CRISPR Gen Düzenleme Yöntemi Kullanılarak, Neandertal ve Denisovalı Geni İçeren Neandertal-Benzeri "Mini Beyinler" Oluşturuldu!

CRISPR Gen Düzenleme Yöntemi Kullanılarak, Neandertal ve Denisovalı Geni İçeren Neandertal-Benzeri "Mini Beyinler" Oluşturuldu!
Neandertal beyinleri ile ilgili çoğu çalışma, fosilleşmiş kafataslarının boyut ve şekillerine bakılarak yapılmaktadır.
Natural History Museum, London/Science Photo Library
Yazar Ariana Remmel Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
1,007 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 5 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Araştırmacılar, nesli tükenmiş iki insan akrabası; Neandertaller ve Denisovalılar tarafından barındırılan bir gen varyantını (çeşidini) içeren küçük, beyin-benzeri "organoidler" yarattılar. Kök hücre mühendisliği sayesinde insan kök hücreleri ile oluşturulan dokular, bu türlerin beyinlerinin gerçek temsilleri olmaktan uzakta; ancak boyut, şekil ve doku dahil olmak üzere insan organoidlerinden belirgin farklılıklar gösteriyorlar. Bulgular, bilim insanlarının insan beyninin evrimleşmesine izin veren genetik yolları anlamasına yardımcı olabilir.

Son çalışma, insanların evrim sürecinde kaybettiği gen varyantlarına bakarak, bu alandaki araştırmaları daha ileri bir boyuta taşıyor. Ancak Basel Üniversitesi Camp Laboratuvarı lideri Gray Camp, sonuçların etkileri konusunda şüpheci olmaya devam ediyor ve çalışmanın araştırılması gereken daha fazla soru yarattığını söylüyor.

İnsan iskeleti
İnsan iskeleti
Pixabay

İnsanlar, Neandertaller ve Denisovalılar ile günümüzde yaşayan herhangi bir primatla olduğundan daha yakından ilişkilidir ve Neandertal genomunun yaklaşık %40'ı, günümüz insanlarına yayılmış halde bulunmaktadır. Ancak araştırmacılar, eski türlerin beyinlerini incelemek için sınırlı imkanlara sahipler. Yumuşak dokuların iyi korunamamış olması sebebiyle çoğu çalışma fosilleşmiş kafataslarının boyut ve şeklini incelemeye dayanıyor.

Diğer türlerin genlerinin insanlardan ne ölçüde farklı olduğunu öğrenmek önemlidir; çünkü araştırmacıların insanları benzersiz kılan şeyin ne olduğunu anlamasına yardımcı olur.

California Üniversitesi'nde bir sinirbilimci olan Alysson Muotri liderliğindeki araştırmacılar, CRISPR-Cas9 genom düzenleme tekniğini kullanarak; NOVA1 adlı bir genin Neandertal ve Denisovalı formunu, herhangi bir hücre tipine dönüşebilen insan pluripotent kök hücrelerine entegre etmek için kullandı. Bunları, 5 milimetreye kadar organoidler oluşturabilme amacının yanı sıra normal insan beyni organoidleri ile karşılaştırmak için de ürettiler. Çalışmaların sonunda NOVA1'in antik varyantlarını ifade eden organoidlerin farklı olduğu hemen anlaşıldı. Alysson Muotri şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Organoidlerin şeklini görür görmez, önemli bir şeyin üzerine bastığımızı anladık.

İnsan beyni organoidleri, tipik olarak pürüzsüz ve küreseldir; fakat antik gen organoidleri pürüzlü, karmaşık yüzeylere sahiptir ve daha küçüktür. Araştırmacılar, bunun muhtemelen hücrelerin büyümesi ve çoğalmasına ilişkin farklılıklardan kaynaklandığını söylüyor.

CRIPSR
CRIPSR
Pixabay

Genom Karşılaştırması

Araştırmacılar, organoidlerde hangi antik genin açığa kavuşacağını belirlemek için insan genom dizileri kütüphanesini iki Neandertal ve bir Denisovalı'nın genomlarıyla karşılaştırdılar. İnsan versiyonunun eski türlerdekinden tutarlı şekilde farklı olduğu 61 gen buldular.

Bunlardan NOVA1, beynin sinapslarını veya sinir bağlantılarını oluşturmada rol oynar ve aktivitesi değiştiğinde nörolojik bozukluklarla ilişkilendirilir.

Araştırmacıların CRISPR-Cas9 tekniğini kullanarak kök hücrelere dönüştürdüğü insan NOVA1 geni, antik varyantından tek bir baz olarak farklıdır. Bu fark, antik organoidler tarafından yapılan NOVA1 proteinindeki bir amino asidi değiştirir. Muotri şöyle diyor:

Artık tüm insanların ya da neredeyse tüm insanların eskisine değil de yeni versiyona sahip olması, bize evrimin belirli noktalarında muazzam bir avantaj sağladığı anlamına geliyor. Öyleyse şu anda sorduğumuz soru, bu avantajlar nelerdir?

Ortaya çıkan organoidler arasındaki farklar moleküler seviyede devam ediyor. Araştırma ekibi, antik gen ve insan organoidleri arasında farklı aktiviteye sahip 277 gen buldu; bu genlerden bazılarının nöral gelişimi ve bağlanabilirliği etkilediği bilinmekte.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sonuç olarak, antik organoidler farklı seviyelerde sinaps proteinleri içeriyor ve nöronları, kontrol dokularındakilere göre daha az düzenli bir şekilde uyarılıyor. Üstelik daha hızlı olgunlaştıklarına dair kanıtlar da mevcut.

DNA
DNA
Pixabay

Büyük Fark

Ludwig Maximillian Üniversitesi'nden evrimsel genetikçi Wolfgang Enard şöyle söylüyor:

En önemli bulgu, geni atalardan kalma bir duruma geri döndürmeniz ve organoidde bir etki görmenizdir.

Kendisi böylesine küçük bir genetik farklılığın bu kadar bariz değişikliklere neden olabilmesine hayret ettiğini ancak organoidlerin tuhaf görünümlerinin neandertal beyinleri hakkında bize çok şey anlattığını söylüyor.

Camp ayrıca, bu antik gen organoidlerinin gerçek Neandertal dokusunu tam olarak temsil etme ihtimalinin düşük olduğuna da dikkat çekiyor. Bunun yerine, gözlemlenen özellikler zamanla üst üste yığılmış birçok mutasyonun bileşik etkileri nedeniyle insanlarda bulunan önemli bir proteinin değiştirilmesinin sonucu olabilir.

Reklamı Kapat

Bir amino asidi çıkarırsın ve beyin çalışmaz. Tıpkı Jenga gibi.

Tüm bunlara rağmen, Vanderbilt Üniversitesi'nden evrimsel sinirbilimci Suzana Herculano-Houzel, düzenlenmiş organoid yaklaşımının primatlar arasında beyin evrimini incelemek için yararlı olabileceğini söylüyor.

Muotri'nin ekibi, insan beynine içgörü sunabilecek diğer geri döndürülmüş genleri içerecek şekilde düzenlenmiş organoidler yapmayı planlıyor. Araştırmacılar, insanları şu anki durumumuza getiren evrimsel yolu anlayabilirlerse, insan beynine özgü hastalıkları daha iyi anlayabileceklerini söylüyorlar.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 5
  • Bilim Budur! 4
  • Tebrikler! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Nature | Arşiv Bağlantısı
  • A. Remmel. Neanderthal-Like ‘Mini-Brains’ Created In Lab With Crispr. (11 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 19 Şubat 2021. Alındığı Yer: Nature.com doi: 10.1038/d41586-021-00388-2. | Arşiv Bağlantısı
  • C. A. Trujillo, et al. (2021). Reintroduction Of The Archaic Variant Of Nova1 In Cortical Organoids Alters Neurodevelopment. Science, sf: 371. doi: 10.1126%2Fscience.aax2537. | Arşiv Bağlantısı
  • M. Dannemann, et al. (2020). Human Stem Cell Resources Are An Inroad To Neandertal Dna Functions. Cell, sf: 214–225. doi: 10.1016/j.stemcr.2020.05.018. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/08/2021 10:11:18 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10168

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Işık
Primat
Hayvan
Böcekler
Sosyal Mesafelendirme
Zaman
Teyit
Obstetrik
Neandertal
Köpekler
Ses Kaydı
Kanıt
Kuantum Fiziği
Yaşlılık
İmmünoloji
Kalıtım
Uzay Görevleri
Şempanze
Entropi
Oyun Teorisi
Lgbt
İnfografik
Kamuflaj
Kuşlar
Hidrotermal Baca
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın