Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Çocuklara Düşünmeyi Öğretmek ve Vervet Maymunları - Margeret Mead

Çocuklara Düşünmeyi Öğretmek ve Vervet Maymunları - Margeret Mead İsmail Güderer
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Çocuklarınıza "ne" düşünmeyi değil, "nasıl" düşünmeyi öğretmelisiniz.

Margaret Mead (Amerikalı kültürel antropolog)

Oldukça ayağa düşmüş gibi gelen bu söz, aslında halen inatla unutmakta olduğumuz; ancak yapmamız gereken çok temel bir seçimi bizlere hatırlatıyor: çocuklara "ne" düşünmeleri gerektiğini mi öğretmek, yoksa "nasıl" düşünmeleri gerektiğini mi öğretmek... Çoğu zaman birine ne düşünmesi gerektiğini öğretmek çok daha kolaydır. Çünkü "Bunu bunu yapacaksın, şunu şunu düşüneceksin." deyip işin içerisinden çıkabilirsiniz. Düşünme sürecini, düşüncelerin olgunlaşması sırasında atılan adımları, vb. diğer faktörleri tamamen es geçebilirsiniz. Ancak bu, aç birine yemek vermekten farksızdır. Ertesi gün yine aç kalacaktır ve sizin o kişiye yemek vermeniz belki belli bir çerçevede faydalı olsa da, uzun vadede tamamen anlamsız olacaktır. Aynı şekilde, çocuklara ne düşünmeleri gerektiğini öğretmek tamamen anlamsız değildir; ancak masraf-fayda ilişkisine bakıldığında, uzun vadede bu ciddi sorunlara neden olacaktır. Çünkü nasıl düşüneceğini bilmeyen bir çocuk, büyüyüp kendi kararlarını vermesi gerektiğinde afallayacaktır. 

Bunu sadece insanda değil, diğer hayvanların davranışlarında bile görmekteyiz! Örneğin, vervet maymunları olarak bilinen canlılar, yavrularına ne zaman ne "uyarı çığlığı" atmaları gerektiğini bizzat öğretmezler! Vervet maymunlarını avlayabilecek çok sayıda yırtıcı kuş vardır. Ayrıca bölgelerinde, onları avlayamayacak olan fakat avlayabilecek bazı diğer kuşlara benzeyen de kuşlar vardır. Yetişkin vervetler, farklı kuşlar için farklı çığlıklar ve sesler kullanırlar. Vervet maymunları, bu kuşların her birini bilip ayırt etmek zorundadırlar. Yoksa hatalı çığlıklar atabilirler ve beslendikleri yerden kaçarak ellerinde kaynakları yitirebilirler. Bu, evrimsel açıdan ölümcül bir hatadır. İşte bu nedenle yavru vervetler, eğitim sürecinden geçerler. Fakat bu eğitim süreci, deneyimli olanların deneyimsiz çaylaklara "Bakın şu hayvan gelirse şöyle, bu hayvan gelirse böyle çığlık atacaksınız." diye dikte etmesi şeklinde olmaz! Bunun yerine, yavruların çeşitli kuşlar gördüklerinde "içlerinden geldiği gibi" (genellikle genlerin şekillendirdiği doğrultuda) çığlıklar atmasına izin verirler. Ancak bir yavrunun attığı uyarı çığlığının sürü tarafından dikkate alınması için bir veya birkaç yetişkinin de aynı çığlığı atması gerekir. Yoksa sürü harekete geçmez.

Bu neye yarar? Vervet maymunlarının yavruları, doğru çığlıklar attığı zaman yetişkinler tarafından teşvik edilirler ve sürü ona göre hareket eder. Böylece doğru zamanda doğru tip çığlığı attıklarını yavrular öğrenebilmiş olur. Eğer ki hatalı çığlık atarlarsa, yetişkinler onları desteklemez ve böylece kimse harekete geçmez. Bu, yavruların hatalı bir zamanda veya hatalı bir tipte bir çığlık attıklarını anlamalarını sağlar. Böylece ortada bir "dikte" süreci değil, bir "davranışı deneyimle anlatma" olayı yaşanır.

Sanıyoruz insanlar, bir vervet maymunu kadar olabilirler, ne dersiniz?

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/11/2020 03:45:44 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3875

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Sars
Darwin
Algı
Evrimsel Tarih
Genler
İklim Değişimi
Hekim
Botanik
Diş Hekimi
Mutasyon
Yaşam
Nörobiyoloji
Covid-19
Doğum
Uyku
Mikrobiyoloji
Devir
Kemik
Korku
Bilim İnsanları
Nöron
Uzay Görevleri
Hücre
Soru
Mistik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Suçlu birini elden kaçırmak, masum birini mahkum etmekten yeğdir.”
Voltaire
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol