Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

CRISPR Gen Düzenleme Yöntemi Kullanılarak, Neandertal ve Denisovalı Geni İçeren Neandertal-Benzeri "Mini Beyinler" Oluşturuldu!

CRISPR Gen Düzenleme Yöntemi Kullanılarak, Neandertal ve Denisovalı Geni İçeren Neandertal-Benzeri "Mini Beyinler" Oluşturuldu! Natural History Museum, London/Science Photo Library
Neandertal beyinleri ile ilgili çoğu çalışma, fosilleşmiş kafataslarının boyut ve şekillerine bakılarak yapılmaktadır.
4 dakika
1,551
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 3 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Araştırmacılar, nesli tükenmiş iki insan akrabası; Neandertaller ve Denisovalılar tarafından barındırılan bir gen varyantını (çeşidini) içeren küçük, beyin-benzeri "organoidler" yarattılar. Kök hücre mühendisliği sayesinde insan kök hücreleri ile oluşturulan dokular, bu türlerin beyinlerinin gerçek temsilleri olmaktan uzakta; ancak boyut, şekil ve doku dahil olmak üzere insan organoidlerinden belirgin farklılıklar gösteriyorlar. Bulgular, bilim insanlarının insan beyninin evrimleşmesine izin veren genetik yolları anlamasına yardımcı olabilir.

Son çalışma, insanların evrim sürecinde kaybettiği gen varyantlarına bakarak, bu alandaki araştırmaları daha ileri bir boyuta taşıyor. Ancak Basel Üniversitesi Camp Laboratuvarı lideri Gray Camp, sonuçların etkileri konusunda şüpheci olmaya devam ediyor ve çalışmanın araştırılması gereken daha fazla soru yarattığını söylüyor.

Tüm Reklamları Kapat

İnsan iskeleti
İnsan iskeleti
Pixabay

İnsanlar, Neandertaller ve Denisovalılar ile günümüzde yaşayan herhangi bir primatla olduğundan daha yakından ilişkilidir ve Neandertal genomunun yaklaşık %40'ı, günümüz insanlarına yayılmış halde bulunmaktadır. Ancak araştırmacılar, eski türlerin beyinlerini incelemek için sınırlı imkanlara sahipler. Yumuşak dokuların iyi korunamamış olması sebebiyle çoğu çalışma fosilleşmiş kafataslarının boyut ve şeklini incelemeye dayanıyor.

Diğer türlerin genlerinin insanlardan ne ölçüde farklı olduğunu öğrenmek önemlidir; çünkü araştırmacıların insanları benzersiz kılan şeyin ne olduğunu anlamasına yardımcı olur.

California Üniversitesi'nde bir sinirbilimci olan Alysson Muotri liderliğindeki araştırmacılar, CRISPR-Cas9 genom düzenleme tekniğini kullanarak; NOVA1 adlı bir genin Neandertal ve Denisovalı formunu, herhangi bir hücre tipine dönüşebilen insan pluripotent kök hücrelerine entegre etmek için kullandı. Bunları, 5 milimetreye kadar organoidler oluşturabilme amacının yanı sıra normal insan beyni organoidleri ile karşılaştırmak için de ürettiler. Çalışmaların sonunda NOVA1'in antik varyantlarını ifade eden organoidlerin farklı olduğu hemen anlaşıldı. Alysson Muotri şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Organoidlerin şeklini görür görmez, önemli bir şeyin üzerine bastığımızı anladık.

İnsan beyni organoidleri, tipik olarak pürüzsüz ve küreseldir; fakat antik gen organoidleri pürüzlü, karmaşık yüzeylere sahiptir ve daha küçüktür. Araştırmacılar, bunun muhtemelen hücrelerin büyümesi ve çoğalmasına ilişkin farklılıklardan kaynaklandığını söylüyor.

CRIPSR
CRIPSR
Pixabay

Genom Karşılaştırması

Araştırmacılar, organoidlerde hangi antik genin açığa kavuşacağını belirlemek için insan genom dizileri kütüphanesini iki Neandertal ve bir Denisovalı'nın genomlarıyla karşılaştırdılar. İnsan versiyonunun eski türlerdekinden tutarlı şekilde farklı olduğu 61 gen buldular.

Bunlardan NOVA1, beynin sinapslarını veya sinir bağlantılarını oluşturmada rol oynar ve aktivitesi değiştiğinde nörolojik bozukluklarla ilişkilendirilir.

Araştırmacıların CRISPR-Cas9 tekniğini kullanarak kök hücrelere dönüştürdüğü insan NOVA1 geni, antik varyantından tek bir baz olarak farklıdır. Bu fark, antik organoidler tarafından yapılan NOVA1 proteinindeki bir amino asidi değiştirir. Muotri şöyle diyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Artık tüm insanların ya da neredeyse tüm insanların eskisine değil de yeni versiyona sahip olması, bize evrimin belirli noktalarında muazzam bir avantaj sağladığı anlamına geliyor. Öyleyse şu anda sorduğumuz soru, bu avantajlar nelerdir?

Ortaya çıkan organoidler arasındaki farklar moleküler seviyede devam ediyor. Araştırma ekibi, antik gen ve insan organoidleri arasında farklı aktiviteye sahip 277 gen buldu; bu genlerden bazılarının nöral gelişimi ve bağlanabilirliği etkilediği bilinmekte.

Sonuç olarak, antik organoidler farklı seviyelerde sinaps proteinleri içeriyor ve nöronları, kontrol dokularındakilere göre daha az düzenli bir şekilde uyarılıyor. Üstelik daha hızlı olgunlaştıklarına dair kanıtlar da mevcut.

DNA
DNA
Pixabay

Büyük Fark

Ludwig Maximillian Üniversitesi'nden evrimsel genetikçi Wolfgang Enard şöyle söylüyor:

En önemli bulgu, geni atalardan kalma bir duruma geri döndürmeniz ve organoidde bir etki görmenizdir.

Kendisi böylesine küçük bir genetik farklılığın bu kadar bariz değişikliklere neden olabilmesine hayret ettiğini ancak organoidlerin tuhaf görünümlerinin neandertal beyinleri hakkında bize çok şey anlattığını söylüyor.

Camp ayrıca, bu antik gen organoidlerinin gerçek Neandertal dokusunu tam olarak temsil etme ihtimalinin düşük olduğuna da dikkat çekiyor. Bunun yerine, gözlemlenen özellikler zamanla üst üste yığılmış birçok mutasyonun bileşik etkileri nedeniyle insanlarda bulunan önemli bir proteinin değiştirilmesinin sonucu olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Bir amino asidi çıkarırsın ve beyin çalışmaz. Tıpkı Jenga gibi.

Tüm bunlara rağmen, Vanderbilt Üniversitesi'nden evrimsel sinirbilimci Suzana Herculano-Houzel, düzenlenmiş organoid yaklaşımının primatlar arasında beyin evrimini incelemek için yararlı olabileceğini söylüyor.

Muotri'nin ekibi, insan beynine içgörü sunabilecek diğer geri döndürülmüş genleri içerecek şekilde düzenlenmiş organoidler yapmayı planlıyor. Araştırmacılar, insanları şu anki durumumuza getiren evrimsel yolu anlayabilirlerse, insan beynine özgü hastalıkları daha iyi anlayabileceklerini söylüyorlar.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
33
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 7
  • Bilim Budur! 5
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Muhteşem! 1
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Nature | Arşiv Bağlantısı
  • A. Remmel. Neanderthal-Like ‘Mini-Brains’ Created In Lab With Crispr. (11 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 19 Şubat 2021. Alındığı Yer: Nature.com doi: 10.1038/d41586-021-00388-2. | Arşiv Bağlantısı
  • C. A. Trujillo, et al. (2021). Reintroduction Of The Archaic Variant Of Nova1 In Cortical Organoids Alters Neurodevelopment. Science, sf: 371. doi: 10.1126%2Fscience.aax2537. | Arşiv Bağlantısı
  • M. Dannemann, et al. (2020). Human Stem Cell Resources Are An Inroad To Neandertal Dna Functions. Cell, sf: 214–225. doi: 10.1016/j.stemcr.2020.05.018. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/04/2024 21:37:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10168

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Ölüm
Uzay Görevleri
Film
Yeni Koronavirüs
Kuyrukluyıldız
Kanser Tedavisi
Kimyasal Element
Çağ
Antik
Antibiyotik
Dalga
Galaksi
Etik
Yıldız
Türkiye
Radyoaktif
Karar
Koruma
Kalıtım
Maskeler
Kas
Işık Hızı
Canlılık Cansızlık
Mantık Hatası
Sanat
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. Remmel, et al. CRISPR Gen Düzenleme Yöntemi Kullanılarak, Neandertal ve Denisovalı Geni İçeren Neandertal-Benzeri "Mini Beyinler" Oluşturuldu!. (24 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 17 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10168
Remmel, A., Taştepe, H. K., Bakırcı, Ç. M. (2021, February 24). CRISPR Gen Düzenleme Yöntemi Kullanılarak, Neandertal ve Denisovalı Geni İçeren Neandertal-Benzeri "Mini Beyinler" Oluşturuldu!. Evrim Ağacı. Retrieved April 17, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10168
A. Remmel, et al. “CRISPR Gen Düzenleme Yöntemi Kullanılarak, Neandertal ve Denisovalı Geni İçeren Neandertal-Benzeri "Mini Beyinler" Oluşturuldu!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 24 Feb. 2021, https://evrimagaci.org/s/10168.
Remmel, Ariana. Taştepe, H. Kumsal. Bakırcı, Çağrı Mert. “CRISPR Gen Düzenleme Yöntemi Kullanılarak, Neandertal ve Denisovalı Geni İçeren Neandertal-Benzeri "Mini Beyinler" Oluşturuldu!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 24, 2021. https://evrimagaci.org/s/10168.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close