Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Decaf (Kafeinsiz) Kahve Nasıl Üretilir? Kahve, Nasıl Kafeinsizleştirilir?

Decaf (Kafeinsiz) Kahve Nasıl Üretilir? Kahve, Nasıl Kafeinsizleştirilir? Time
6 dakika
3,428
Tüm Reklamları Kapat

Kafeinsizleştirme, kahvedeki kafeini tamamen ortadan kaldırmasa da büyük çoğunluğunu ortadan kaldırmayı hedefleyen, fiziksel ve kimyasal bir işlemdir. Bir kahvenin "kafeinsiz" olarak kabul edilmesi için eşik, Avrupa'da %0.1 seviyesinde kafein iken, ABD'de bu oran %3'ün altı olarak belirlenmiştir.

Kafeinsizleştirme genellikle daha az aromalı kahve ile ilişkilendirilir. Çünkü çok sayıda aroma kimyasalı arasından bu aromalara dokunmadan sadece kafeini çıkarmak zor bir işlemdir. Üstelik, kafeinsiz çekirdeklerin düzgün bir şekilde kavrulması da zor bir süreç gerektirir. Kafeinsizleştirme işlemi, çiğ kahve çekirdeklerinde kavurma işleminden önce yapılmaktadır. Geleneksel yöntemler; organik çözücü ekstraksiyonu, su kafeinsizleştirme ve süperkritik karbondioksit ekstraksiyonu yöntemleridir.

Tüm Reklamları Kapat

Öncelikle, kafeinin kısaca ne olduğunu hatırlayıp, sonrasında bu kafeini kahveden nasıl ayırabildiğimize bir bakalım.

Kafein Nedir?

Kafein, yaygın olarak tüketilen birçok yiyecek ve içecekte bulunması nedeniyle Dünya çapında bilinen bir bileşiktir. Kahve çekirdekleri, kakao çekirdekleri, çay yaprakları gibi birçok doğal kaynağa sahiptir. C8H10N4O2 kimyasal formülü ile 3,7-dihidro-1,3,7-trimetil-1H-purin-2,6-dion sistematik adına sahiptir.

Tüm Reklamları Kapat

Kafeinin insan vücuduna etkileri iyi bilinmektedir. Düşük dozlarda kafein bir uyarıcıdır ve içen kişinin konsantrasyonunun artmasına ve yorgunluğunun azalmasına olanak tanır. Bununla birlikte daha yüksek dozlarda kafein tüketimi diğer yan etkilerinin yanı sıra uykusuzluk, sinirlilik ve dalgalı ruh haline sebep olabilir.

Kafeinin biyolojik etkileri, genel olarak adenozini taklit etmesiyle açıklanır.

Kafein ve adenozinin kimyasal yapısı
Kafein ve adenozinin kimyasal yapısı
Science Learn

Adenozin, vücudun yavaşlamasına neden olan bir reseptör üzerinde etkiliyken, kafein aynı reseptöre bağlandığında zıt etki oluşturur. Dolayısıyla; benzer şekli nedeniyle kafein, adenozin ile rekabet eder ve adenozinin reseptörü üzerindeki etkisini geri dönüşümlü olarak bloke eder.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kahvenin kafein içeriği, çekirdeğin türüne göre değişir. Yeşil robusta kahve çekirdekleri kütlece yaklaşık %2.2 kafein içerirken yeşil arabica çekirdekleri için bu oran %1.2'dir.

Kafein hakkında çok daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Kafeinsizleştirme Nasıl Yapılır?

Organik Çözücü Ekstraksiyonu

Kafeinin çekirdekten ayrıştırılması için yaygın olarak kullanılan yöntem solvent (çözücü) ekstraksiyonuna dayanır. Ekstraksiyon yöntemi kafeinin diklorometan (metilen klorür), alkol, aseton, kloroform ve su gibi çeşitli organik çözücüler içindeki çözünürlüğünü temel alır.

Kafeinsizleştirme işlemi 1900'lerin başında Alman kahve tüccarı Ludwig Roselius tarafından icat edildiğinde çözücü olarak benzen kullanılmıştır. Ancak günümüzde benzenin ne kadar toksik ve kanserojen olduğunu bilindiğinden benzen artık bu işlemde kullanılmamaktadır.

Çözücü kafeinsizleştirme, kafeini çıkarmak için yeşil kahve çekirdeklerini bir çözücüye batırmayı gerektirir. Dolaylı ve doğrudan olmak üzere iki tür çözücü kafeinsizleştirme yöntemi vardır.

Tüm Reklamları Kapat

Doğrudan çözücü kafeinsizleştirmede yeşil kahve çekirdekleri çözücüye batırılmadan önce gözeneklerini açmak için buharda pişirilir. Günümüzde en yaygın kullanılan iki çözücü metilen klorür ve etil asetattır. Seçilen çözücüde bekletilen çekirdekler ardından tekrar buharda pişirilir, kurutulur ve kavrulur. Bu işlemler, çekirdekte artık çözücü kalmamasını sağlar. Kahve çekirdeklerini çözücüye batırmak, çözücü içinde çözünen kafeini uzaklaştırır.

Dolaylı yöntemde ise kimyasal madde çekirdeklere dokunmaz. Yalnızca çekirdeklerin saatlerce ıslatıldığı kafein yüklü suya eklenir. Kimyasallar kafeinlere bağlandıktan sonra çözelti tekrar çekirdeklerle buluşturulur. Her iki işlemde de çözücüler yeşil çekirdeklerden durulanır veya buharlaştırılır ve kavurma esnasında da eğer kaldıysa çözücünün büyük çoğunluğu tekrar buharlaşmış olur. Bu işlemden geçen kahvenizi gönül rahatlığıyla içebilirsiniz çünkü işlem sonucunda kahvenizde yalnızca eser miktarlarda (tüketim için güvenli kabul edilir) çözücü bulunur.

Su Kafeinsizleştirme

Su kafeinsizleştirmede İsviçre su işlemi ve Fransız su işlemi olmak üzere iki yöntem kullanılır.

İsviçre Su İşlemi

İsviçre su işlemi, adından da anlaşılacağı üzere İsviçre'de geliştirilmiştir. Yalnızca su ve karbon filtrasyonuna dayanır. Kafeini çıkarmak için kahve çekirdeklerini sıcak suda ıslatmayı ve bazı aroma bileşiklerinin de çıkarılmasını içerir. Kahve çekirdekleri öncelikle kafein ve aroma bileşenlerini çıkarmak için sıcak suya daldırılır. İlk çekirdekler daha sonra atılır ve "yeşil kahve özü" denen, lezzet açısından zengin su elde edilir. Bu işlemin ardından su, yalnızca büyük kafein moleküllerini yakalayacak şekilde boyutlandırılmış bir karbon filtreden geçirilir. Kafeinsiz yeşil kahve özü daha sonra bir sonraki çekirdek partisini yıkamak ve filtrelemek için kullanılır. Böylece kafein, kimyasal maddelere başvurmadan ve çekirdekler aromalı bileşenlerinin çoğunu kaybetmeden çekirdeklerden süzülür.

Tüm Reklamları Kapat

Fransız Su İşlemi

Fransız su işlemi, İsviçre su işlemine benzerdir ancak ek olarak çekirdekleri 24 saate kadar sıcak suda bekletmeyi içerir. Çekirdekler sudan çıkarılır ve kurutulurken su, kafeini seçici olarak çıkarmak bir karbon filtreden geçirilir. Kafeinsiz, lezzet açısından zengin su daha sonra onu emen kuru çekirdeklere geri eklenir. Daha sonra çekirdekler yeniden kurutulur ve kavrulur.

Süperkritik Karbondioksit Ekstraksiyonu

Normal koşullar altında bir gaz olduğu için karbondioksiti bir çözücü olarak düşünmeyebilirsiniz. Ancak oda sıcaklığının biraz üzerinde yüksek basınç altında sıkıştırılırsa CO2, süperkritik bir akışkana dönüşür. Süperkritik sıvı, özellikleri sıvı ile gaz arasında olan bir maddedir. Süperkritik karbondioksit suyla karıştırılırsa, kafeini çözmede çok iyi bir akışkan haline gelir.

Basınç-sıcaklık diyagramında kritik nokta ve süperkritik sıvının gösterimi.
Basınç-sıcaklık diyagramında kritik nokta ve süperkritik sıvının gösterimi.
FutureLearn

Süperkritik CO2, 1970'lerden beri endüstride kahve çekirdeklerinden kafeini çıkarmak için kullanılmaktadır. Kafeinin süperkritik karbondioksitte çözünürlüğü düşüktür ve bu nedenle su veya etanol gibi kafein çözünürlüğünü üçe katlayan ve dolayısıyla ekstraksiyonu hızlandıran bir yardımcı çözücü kullanılır. Süperkritik CO2 ekstraksiyonu, oldukça seçici bir işlemdir. Sadece kafein bileşiğini çıkarır ve diğer tat öncülerini çekirdekte bırakır. Diğer kafeinsizleştirme yöntemlerinden daha verimli olduğu ve çevre için daha iyi olduğu kanıtlandığı için yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Bunun da ötesinde kullanılan çözücü kolayca çıkarılabilen, alev almayan ve toksik olmayan bir çözücüdür. Bu faydalı özellikler, çay ve kakao çekirdekleri gibi diğer ekstraksiyon alanlarında da bu tekniğin uygulanmasını sağlamıştır.

Uygulama esnasında öncelikle yeşil çekirdekler, yaklaşık %50 nem içeriğine ulaşana kadar sıcak suda ıslatılır ve daha sonra kapatılan bir ekstraksiyon kabına konur. Çekirdekleri suya batırmak, çekirdekler şişerken aynı zamanda gözeneklerinin açılmasını sağlar. Böylece hareketli bir forma dönüşen kafeinin çekirdeklerden dışarı dağılmasına sebep olur. Yaklaşık 300 atmosferlik bir basınçta süperkritik karbondioksit, kapalı kaba pompalanır. Burada sıvı CO2, kafein bileşiğini çözer ve kahve çekirdeklerinden çeker. Kafeinsizleştirme işlemi sırasında CO2 yaklaşık 8-12 saat boyunca döngü halinde bir ekstraktör ve yıkayıcıdan geçer. Yıkayıcı, yüksek bir su/CO2 oranına sahiptir. CO2 ve kafein karışımı daha sonra güçlü bir tanka taşınır ve burada kap üzerindeki basınç kaldırılır. Basınç düştükçe süperkritik CO2 gaz fazına geri döner. Gaz halindeki karbondioksit, buharlaşarak kafeini kapta bırakır. Kalan kafein gaz halindeki karbondioksitten karbon filtrelerle çıkarılır ve temiz CO2'in tekrar yüksek basınçlı kaba doldurulması sağlanır. Böylece CO2 geri dönüştürülebilir ve tekrar tekrar kullanılabilir.

Sonuç

Sonuç olarak, kafeinsiz kahve de kahvenin kendisi gibi sağlıklı bir diyetin parçası olduğu sürece sağlıklıdır. Kafeinsizleştirme sürecinin kendisi tamamen sağlıklıdır ve sizin için herhangi bir sağlık riski içermez. Ancak kafeinsizleştirmenin sağlıklı ve güvenli kalabilmesi için, kafeinsizleştirme işlemi yapan firmaların sıkı sıkıya denetlenmesi ve kahve çekirdeklerinde kafeinsizleştirme işleminin parçası olan çözücü kimyasallardan kabul edilen değerlerin altında bir miktarda kaldığından emin olunmalıdır (örneğin kafeinsizleştirme işlemi sonrasında, metilen klorürden 10 milyonda 10 parçadan az bulunmalıdır).

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
46
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İğrenç! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

C8H10N4O2 kimyasal formülü ile 3,7-dihidro-1,3,7-trimetil-1H-purin-2,6-dion sistematik adına sahiptir.

1900'lerin başında Alman kahve tüccarı Ludwig Roselius tarafından icat edildi.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/02/2024 21:10:35 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13388

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Güneş
Araştırma
Irk
Asteroid
Abd
Psikoloji
Obezite
İspat Yükü
Protein
Sars Mers
Şehir Hastanesi
Metabolizma
Çekirdek
Alan
Tekillik
Ateş
Evrim
Beyin
Epistemoloji
Zehirli Mantar
Uzay Aracı
Solunum
Temel
Tespit
Aşırı
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Havacılık Tarihinin 90 Yıllık En Gizemli Olayı Çözülmüş Olabilir mi?
Havacılık Tarihinin 90 Yıllık En Gizemli Olayı Çözülmüş Olabilir mi?
Araba Camındaki Siyah Noktalar Ne İşe Yarıyor?
Araba Camındaki Siyah Noktalar Ne İşe Yarıyor?
Stres Yayı Yerçekimine Nasıl Karşı Koyuyor?
Stres Yayı Yerçekimine Nasıl Karşı Koyuyor?
"İkinci Beyin": Vücudunuzdaki Yabancı Organizmalar, Beyninizi Nasıl Yönetiyor?
Arılar da İnsanlar Gibi
Arılar da İnsanlar Gibi "Jetlag" Hisseder mi?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Uçar, et al. Decaf (Kafeinsiz) Kahve Nasıl Üretilir? Kahve, Nasıl Kafeinsizleştirilir?. (9 Aralık 2022). Alındığı Tarih: 26 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13388
Uçar, S., Alparslan, E. (2022, December 09). Decaf (Kafeinsiz) Kahve Nasıl Üretilir? Kahve, Nasıl Kafeinsizleştirilir?. Evrim Ağacı. Retrieved February 26, 2024. from https://evrimagaci.org/s/13388
S. Uçar, et al. “Decaf (Kafeinsiz) Kahve Nasıl Üretilir? Kahve, Nasıl Kafeinsizleştirilir?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, 09 Dec. 2022, https://evrimagaci.org/s/13388.
Uçar, Sıla. Alparslan, Eda. “Decaf (Kafeinsiz) Kahve Nasıl Üretilir? Kahve, Nasıl Kafeinsizleştirilir?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, December 09, 2022. https://evrimagaci.org/s/13388.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close