Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Çekirge İstilası: Çekirgeler Neden Sürüler Halinde Hareket Ediyor?

Çekirge İstilası: Çekirgeler Neden Sürüler Halinde Hareket Ediyor? Insider
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, LiveScience isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Çekirge istilası, İncil ve Kuran'da da meşhur bir şekilde sözü edilen, o zamanlardan beri tarım ekonomileri için büyük zararlara sebep olabilen ilginç bir hayvan davranışıdır. Bu antik kitaplarda bahsedilen yıkıcı çekirge davranışları, günümüzdeki çekirge sürü davranışlarının kökenlerinin en azından binlerce yıl öncesine dayandığını göstermektedir.

Çekirgeler, büyük sürüler halinde tarım alanlarını işgal ederek mahsulleri yok edebilir ve tarım alanlarını tahrip edebilirler. Öyle ki, bazı çekirge türleri ziraat açısından yaygın birer zararlı böcek olarak görülmektedir.

Günümüzde bilinen 10.000'den fazla çekirge türü vardır ve bunların sadece bir kısmı kanatlara sahiptir. Kanatları olan çekirgeler, güçlü arka bacakları sayesinde kendilerini hızla ileri iterek yerden yükselebilirler ve metrelerce uçabilirler. Kanatları, gelişimleri boyunca hiç oluşmayan çekirgeler ise zıplamak haricinde yerden pek yükselemezler.

Çöl çekirgeleri oldukça utangaçtırlar ve yaşamlarının büyük bir kısmını tek başlarına geçirirler. Ancak kimi zaman bu utangaç hayvanların içindeki "canavar" ortaya çıkar ve kimi zaman milyarlarca bireyden oluşan devasa çekirge sürüleri oluşturarak tarım alanlarını ve bitki örtüsünü işgal ederler. En azından binlerce yıldır devam eden bu davranışın kökenlerini anlamak için, onların sokulgan durum adı verilen özelliklerini anlamamız gerekmektedir.

National Geographic

Sokulganlık, bilim insanlarının çekirge istilası davranışını tanımlamakta kullandıkları bir terimdir. Genel olarak tekil bir yaşantı süren hayvanların, çeşitli şartlar altında "utangaçlıklarını yıkarak" sürüler oluşturması ve ortak bir şekilde hareket edebilmesi durumudur. Bunu tetikleyen şartlar çevre koşullarıyla belirlenebildiği gibi, hormonlar tarafından da kontrol edilmektedir. Örneğin insanlarda da genel ruh halini pekiştiren serotonin hormonu, çekirgelerde belirli bir düzeyin üzerine çıktığında bu aşırı yıkıcı sürü davranışı tetiklenir.

Özellikle de çekirge gövdesinin orta bölümündeki sinirlerde artan serotonin, çekirgenin bacak ve kanatlarının hareketini doğrudan değiştirebilmektedir. Vücudundaki serotonin artışına bağlı olarak utangaç bir çekirge, sadece birkaç saat içinde sürü davranışı sergileyen bambaşka bir canlıya bürünebilmektedir. Öyle ki, bilim insanları bu sokulgan çekirgeler ile sakin çekirgelerin ayrı türler olduklarını düşünmüşlerdi; ancak sonradan yapılan analizler, bunların aynı türün farklı davranış kalıpları sergilemesinin bir ürünü olduğunu ispatladı.

Bu davranışı tetikleyen hormonal dengeyi etkileyen faktörlerden birisi hava durumu şartlarıdır. Buna bağlı olarak, bazı çekirgelerin istila davranışlarını çok spesifik olarak belirlemek mümkündür: Örneğin çift çizgili çekirgeler, eğer hava sıcaklığı en az 24 santigrat derece ise, sadece besin aramak için aktif oldukları sabah saat 10 ila akşam saat 6 arasında istila davranışı sergilerler. Yani çekirge istilaları öylesine dakiktir!

Sadece bu da değil! Aynı zamanda müthiş kaotikmiş gibi gözüken çekirge sürüleri, aslında oldukça organize hareket etmektedir. Tek bir çekirgeyi takip edecek olursanız, son derece kaotik bir rota izlediğini görebilirsiniz. Ancak o tek bir çekirgenin civarındaki çekirge sürüsü bir bütün olarak analiz edilecek olursa (veya başıboş bir çekirge, bir sürüye dahil olacak olursa), hareketleri dikte eden bir formasyon olduğu görülmektedir. Buna bağlı olarak her bir çekirge, zıplama ve hareket davranışlarını civardaki diğer çekirgeler ile senkronize eder.

Bu sayede çekirge sürüleri, tekil çekirgelerin kaotik davranışlarını düzenli bir örüntüye dönüştürebilir. Bu da, önlerine çıkan her zorluğun üstesinden gelmelerini sağlayacak bir sayı avantajı edinmelerine neden olur. Tek bir sürü içinde milyonlarca ve hatta milyarlarca olabilen çekirgeler, bulabildikleri tüm bitki örtüsünü yiyerek kendilerini besler ve sürü avantajını kullanarak avcılarını caydırabilir veya onlardan kaçabilirler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sözünü ettiğimiz 10.000 küsür çekirge türünden sadece 10-15 civarı bu sürü istilası davranışını göstermektedir. Ancak bu türler, insan popülasyonunun %10'unun gelir kaynaklarını doğrudan tehdit etmektedir ve Kuzey Afrika'dan Çin'e kadar olan bölgede bulunan bu çekirgeler, Dünya topraklarının %20'sine yayılmış halde bulunmaktadır. Örneğin Kasım 2008'de yaşanan ve 6 kilometrelik bir alana yayılan çekirge istilası, Avustralya'daki tarım alanlarına müthiş büyüklükte zararlar vermiştir. Mauriania'da 2004 yılındaki bir istila, ülkenin tarım alanlarının %50'sini yok etmiştir.

Bu tür davranışlara aynı zamanda kolektif hareket adı da verilmektedir. Bu tür hareketler sadece çekirgelerde değil, karıncalarda, kuşlarda ve balıklarda da yaygın olarak görülmektedir.

Çekirgelerde ve diğer hayvanlarda bu tarz bir davranışsal değişimi tetikleyen faktörleri (örneğin serotonin artışını) tespit edip, mekanizmalarını daha iyi anlayabilmek; bu tarz istilaları önceden tespit edip engellemeyi mümkün kılabilir. Bunun için yapılması gereken, çekirgelerdeki serotonin artışını baskılayacak ilaçlar kullanmak olacaktır. Elbette bu durumun çevre ekolojisi üzerindeki etkisi önemli bir araştırma konusu ve etik problem olarak karşımıza çıkmaktadır ve önümüzdeki yıllarda da çıkmaya devam edecektir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 17
  • Merak Uyandırıcı! 14
  • Bilim Budur! 12
  • İnanılmaz 9
  • Muhteşem! 6
  • Korkutucu! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Umut Verici! 4
  • Üzücü! 3
  • Grrr... *@$# 2
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/07/2020 20:46:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8331

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Film
İklim
Obezite
Mit
Işık
Hastalık Yayılımı
Göğüs Hastalığı
Kertenkele
Elektrokimya
Virüsler
Sars Mers
Hastalık
Atmosfer
Mitler Ve Gerçekler
Sinir Hücresi
Beslenme Biçimi
Samanyolu Galaksisi
Doğa Olayları
Fizik
Avcı
Sağlık Örgütü
Köpekler
Teori
Dağılım
Kimyasal
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Boş bir zihin, tehlikeli mahkumların davetçisidir.”
Nicholas Hilliard
Geri Bildirim Gönder