Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

İddia

Köpeğine sakın çikolata verme, kör olur!

Gerçek mi?

Karışık

Gerçek Taraflar

Çikolatanın içeriğindeki bazı kimyasalların köpeklere zarar verdiği doğrudur. Çikolata, köpeklerin sindirim sistemine uygun içerikte değildir ve rahatsızlık yaratabilir.

Sahte Taraflar

Körlük, fazlasıyla abartılı ve normal şartlar altında görülmesi pek mümkün olmayan bir iddiadır. Çikolata, bazı istisnalar haricinde hiçbir köpekte körlüğe neden olmaz.

İddianın Kökeni

Bazı eski çalışmalar, köpekler arasında şeker hastalığının (diyabet) oldukça yaygın olduğunu göstermektedir. Bu sebeple, çikolatanın da şekerli bir ürün olmasından ötürü köpekleri kör edebileceği miti doğmuş ve yayılmıştır. Bu doğrudur; ancak diyabet olan köpekler için! 2010 yılında yapılan bir araştırma, günümüzdeki her 500 köpekten 1 tanesinin Tip-1 Diyabet hastası olduğunu göstermektedir (bu da Yapay Seçilim sırasındaki karşılıklı çiftleştirme ve kırma olaylarının evrimsel bir sonucudur; ancak çok detaya girmeyeceğiz burada). Bu sebeple köpeğinizin diyabet hastası olup olmadığını öğrenmenizde ve buna göre beslenmesini kontrol etmenizde fayda var. Bu durum, sadece çikolata için değil, içerisinde şeker olan her besin için geçerlidir.

Bilgiler

Çikolata içerisinde bulunan teobromin isimli bir kimyasal, köpeklerde görülen birçok hastalıkla ilişkilendirilmektedir. Bu sebeple, çikolata tüketilmesinin köpekleri öldüreceğine dair bir mit dolaşmaktadır. Çikolata köpekleri öldürebilir; ancak bu hızlı ya da kolay olan bir olay değildir! Dolayısıyla köpeğiniz bir miktar çikolata yedi diye abartılı bir korku göstermenize gerek yoktur.

Teobromin, herkesin popüler olarak bildiği "kafein" isimli kimyasalın tek bir metil grubunun çıkarılmasıyla oluşan bir kimyasaldır. Tek başına beyaz renklidir ve acı bir tadı vardır. Doğada, kakao bitkisinin tohumlarında bulunur. Bu sebeple çikolatanın da içerisine katılmaktadır. Fizyolojik etkisi, canlıların damarlarını genişletmek ve kan basıncını düşürmek şeklinde olmaktadır. Bu da hayvanlarda (dolayısıyla insanda) kalp ve solunum yetmezliğine varan sorunlar doğurabilmektedir.

Köpekleri tehdit eden durum, teobromin kimyasalını oldukça zor sindiriyor olmalarıdır, çünkü evrimsel süreçte edindikleri doğal diyetlerinde bulunan bir kimyasal değildir. İstatistiki olarak insan türü, teobromin kimyasalını köpeklere göre 3 kat daha hızlı sindirebilir. Bu sebeple köpekler, yüksek miktarda çikolata yediklerinde tehlike altına girerler. Bir köpeği tehlikeye sokan dozajın (ki buna az sonra değineceğiz) kabaca 3 katı, insana da yaklaşık olarak aynı zararı verecektir.

Köpekler için ölümcül limit, kilogram başına 300 miligram teobromin tüketmeleridir. Örneğin bir Yorkshire Teriyeri 3 kilogram olduğuna göre, 900 miligram teobromin onlar için ölümcül sonuçlar doğurabilecektir. Ancak bir Dalmaçyalı 25 kilogram kadar olabildiği için, 7.5 gram (7500 miligram) teobromin tüketmediği sürece ölümle sonuçlanan bir sorun yaşamayacaktır (elbette artan miktarda çeşitli hastalıklarla karşılaşabilir, bireyden bireye ölüm vakalarındaki miktar değişebilir). Bazı köpeklerde bu oranlar çok daha düşük olabilir ve belirtileri erken görülebilir. Örneğin kilogram başına 20 miligramda rahatsızlık, sindirim sorunları ve hiperaktivite, 40 miligramdan fazlaya ulaşıldığında kalp ritim sorunları, 60 miligramda titremeler, kasılmalar ve hatta nöbetler, 200 miligram dolaylarında ise ölümcül sağlık sorunları görülür. Kilogram başına 300 miligram ise çoğu köpek için ölümcüldür.

Hershey's Sütlü Çikolata
Hershey's Sütlü Çikolata
American Icons Temple

Bu miktarların ne anlama geldiğini şöyle anlayabiliriz: Yukarıdaki fotoğraftaki Hershey's marka, Dünyaca ünlü çikolatanın içeriğinde yaklaşık 240 miligram teobromin bulunmaktadır. Dolayısıyla 3 kilogram kütleli bir teriyerin yukarıdaki 12 parçalı çikolatadan 4 tam yediği zaman risk bölgesine girecektir. Bu da, eğer ki ortalıkta bol miktarda çikolatayı açık bırakmıyorsanız, pek mümkün bir durum değildir. Hele ki daha büyük kütleli bir türe sahipseniz, yenmesi gereken sayı çok daha fazladır. Dolayısıyla sadece bir parça çikolata yemesi, köpeğinize neredeyse hiçbir zarar veremez; ufak sindirim sorunları haricinde... Köpeğinizin risk miktarını buradaki siteden kütlesini libre cinsinde girerek görebilirsiniz (kilogramı libreye çevirmek için buraya tıklayınız).

Unutulmamalıdır ki her çikolata aynı riski doğurmaz; köpek sahipleri bitter çikolatadan uzak durmalıdır, onun dışındakilerle risk sınırına girmek çok çok zordur. Benzer şekilde, küçük köpek sahipleri daha temkinli olmalıdır; büyük köpeklerin tehlikeli doza ulaşması yine çok çok zordur (detaylar ve miktarlar yazıda). Yine de, köpeklerin çikolata tüketimi takip edilmelidir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Asıl Tehlike: Bitter Çikolata ve Açgözlülük

Çekinmeniz gereken ise bitter çikolata olarak bilinen siyah çikolatalardır. Yukarıdaki gibi bir çikolata kalıbının bitter versiyonunda, 1100 miligram civarı teobromin bulunur. Dolayısıyla bu, çok daha hızlı bir şekilde ölümü getirebilecektir. Bu yüzden köpeğinizin ne yediğini kollamanızda fayda görüyoruz. Beyaz çikolata ise en güvenlisidir ve neredeyse hiçbir köpekte teobromin zehirlenmesine yol açamaz (içeriğinde yok denecek kadar az teobromin bulunur). Orta boylu, 22.5 kilogramlık bir köpek 28 gramlık bitter çikolataya karşılık, 226 gram beyaz çikolatada aynı semptomları gösterir.

Köpekleri tehdit eden teobrominden çok açgözlülüktür. Birçok köpek, çikolataya çok kısa sürede bağımlı hale gelebilir. Bu yüzden köpek sahiplerinin, köpeklerine çikolatayı hiç yedirmemesi tavsiye edilir. Kolaylıkla bağımlı hale gelebilen köpekler, daha fazla çikolata arayarak günlük teobromin limitlerini doldurabilir ve hatta aşabilirler. Bu durumda köpeklerinin ciddi sorunlarla karşılaşması mümkün olabilir. Eğer köpeğinizde sindirim sorunları, kusma, titremeler, kasılmalar gibi semptomlar görüyorsanız, en kısa sürede veterinere götürmeniz tavsiye olunur.

İnsanlarda Aynı Etki Olabilir mi?

Peki ya insan? İnsan da aşırı teobromin tüketiminden pekala ölebilir. Bu miktar, insan için kilogram başına ortalama 1000 miligram civarındadır. Dolayısıyla yukarıdaki riskli bitter çikolata örneğinden gidecek olursak, ortalama 60 kilogram bir insanın ölmesi için yaklaşık 7 kilogram bitter çikolata yemesi gerekir. 100 kilogram bir insan için bu 12 kilogram bitter çikolata demektir. Vücut ağırlığınızın %12'si kadar çikolatayı bir anda yemek, ölmek için pek de mümkün ve kolay bir yol gibi gözükmese de, dikkat etmenizi tavsiye ederiz. Özellikle de çikolata canavarı okurlarımıza...

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Bilim Budur! 3
  • Umut Verici! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/10/2020 08:38:43 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/784

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Haber
Fotoğraf
Küresel Isınma
Sosyal
Bilgi Felsefesi
Yapay Zeka
Nörobilim
Deniz
Diş Hekimliği
Tardigrad
Seçilim
Dinozor
Kadın Sağlığı
İklim
Tüy
Ana Bulaşma Mekanizması
Salgın
Ses
Ağız
Amerika
Sars Mers
Antropoloji
Göğüs
Kültür
Hayvanlar Alemi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir şişe şarap içinde, Dünya'daki tüm kitaplardakinden daha fazla felsefe bulunur.”
Louis Pasteur
Geri Bildirim Gönder