Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Darwin, Kendi Teorisine Güveniyor muydu? Yoksa Fantezi Peşinde Koştuğuna mı İnanıyordu?

Darwin, Kendi Teorisine Güveniyor muydu? Yoksa Fantezi Peşinde Koştuğuna mı İnanıyordu? Washingtonian
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

İddia

Darwin, özellikle de arkadaşı Charles Lyell'a yazdığı mektuplarında teorisinden duyduğu kuşkuları çok açık bir şekilde dile getirmektedir: "Çeşitli konularla ilgilenen pek çok insanın yıllardır bir illüzyon içinde olduğumu düşünerek oldukça seviniyorum. Sık sık üzerime soğuk bir ürperti geliyor ve kendi kendime bütün hayatımı bir fanteziye adayıp adamadığımı soruyorum."

Gerçek mi?

Çarpıtılmış

Sözün Gerçeği Nasıl?

(...) Bana gelecek olursak... Çok sayıda insanın yıllar boyunca illüzyonların peşinden gittiğini düşünüp mutlu oluyorum. Ama sık sık üzerime soğuk bir ürperti geliyor ve kendi kendime bütün hayatımı bir fanteziye adayıp adamadığımı soruyorum. Ama artık şöyle düşünüyorum: Siz ve Hooker gibi gerçeği araştıranların tamamen hatalı olmasının imkansız olduğunu düşünüyorum ve dolayısıyla içim rahatlıyor.

Sözün Kökeni

Charles Darwin tarafından 23 Kasım 1859'da, yani Türlerin Kökeni'nin basılmasından sadece 1 gün önce, Dünyaca ünlü jeolog ve Darwin'in yakın dostu Charles Lyell'e gönderdiği bir mektuptan alıntıdır.

Bilgiler

Mantıkta, çeşitli kelimeleri veya cümleleri bu şekilde bağlam dışında alıp kullanmaya "Cımbızlama Safsatası" denmektedir. Amaç, cımbızlanan kısmın verdiği hatalı düşünceyi, genel görüş veya gerçekmiş gibi sunmaya çalışmaktır. "Cümleleri bağlam dışı kullanma" gibi de düşünülebilir. Sözün orijinali ile, evrim karşıtları tarafından yayılan versiyonu arasındaki farklar incelenecek olursa, cımbızlamanın ne kadar art niyetli bir uygulama olduğu görülebilir.

Ancak mektup sadece yaratılışçılarca cımbızlanması açısından ilginç değildir. Mektup, Darwin'in bilim tarihini değiştirecek eserinden 1 gün öncesine ve o çağın şartlarına güçlü bir ışık tutmaktadır. Örneğin aynı mektupta Darwin, Lyell'in Darwin tarafından ileri sürülen değişim fikrini kabul etmesinden ötürü hoşnutluğunu şu sözcüklerle dile getirmektedir:

Yeni baskınızda değişim [modifikasyon] doktrinini kabul etmeye karar vermenizi memnuniyetle karşılıyorum. Çalışmamın başarısı için hiçbir şeyin sizin kabulünüzden daha önemli olmayacağına ikna olmuş bulunmaktayım. Size hürmetlerimi sunarım. Bir soru işaretinin öteki tarafında bulunduğunu ispatlamış bir usta olarak, fikrinizi istemli bir şekilde değiştirmeniz, sanıyorum ki bilim tarihinde eşi pek de bulunmayan bir gerçektir.

Darwin, ilk etapta "evrim" sözcüğünü kullanmamıştı; çünkü bu kelimenin o zamanlarda böyle bir anlamı yoktu. Bunun yerine o zamanlarda buna "modifikasyon" denmekteydi.

Mektubun bu kısmından da görülebileceği gibi, Darwin'in çağının büyük insanlarını evrimsel değişim fikrine ikna etmeyi başarması, kendisini fazlasıyla heyecanlandırmakta ve umutlandırmaktadır. Bu, oldukça anlaşılırdır. Zira gencecik bir bilim insanı olarak çağının saygın bilim insanları tarafından kabul görme, onları sadece bilim-temelli verileriyle tamamen aksi yöndeki inanışlardan koparıp bilimsel tarafa çekmeyi başarma çok büyük başarılardır. Yani bilim düşmanlarının cımbızlama girişimleri Darwin'in kendisinden ve teorisinden emin değilmiş gibi göstermesi bir yana, Darwin zaten daha kitabını yayımlamadan önce bile bilimsel anlamda büyük başarılar elde etmeyi başarmıştır.

Yaratılışçıların yapmaya çalıştığı, Darwin ile ilgili bir yalanın arkasına sığınarak kamuoyunda "Darwin bile kendi iddiasına inanmıyordu, siz neden inanıyorsunuz?" mesajını yayabilmektir. Lakin Darwin'in mektubunun geneline bakıldığında, bir pozitiflik ve umutla dolu olduğu görülmektedir.

Darwin, mektubun doğrusunu yukarıda verdiğimiz noktasından sonra, adeta günümüz yaratılışçılarına gönderme yaparmış gibi, kendi çağının bilim düşmanlarına yüklenmektedir:

Eleştirileriniz için çok teşekkürler, eğer ki ikinci bir baskısı yapılacak olursa bunlara mutlaka eğileceğim. Bir süredir, eğer ki bir ateist, vs. olarak yaftalanacak olursam, doğal seçilim doktrininin sizin çalışmalarınıza zarar verip vermeyeceğini düşünüyorum. Umuyorum ve düşünüyorum ki olmayacaktır. Deneyimlerime dayanarak söyleyebilirim ki, bağnazlığın virüsü genellikle ilk bulaştığı kişide harcanıyor. Bilge ve mutlu bağnazlar, bu kişinin görüşlerini doğru kabul eden diğerlerinin sanrılar gördüklerini iddia ederek, onlara sadece acıyorlar.

Sonrasında ise Darwin, şu sözlerle mektubunu bitirmektedir:

Kitabıma gösterdiğin ve bana cömertçe sunduğun tüm gayretlerin ve ilgin için, en sıcak ve arkadaşça bir biçimde sana teşekkür ederim. Ve ben, sevgili Lyell, senin halen aşıkane bir dostun ve öğrencin olarak kalmaktayım.

Darwin ve Lyell arasındaki mektuplaşmanın zarafeti karşısında, bilim düşmanlarının zehirli retoriği daha da tezat bir biçimde karşımıza çıkmaktadır. Bazı insanların bilime, aydınlanmaya, ilerlemeye ve gelişmeye karşı duyduğu nefret, onların hayat biçimlerini ve toplumsal manipülasyon araçlarını belirlemektedir. Kendimizi bilimsel gerçekler konusunda eğiterek ve her duyduğumuz iddianın kaynağını elimizden geldiğince güvenilir kaynaklardan araştırarak, bu seviyesiz ve tehlikeli saldırıların yanlış kanılara kapılmamıza neden olmasına engel olabiliriz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/10/2020 18:05:36 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4990

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Matematik
Güneş Sistemi
Zehir
Albert Einstein
Sinaps
Dişler
İnsanın Evrimi
Çocuk
Göğüs
Göz
Deniz
İhtiyoloji
Doktor
Devir
Sağlık Örgütü
Böcek
Evrim
Bilim
Botanik
Homeostasis
Balina
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Yüz
Evrimsel Biyoloji
Kemik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Otoritenin ne dediğine en ufak kulak asmayın! Ne iddia ettiğine bakın ve kendinize şunu sorun: "Bu, mantıklı mı?"”
Richard Feynman
Geri Bildirim Gönder