Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Cesaret Paraziti: Bu Parazit Kurtlarda Sürü Liderliği ile İlişkili Olabilir!

Toksoplazma paraziti ile kurtlarda risk almaya meyilli davranışlar arasında ilişki tespit edilmiştir.

Cesaret Paraziti: Bu Parazit Kurtlarda Sürü Liderliği ile İlişkili Olabilir! Pixabay - Joni De Busser
4 dakika
2,408
Tüm Reklamları Kapat

Hayvan davranışlarını etkileyen bir çok parazit olduğunu biliyoruz. Karıncaları etkileyen “zombi” mantar gibi parazitler doğada gerçekten var olan ve işleyiş bakımından ilgi çekici parazitler. Bunlardan bir diğeri ise Toxoplasma gondii türü parazit. T. gondii endotermik canlıları, genellikle kedigilleri etkileyen tek hücreli bir patojen protozoadır. Ev kedilerini de etkilediği için aslında varlığından haber olunmayan sürpriz bir tür değil. Ancak asıl sürpriz parazitin kurt sürülerindeki etkilerini izleyince ortaya çıkıyor. Bu parazite sahip bireyler sürüde sosyal açıdan avantajlı konuma gelebilmektedir!

Toxoplasma gondii’nin ışık mikroskobu altındaki görüntüsü.
Toxoplasma gondii’nin ışık mikroskobu altındaki görüntüsü.
Medical Laboratories Portal

Bahsi geçen parazitin hayvanlarda davranışsal değişikliklere yol açtığı biliniyordu, ancak bu konuda yeterli çalışma yoktu ve yapılan çalışmalar ufak ipuçlarından öte gidememişti. Bu durumun farkında olan Montana Üniversitesi'nden yaban hayatı ekoloğu Connor J. Meyer ve arkadaşları uzun dönem bir çalışma yapmaya karar verdiler, denekleri ise Amerika, Yellowstone Parkı'ndaki ünlü kurt (Canis lupus) sürüleri olacaktı. 1995'ten beri kan örnekleri saklanan kurtların kanlarını incelemeye başladılar. Ellerindeki geçmiş 26 yılın kan verilerinde parazitin varlığını ve kurtların davranışsal ve mekansal notlarını karşılaştırdılar. Davranışsal veriler parazitin etkilerini aydınlatacakken, mekansal notlar parazitin kurtlara bulaştığı ile ilgili bilgi verecekti. Parazitin en çok tercih ettiği konaklar kedigiller olduğu için kurtlara nereden bulaştığı önemli bir soruydu. Mekansal araştırma gösterdi ki parazit, parktaki pumalarla (Puma concolor) bölgeleri kesişen kurtlarda tespit edilmişti! Yani kurtlara geçen parazit, büyük ihtimall pumalardan kaynaklanmaktaydı.

Asıl ilgi çekici olan ise davranışsal (etolojik) verilerdi. Parazit bakımından pozitif kurtlarda sürüden ayrılma ve sürü lideri olma girişimi gibi riskli davranışlar daha sık görüldüğü rapor edildi. Yani enfekte kurtlar riskli kararlar alırken daha cesaretli olmaya meyilliydi ve bu davranışlar özellikle sürü dinamiğini derinden etkileyecek sonuçlara yol açabilmekteydi.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Pumalar ile kurtlardaki T. gondii seroprevalansı arasındaki ilişkiyi gösteren harita. Puma yoğunluğunun yüksek (≥1.8/100 km2) olduğu alanlar mor ile temsil edilmektedir. Dairenin içerisindeki siyah dilim ise kurtlardaki T. gondii pozitiflik oranını temsil etmektedir.
Pumalar ile kurtlardaki T. gondii seroprevalansı arasındaki ilişkiyi gösteren harita. Puma yoğunluğunun yüksek (≥1.8/100 km2) olduğu alanlar mor ile temsil edilmektedir. Dairenin içerisindeki siyah dilim ise kurtlardaki T. gondii pozitiflik oranını temsil etmektedir.
Nature

Meyer’e göre her iki davranış da yüksek riskli davranışlar arasındaydı. Öncelikle parazit pozitif kurtlar sürüden ayrılma ve geniş alanlara yayılma gibi kendilerine belki de ölümü getirebilecek bir kararı daha çok almaya meyilli olduğu raporlandı. Fakat bu riskli kararın getirisi de önemli. Çünkü bu kurt sürülerinde yalnızca belli bir çift çiftleşir. Halk arasındaki yaygın inanışın aksine kurt sürülerinde edinilmiş güç statüsü “alfa” diye nitelendirilen bir pozisyon yoktur. Kurt sürüleri de birçok köpekgil sürüsü gibi bir aile topluluğudur ve üretken çift (breeding couple) diye isimlendirilen ebeveynler tarafından yönetilir.[4]

Sürünün koruma ve yiyecek paylaşımı gibi konforlu alanından çıkmaya cesaret edecek kurt, kendisine yeni bir yol çizerek çiftleşme şansını kovalamaya başladığı belirtilmektedir. Yaşamın ve soyun devam etmesi için bu çok önemli kararı alıp başarılı olabilen bireylerin avantajlı konuma geçtiği çok açık.

Yellowstone Parkı'ndan bir kurt (Canis lupus)
Yellowstone Parkı'ndan bir kurt (Canis lupus)
Pixabay - Steppinstars

Bahsedilen diğer davranışsal etki ise kurtların kendi başlarına lider olmaya çalışma kararının sıklığıyla alakalı. Kurt sürülerinde alfa gibi terimlerin kullanılmasının gereksiz olduğu, aslında bu alfaların ailenin çiftleşen bireyleri olduğu bilinmektedir. Edinilmiş bir güç statüsü olmayan kurt sürülerinde yine de bir hiyerarşi (ailesel) söz konusu. Parazit ise tam da bu liderlik tahtıyla oynuyor gibi gözükmektedir. Sürünün lideri olmak, zaman zaman sürü bireyleri arasında yaralanmaya hatta ölüme yol açacak kavgalarla yüzleşmeyi de gerektirdiği için, böyle bir işe girişmek riskli ve cesaret gerektiren bir durumdur. T. gondii ise bu cesareti sağlıyor gibi duruyor çünkü bu araştırmaya göre parazit pozitif bireylerin sürü lideri olma oranının diğerlerine göre tam 46 kat daha fazla olduğunu tespit edilmiştir! Görünen o ki Meyer ve arkadaşları bu denli büyük bir oran beklemiyormuş:

"Bu sonucu gördüğümüzde birbirimize ağzımız açık bir şekilde baktık. Çünkü bu düşündüğümüzden çok daha büyük."

Her ne kadar böyle avantajları olsa da bu parazit sonuçta hastalık yapıcı bir parazit. Zararları ve "yararları" hakkında bilinenler göz önüne alındığında konunun daha fazla veriye ihtiyaç duyduğu açık. Çünkü enfeksiyonun hayatta kalma ve üreme verimliliğini nasıl etkilediği ayrı bir muamma. Ancak bu çalışma ile elde edilen bulgular parazitin davranışsal (etolojik) etkilerinin aydınlatılması bakımından önemli. Meyer ekliyor:

"Artık belirli bir parazitin bile kurt davranışları üzerinde oldukça önemli etkilere sebep olabileceğine dair kanıtlarımız var."
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
70
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 18
  • İnanılmaz 15
  • Bilim Budur! 11
  • Merak Uyandırıcı! 11
  • Tebrikler! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 2
  • Korkutucu! 2
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Nature | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/05/2024 11:47:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/14121

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Şeker
İnsan
Balıkçılık
Nörobiyoloji
Yeşil
Kuantum
Mantar
Kanser
İnfografik
Önyargı
Okyanus
Hindistan
Diyabet
Beslenme Bilimi
Uçuş
Sosyal Mesafelendirme
Yumurtalık
Davranış
Samanyolu Galaksisi
Alan
Asteroid
Dışkı
Organizma
Küresel Isınma
Şehir Hastanesi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. J. Meyer, et al. Cesaret Paraziti: Bu Parazit Kurtlarda Sürü Liderliği ile İlişkili Olabilir!. (27 Şubat 2023). Alındığı Tarih: 27 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/14121
Meyer, C. J., Kaçıra, G., Türkoğlu, P. (2023, February 27). Cesaret Paraziti: Bu Parazit Kurtlarda Sürü Liderliği ile İlişkili Olabilir!. Evrim Ağacı. Retrieved May 27, 2024. from https://evrimagaci.org/s/14121
C. J. Meyer, et al. “Cesaret Paraziti: Bu Parazit Kurtlarda Sürü Liderliği ile İlişkili Olabilir!.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 27 Feb. 2023, https://evrimagaci.org/s/14121.
Meyer, Connor J.. Kaçıra, Göktuğ. Türkoğlu, Pedram. “Cesaret Paraziti: Bu Parazit Kurtlarda Sürü Liderliği ile İlişkili Olabilir!.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, February 27, 2023. https://evrimagaci.org/s/14121.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close