Çocuklara Düşünmeyi Öğretmek ve Vervet Maymunları - Margeret Mead
Çocuklara Düşünmeyi Öğretmek ve Vervet Maymunları - Margeret Mead

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

"Çocuklarınıza 'ne' düşünmeyi değil, 'nasıl' düşünmeyi öğretmelisiniz."

Margaret Mead (Amerikalı kültürel antropolog)

 

Oldukça ayağa düşmüş gibi gelen bu söz, aslında halen inatla unutmakta olduğumuz; ancak yapmamız gereken çok temel bir seçimi bizlere hatırlatıyor: çocuklara "ne" düşünmeleri gerektiğini mi öğretmek, yoksa "nasıl" düşünmeleri gerektiğini mi öğretmek... Çoğu zaman birine ne düşünmesi gerektiğini öğretmek çok daha kolaydır. Çünkü "Bunu bunu yapacaksın, şunu şunu düşüneceksin." deyip işin içerisinden çıkabilirsiniz. Düşünme sürecini, düşüncelerin olgunlaşması sırasında atılan adımları, vb. diğer faktörleri tamamen es geçebilirsiniz. Ancak bu, aç birine yemek vermekten farksızdır. Ertesi gün yine aç kalacaktır ve sizin o kişiye yemek vermeniz belki belli bir çerçevede faydalı olsa da, uzun vadede tamamen anlamsız olacaktır. Aynı şekilde, çocuklara ne düşünmeleri gerektiğini öğretmek tamamen anlamsız değildir; ancak masraf-fayda ilişkisine bakıldığında, uzun vadede bu ciddi sorunlara neden olacaktır. Çünkü nasıl düşüneceğini bilmeyen bir çocuk, büyüyüp kendi kararlarını vermesi gerektiğinde afallayacaktır. 

Bunu sadece insanda değil, diğer hayvanların davranışlarında bile görmekteyiz! Örneğin, vervet maymunları olarak bilinen canlılar, yavrularına ne zaman ne "uyarı çığlığı" atmaları gerektiğini bizzat öğretmezler! Vervet maymunlarını avlayabilecek çok sayıda yırtıcı kuş vardır. Ayrıca bölgelerinde, onları avlayamayacak olan fakat avlayabilecek bazı diğer kuşlara benzeyen de kuşlar vardır. Yetişkin vervetler, farklı kuşlar için farklı çığlıklar ve sesler kullanırlar. Vervet maymunları, bu kuşların her birini bilip ayırt etmek zorundadırlar.  Yoksa hatalı çığlıklar atabilirler ve beslendikleri yerden kaçarak ellerinde kaynakları yitirebilirler. Bu, evrimsel açıdan ölümcül bir hatadır. İşte bu nedenle yavru vervetler, eğitim sürecinden geçerler. Fakat bu eğitim süreci, deneyimli olanların deneyimsiz çaylaklara "Bakın şu hayvan gelirse şöyle, bu hayvan gelirse böyle çığlık atacaksınız." diye dikte etmesi şeklinde olmaz! Bunun yerine, yavruların çeşitli kuşlar gördüklerinde "içlerinden geldiği gibi" (genellikle genlerin şekillendirdiği doğrultuda) çığlıklar atmasına izin verirler. Ancak bir yavrunun attığı uyarı çığlığının sürü tarafından dikkate alınması için, bir veya birkaç yetişkinin de aynı çığlığı atması gerekir. Yoksa sürü harekete geçmez.

Bu neye yarar? Vervet maymunlarının yavruları, doğru çığlıklar attığı zaman yetişkinler tarafından teşvik edilirler ve sürü ona göre hareket eder. Böylece doğru zamanda doğru tip çığlığı attıklarını yavrular öğrenebilmiş olur. Eğer ki hatalı çığlık atarlarsa, yetişkinler onları desteklemez ve böylece kimse harekete geçmez. Bu, yavruların hatalı bir zamanda veya hatalı bir tipte bir çığlık attıklarını anlamalarını sağlar. Böylece ortada bir "dikte" süreci değil, bir "davranışı deneyimle anlatma" olayı yaşanır.

Sanıyoruz insanlar, bir vervet maymunu kadar olabilirler, ne dersiniz?

 

Görsel: İsmail Güderer

Ankylosaurların Meşhur ''Tokmak Kuyrukları''nın Evrimi

Bilinen En Büyük Kuş: Pelagornis sandersi

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim