etmeyeceğini tahmin etmek çok zor. Rus hükümetinin 2016’da ABD'ye karışması ile ilgili muhtemel müdahalesini araştırmak üzere atanan özel danışman Robert Mueller'in bulguları, başkanlık seçiminin nihai sonucunu belirlemeyebilir.

Koalisyon psikolojisinin esnek doğası göz önüne alındığında, gelecekteki pek çok şey, seçimlerde seçmenlerin çoğunluğununun kendilerini bir partizan olarak mı, yoksa daha ziyade bir Amerikalı olarak mı tanımlayacaklarına kalmıştır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 14
  • İnanılmaz 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 2
  • Grrr... *@$# 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Sapiens | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 16:58:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8300

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Okyanus
Deizm
Kuantum Fiziği
Santigrat Derece
Hidrotermal Baca
Göğüs Hastalığı
Elementler
Bilgisayar
Yaşamın Başlangıcı
Beslenme Biçimi
Çocuklar
Onkoloji
Abd
Etik
Kültür
Beslenme Bilimi
Factchecking
Tespit
Sahte
Mars
Popülasyon
Solunum
Çeşitlilik
Nasa
Savaş
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.