Çocuklar İçin Evinizde veya Okullarda Yapabileceğiniz Eğlenceli 5 Deney

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazımızda, sizleri ve çocuklarımızı, her evde bulunabilen ve birkaç basit malzemeyle yapılabilen birbirinden harika 5 adet deneyle tanıştırmak istiyoruz. Deneyleri yaparken sizin ve çocuklarınızın beraber kaliteli vakit geçireceğinizi ve ayrıca onların bazı temel bilimsel gerçekleri keyifle öğreneceklerini garanti ediyoruz. Gelin bu mutluluk ve eğlence zincirimize yeni halkalar ekleyelim ve bu gönderimizi mümkün olduğunca başkalarıyla paylaşalım ki evlerimiz ve okullarımız bilimle şenlensin!

 

1) Yumurta Yiyen Canavar

evrimagaci.org/dosyalar/icerikler/04149795_img3492jpg.jpg" />

Dikkat! Deneyimiz kibrit veya çakmak kullanımı gerektirdiğinden bir yetişkin denetiminde yapılması gerektiğini hatırlatırız!

Çocuğunuzu “hava basıncı” sayesinde pişmiş yumurta yemeye bayılan bir canavarla tanıştırmayı ister misiniz? O halde deneyimizi yapmaya başlayalım. 

 

Malzemelerimiz:

• Cam bir şişe. Ancak şişe ağzının, yumurtanın geçebileceği genişlikten biraz daha dar olması gerekir.

• Renkli el işi kağıtları ve yapıştırıcı (canavarın yapımı için)

• 1 adet katı haşlanmış ve kabukları soyulmuş yumurta

• 1 veya 2 adet pasta mumu

• Kibrit ya da çakmak

 

Deneyimizi yapmak için: 

Renkli el işi kağıtlarını keserek yaptığınız canavarı şişenin üzerine yapıştırınız. Yalnız canavarın ağzının şişenin boynuyla aynı yönde olmasına dikkat ediniz.

1. Bir ya da iki adet pasta mumunu haşlanmış katı haşlanmış yumurtanın geniş olan ucu üzerine oturtunuz.

2. Mumu yakınız. Ters çevrilmiş şişenin içindeki havayı ısıtmak için mumu şişenin ağız kısmına doğru dik bir şekilde tutunuz.

3. Mum şişenin içerisinde kalacak ve içeriye hava girişini engelleyecek şekilde şişeyi yumurtanın üzerine yerleştiriniz. Mum sönene ve yumurta “hava basıncı” etkisiyle şişenin içine itilene (canavar yumurtayı yiyene dek) yumurtayı tutunuz. 

(Hava basıncı: Havanın yeryüzündeki bir alan üzerine uyguladığı kuvvet.)

 

Açıklamamız:

Mumun alevi şişenin içindeki havayı ısıtır. Şişenin içerisinde oksijen tükenince mum söner ve geriye kalan hava çabucak soğur. Bu soğuma, şişenin içerisindeki hava basıncını azaltarak kısmi bir vakum ortamı oluşturur. Bu durumda şişenin dışındaki havanın atmosfer basıncı, şişenin içerisindeki hava basıncına kıyasla daha yüksektir. Yumurtanın şişenin içine doğru çekilmesi ise şişenin içerisindeki basıncın dışarıdaki atmosfer basıncı ile dengelenmesi esnasında oluşur.

 

2) Sihirli Çubuk Şeker

evrimagaci.org/dosyalar/icerikler/04254637_sfased312jpg.jpg" />

Şimdi de minikleri “sihirli” bir çubuk şekerle şaşırtmaya ne dersiniz? Evet, çubuk şeker sıradan bir şekerleme ama işin içine biraz bilim katarak onu “sihirli” yapabilir ve çocuklarınıza bu keyifli göz yanılsaması hakkında biraz bilgi verebilirsiniz. 

 

Malzemelerimiz:

• 1 adet çubuk şeker

• 1 adet limonata bardağı

• Yemeklik yağ (ayçiçeği yağı ya da zeytinyağı)

 

Deneyimizi yapmak için:

1. Yarısına gelecek şekilde limonata bardağına yağı koyunuz.

2. Çubuk şekeri bardağın içine koyunuz. Yağın yüzeyine baktığınızda şeker ortasından kesilmiş gibi gözükecektir.

3. Çocuğunuzu biraz daha şaşırtmak için şekeri bardağın kenarına yaslayınız (Düzgün bir şekilde yaslanması için şekeri alt kısmından biraz eğerek bardağın dibine oturtabilirsiniz.) Bardağın kenarına bakınız ve bardağı yavaşça döndürünüz. Şekerin bir pastel boya kalınlığı gibi genişlediğini ya da bir çubuk makarna gibi inceldiğini görebiliyor musunuz? Ya tamamen görünmez kılabiliyor musunuz?

 

Açıklamamız:

Aslında hepimiz bir bardak suyun içindeki kaşığın nasıl kırılmış gibi gözüktüğünü biliriz. Bunun sebebi, suyun ışığı kırarak nesnelerin kırılmış gibi gözükmelerini sağlamasındandır. Peki deneyimizde neden su değil de yağ kullandık? Çünkü yağ, suya göre ışığı daha fazla kırmaktadır. Hatta o kadar fazla kırar ki bardağa doğru açıdan bakarsanız, bardağın içindeki nesneyi kaybolmuş gibi görebilirsiniz. 

 

3) Görünmez Yazılar

Şimdi de dedektiflik oynamaya ne dersiniz? Kolaylıkla bulabileceğiniz birkaç malzeme yardımıyla kağıda yazdığınız yazıları ya da çizdiğiniz resimleri görünmez yapabilir, daha sonra ufak bir “hokus pokus”la onları görünür kılabilirsiniz. 

 

Malzemelerimiz:

• Yarım limon

• Su

• Kaşık

• Küçük bir kase

• Kulak çubuğu

• Beyaz kağıt

 

Deneyimizi yapmak için:

1. Küçük bir kasenin içine biraz limon sıkıp üzerine birkaç damla su damlatınız. Kaşık yardımıyla su ve limon suyunu karıştırınız.

2. Kulak çubuğunu bu karışıma daldırınız ve daha sonra ıslanmış kulak çubuğuyla beyaz bir kağıda çocuğunuzun hoşuna gideceğini düşündüğünüz yazılar yazınız veya resimler yapınız.

3. Hazırladığınız sıvı ile yazılmış yazılar görünmez hale gelene kadar kağıdın kurumasını bekleyiniz.

4. Gizli mesajınızı görünür hale getirmek istediğinizde kağıdı lamba gibi bir ışık kaynağının yanına yaklaştırırken o sihirli iki sözcüğü, yani “hokus pokus”u, söylemeyi unutmayınız… Ve işte o çok gizli mesaj göründü!

Dilerseniz, gizli mesajınızı (örneğin, “seni çok seviyorum”) ya da gizli resminizi (örneğin, bir kalp) çocuğunuzdan habersiz şekilde önceden hazırlayabilir ve daha sonra ona, kağıtta onun için yazılmış gizli bir mesaj olduğunu söyleyebilirsiniz. Deneyi bu şekilde yapmanız çocuğunuzun ilgisini çekeceğinden öğrenmeye daha istekli olacaktır. Mesajın ne olduğunu iyice merak eden çocuğunuza, kağıdı bir lambaya yaklaştırması gerektiğini söyleyebilir ve mesajı beraber okuyabilirsiniz. Artık, bu ufak numarayı nasıl yaptığınızı ona gösterme vakti! Elbette ufaklığın yaşına bağlı olarak isterseniz aşağıdaki açıklamayı da yapabilirsiniz.

 

Açıklamamız:

Limon suyu, ısıtıldığında oksitlenen ve böylelikle kahverengi bir renk alan organik bir maddedir. Limon suyunu su ile seyreltmek (kağıda uygulandığında) onun görünmez olmasını; ancak ısıtıldığında gizli mesajın görünür olmasını sağlayacaktır. Deneyimiz, limon suyu yerine, portakal suyu, bal, soğan suyu veya sirke kullanılarak da yapılabilir.

 

4) Dans Eden Sevimli Hayalet

“Oturmaya mı geldin, sevimli hayaletçik? Haydi eller havaya!” Hayaletimiz dans etmeye biraz isteksiz olsa da biz onu dans ettirmenin bir yolunu biliyoruz: Statik elektrik. Buyurun deneyimize başlayalım.

 

Malzemelerimiz:

• 1 adet kağıt mendil

• Bir adet balon

• Makas

• Keçeli kalem

• (İsteğe göre) fonda çalan müzik

 

Deneyimizi yapmak için:

1. Kağıt mendili keserek yaklaşık 4 cm uzunluğunda ve kollarını V şeklinde yukarıya kaldırmış bir hayalet yapınız. Keçeli kalem kullanarak hayalete sevimli bir yüz çiziniz. Eğer iki katlı bir kağıt mendil kullanıyorsanız, olabildiğince ince yapmak için her bir katı birbirinden ayırınız. (Fazla hayaletten zarar gelmez, öyle değil mi?) 

2. Hayaletin ayaklarını şeffaf bant yardımıyla bir yüzeye sabitleyiniz.

3. Balonu şişirin ve ucunu bağlayınız. Sonra yaklaşık 10 saniye boyunca balonu saçınıza sürtünüz. Bu, statik elektrik oluşmasına yol açacaktır.

4. Balonu yavaşça hayaletin yanına yaklaştırarak onun yukarıya, yani balona doğru süzülmesini sağlayınız. Hatta eğer ayaklarını bir yüzeye sabitlemezseniz, biraz pratikle, hayaletin havada dans etmesini sağlayabilirsiniz. Havadaki hareketlerini daha iyi kontrol edebilmek için deneyi farklı kağıt türleriyle tekrarlayınız. 

 

Açıklamamız:

Balonu saçınıza ya da yünlü bir giysiye sürttüğünüzde, (negatif elektrik yüke sahip) elektronlar balonun yüzeyine toplanırlar. Elektronlar, pozitif yüke sahip hafif nesneleri (kağıt mendilden yapılmış bir hayalet gibi şeyleri) kendilerine çekebilirler. Ayrıca bu deneyi hayaletlerin gerçek olmadığını çocuklara öğretmek için bir fırsat olarak görebilirsiniz! 

 

5) Kendi Kendine Şişen Balonlar

Balon şişirmekten yoruldunuz mu? O halde, bu işi sizin için keyifli; çocuğunuz için ise eğlenceli bir oyun/deney haline getirelim. 

 

Malzemelerimiz:

• 3 adet boş plastik su şişesi

• Sirke

• 3 yemek kaşığı kabartma tozu

• 3 adet balon 

• Sıvı gıda renklendirici 

• Huni

 

Deneyimizi yapmak için:

1. Huni aracılığıyla her bir balonun içerisine birer kaşık kabartma tozu dökünüz.

2. Her bir şişenin içine şişenin 1/5’i kadar sirke ve birkaç damla gıda renklendirici koyunuz. (Her bir şişeye farklı renk gıda renklendirici kullanırsanız daha hoş bir görüntü elde edersiniz.)

3. Balon ağızlarını şişe boyunlarına sıkıca geçiriniz. Bu işlemi yaparken kabartma tozunun şişe içerisine kaçmamasına özen gösteriniz.

4. Şimdi de kabartma tozunun sirkeyle karışması için balonları yukarıya doğru kaldırınız. Kabartma tozu, sirkeyle buluşur buluşmaz bir reaksiyon başlayacak, bu da balonların kendi kendilerine şişmelerini sağlayacaktır.

 

Açıklamamız:

Sirke ve kabartma tozu şişe gibi bir kabın içerisinde tepkimeye girdiği zaman karbondioksit açığa çıkarır. Karbondioksit gazı, kap içerisinde kendine daha fazla yer bulamayınca “püskürme” meydana gelir. Bu püskürme sonucunda ise şişe ağzına tutturulmuş balon şişmeye başlar. 


Kaynaklar: 

  1. 1. Deney
  2. 2. Deney
  3. 3. Deney 
  4. 4. Deney
  5. 5. Deney
  6. Reference

Kısmen Farklı Gözükmek...

Snellen Testi: Görme Keskinliği Ölçümü

Yazar

Ayşegül Şenyiğit

Ayşegül Şenyiğit

Yazar

Evrim Ağacı'nın genel editörü, popüler bilim yazarı ve çevirmenidir. İstanbul Üni. İngiliz Dili ve Edebiyatı mezunudur. Yıldız Teknik Üni. Yabancı Diller Yüksek Okulunda İngilizce öğretim görevlisi olarak çalışmaktadır

Katkı Sağlayanlar

Şule Ölez

Şule Ölez

Editör

ODTÜ EEE '88 mezunudur. Evrim Ağacı'nda genel editörlük ve çevirmenlik yapmaktadır. Ayrıca Kırsal Çevre Derneği'nin aktif üyesidir. İlgi alanları Türkçe ve İngilizce dilleriyle başta bitkiler olmak üzere tüm canlılardır.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim