Çiçeklerin Kökeni Üzerine: Çiçekli Bitkiler Nasıl Evrimleşti?

Çiçeklerin Kökeni Üzerine: Çiçekli Bitkiler Nasıl Evrimleşti? The Spruce
Yazar Ed Yong
4 dakika
4,258 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Tüm çiçekli bitkilerin kardeş türü olan Amborella trichopoda türünün genomu, çiçekli bitkilerin nasıl güçlendiğine dair bilgiler veriyor.

Aslında Amborella trichopoda türü ile ilgili cidden ilginç olan herhangi bir şey yok. Ufak, çalı gibi, pek de dikkat çekmeyen ve göz kamaştırmayan kremsi çiçekleri olan, Pasifik adalarından Yeni Kaledonya'da bulunan bir bitkidir. Ancak DNA'sı, asıl önemini ortaya koyar: Amborella trichopoda, diğer tüm çiçekli bitkilerin (angiospermler) kardeş türüdür. Bu bitki türünün evrimleşerek dallandığı dönemlerden kalan tek türdür. Bu türün ayrılmasından sonra, günümüzdeki 350.000 civarındaki çiçekli bitki türleşmiştir.

Geniş bir bilim insanı grubu, Amborella cinsinin genomunu diziledi ve böylece atasal angiospermlerin neye benzediği ve nasıl dünyayı çiçeklerle doldurduklarını anlama imkanımız doğdu. Araştırma sonuçları 19 Aralık 2013'te Science dergisinde yayınlandı. Pennsylvania Eyalet Üniversitesi'nden ve projenin liderlerinden olan Claude dePamphilis şunları söylüyor:

Amborella cinsinin, diğer çiçekli bitkilerle ortak olan özelliklerinin, ortak atalarında da bulunan ilkel özellikler olduğunu düşünebiliriz. Şu anda Amborella'nın genomuna sahip olduğumuza göre, bu özellikleri ortaya çıkararak ortak atalarının genetik olarak neye benzediğini tespit edebiliriz.

Bonn Üniversitesinden Dietmar Quandt, araştırmada yer almıyor olsa da, Amborella cinsini, bitki bilimcilerin bugüne kadar model tür olarak kullandıkları Arabidopsis cinsine göre (ki genomu dizilenen ilk bitki türüdür) daha uygun bir model tür olduğunu söylüyor. Quandt, gönderdiği bir e-postada şunları söylüyor:

Reklamı Kapat

Çiçekli bitkilerin ilk dallandığı noktada bulunuyor olması onu çok özel kılıyor. Amborella genomu, gelecekteki araştırmaların köşetaşı olacaktır.

Çiçekli bitkiler, evrimsel tarihleri boyunca tüm genomlarını birkaç defa çoğaltmışlardır. Bu durum, evrimlerini hızlandırmış ve başarı şanslarını arttırmış olabilir. Bu genomik çiftlenmelerin birçoğu oldukça yakın zamanlarda meydana gelmiştir ve bazı soy hatlarına özeldir. Ama Amborella'nın genomu, bu çiftlenmelerden en az birini göstermektedir. Buna epsilon adı verilir ve çiçekli bitkilerden önce var olmuştur.

Epsilon, daha önceden yapılan çalışmalarda, bulunması gerektiği öngörülen bir olaydır. Amborella üzerinde yapılan araştırma, bu öngörüyü doğrulamıştır. Bu, çiçekli bitkilerin 160 milyon yıl önce ortaya çıkmalarından sonra nasıl hızlı bir şekilde türleştiğini ve gezegeni kaplayan bir hale dönüştüğünü açıklayabilecektir. Darwin, bu evrimi "berbat bir gizem" olarak tanımlamaktadır.

Araştırmacılar, Amborella genomunu diğer bitkilerle kıyaslayarak atasal çiçekli bitkinin gen portfolyosunu çıkarmışlardır. 5210 gen ailesinden, 4031'i tohum taşıyan (hem çiçekli, hem çiçeksiz) bitkilerin atasında bulunmaktadır. Bu durum, çiçekli bitkilerin halihazırda var olan genlerin birçoğunu, çiçek üretme işinde kullandıklarını göstermektedir.

Geri kalan 1179 gen ailesi (toplamın yaklaşık olarak çeyreği), yeni genlerdir. Bunların bazıları çiçek oluşumuna katkı sağlar, ama bazı diğerleri bitkinin fizyolojisini dengeler veya çevresel unsurlara tepki gösterir; örneğin bitki yiyen hayvanlara. dePamphilis şunları söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu bir sürprizdi. Çiçeğin oluşumu sadece gen ifadesinin değişimi değildi ki bu, genellikle evrimin yeni gelişim yaratma yöntemi olarak bilinir. Oldukça fazla miktarda yeni gen de vardı.

Amborella'nın mitokondriyal genomu daha da fazla sürprize neden oldu. DNA'sı, diğer birçok bitkiye ait genleri taşıyordu, hatta 3 alg ve 1 yosun türünün bütün genomu, olduğu gibi genlerinin içerisindeydi.

Bunlar, yaklaşık olarak 6 genom büyüklüğünde DNA'ya eşdeğerdir. Hepsi, Amborella'nın mitokondriyal genomunda 3.9 milyon baza denk gelir ve bunlar, 5 halkasal kromozomda saklanır. En az iki diğer bitkinin de büyük mitokondriyal genomları olsa da, hiçbiri Amborella'nın yanına bile yaklaşamaz. Indiana Üniversitesi'nden Jeffrey Palmer şöyle diyor:

Yabancı genlere ait bazı ipuçları görmüştük ancak genomu dizileyene kadar bunun ne kadar fazla olduğunu fark etmemiştik. Tüm halde genomları barındırmasını asla beklemiyorduk.

Palmer, Alborella'nın doğrudan ona temas ederek üzerinde yaşayan epifitler veya içerisinde yaşayan parazitler aracılığıyla bu genomları kazandığını düşünüyor. Tepeden düşen bitki örtüsü veya aç otçullar bu bitkileri yaralayabilir, hücrelerini parçalayabilir ve mitokondrilerin birbirine temas etmesine izin verebilir. Bu olduğunda, mitokondiryal kaynaşma meydana gelebilir ki bu, bir nevi sekstir.

Her ne kadar yabancı genlerin bazıları halen fonksiyonel olsa da, bunların çok büyük bir kısmı sadece çöp. Palmer şöyle söylüyor:

Reklamı Kapat

Bir nedenle, Amborella diğer bitkiler kadar sık şekilde bu çöp DNA'larını yitirmiyor veya belki de diğerlerine göre daha sık bunları kazanıyor.

Amborella nadir bulunan bir bitki değil, ancak izole bir şekilde yaşıyor. Yeni Kaledonya'da sadece 18 popülasyonda bulunuyor ve araştırma ekibi bunların 12'sinin genomunu diziledi. Araştırmacılar, küçük bir adada yaşıyor olmasına rağmen Amborella'nın Populus kadar (tüm titrek kavak, akkavak ve Kanada kavaklarını içeren bir cins) geniş bir genetik çeşitliliği olduğunu tespit etti.

Bu genetik çeşitlilik, son birkaç milyon yılda birçok sefer darboğaz etkisi altında kalan Arborella'yı daha da ilginç kılıyor. Bu darboğazların sonuncusu, günümüzden 100.000 yıl kadar önce meydana geldi ve türün muhtemelen 5.000'den az bireyi hayatta kalabildi. Davis'te bulunan Kalifroniya Üniversitesi'nden James Doyle, e-postasında şöyle diyor:

Neredeyse yok olmuşlardı. Biz botanikçiler, bu kurşundan kaçabildiğimiz için çok şanslıyız. Çünkü bitki, her ne kadar birçok açıdan özelleşmiş olsa da, ilk çiçekli bitkilerin özellikleri hakkında bize birçok bilgi verebilir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Üzücü! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: The Scientist | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/08/2021 13:03:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1799

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Factchecking
Çağ
Ara Tür
Uzaylı
Beslenme Bilimi
Adaptasyon
Beslenme Biçimi
Bilim İnsanı
Zihin
Yayılım
Dinozor
Yumurta
Hava
Kalıtım
Parazit
Element
Kedigiller
Metal
Süpernova
Hormon
Gen İfadesi
Nadir
Dünya
Avrupa
Kemik
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın