Çekiç Başlı Köpekbalığı Kafası Neden Çekiç Şeklinde?

Çekiç Başlı Köpekbalığı Kafası Neden Çekiç Şeklinde? Art Station
Yazar Shanta Barley
4 dakika
14,800 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Evrimin en tuhaf ürünlerinden birisi çekiç şeklinde kafaya sahip olan bir köpekbalığıdır. Yapılan çalışmalar, çekiç başlı köpekbalığının bu kafa yapısının hayvanın görüş ve avlanma becerisini arttırmak için bu şekilde evrimleştiğini gösteriyor.

Bir asrı aşkın bir süre boyunca bilim insanları çekiç başlı köpekbalıklarının bu tuhaf kafa yapısının görme becerisini arttırma yönünde bir adaptasyon olup olmadığı üzerine spekülasyonlarda bulundular. 1942 senesindeyse, bir köpekbalığı uzmanı olan Gordon Walls, çekiç başlı köpekbalıklarının bu kafa yapısının, sanılanın tam tersine hayvanın 3 boyutlu görme yetisini kısıtlandırdığını, hatta tamamen ortadan kaldırdığını ileri sürdü. Diğer birçok uzmansa tam tersini iddia ediyordu.

Nihayet bilim insanları bu tartışmaya son noktayı koymaya karar verdiler: Çekiç başlı köpekbalıkları, gerçekten de diğer köpekbalıklarına göre daha iyi 3 boyutlu görüşe sahiptir! Bu sayede mürekkep balığı gibi avları, gözleri birbirine daha yakın olan kuzenlerine göre çok daha rahat yakalar. Dahası, çekiç başlı köpekbalıkları da birçok diğer köpekbalığı türü gibi etraflarını düşey eksende 360 derece görebilirler; böylece vücutlarının altındaki avları bile tespit edebilirler.

Göz Doktoruna Giden Çekiç Başlı Köpekbalıkları

Florida Atlantik Üniversitesi'nden Michelle McComb ve ekip arkadaşları, üç ayrı çekiç başlı köpekbalığının (kanat kafalı, bone kafalı ve çukur kafalı çekiç başların) görüş alanlarını, çekiç başlı olmayan diğer iki köpekbalığı türü ile birlikte test ettiler.

Reklamı Kapat

Bunu yapmak için türlerin bireylerinin gözlerine elektrotlar yerleştirdiler ve gözlerinin arasından bir ışık huzmesi geçirdiler. Gözlerdeki sinirsel faaliyetlerin artık tespit edilemediği bölgeleri belirlediler. Bu sayede her iki gözün de örtüştüğü binoküler örtüşme bölgesi denen alanı tespit edebildiler. Bu bölge hayvanın 3 boyutlu görebildiği bölgedir. McComb şöyle diyor:

Şaşırtıcı olsa da, çekiç başlı köpekbalığı türlerinde bu örtüşme bölgesinin daha geniş olduğunu gördük. Kafası en geniş olan kanat başlı çekiç başlı köpekbalığının 48 derecelik 3 boyutlu görüşü vardı; diğerlerininki ise 10-32 derece arasında değişiyordu.

Gözler Hedefte!

New York'taki Stony Brooks Üniversitesi'ndeki Okyanus Koruma Bilimi Enstitüsü'nden Demian Chapman, bu adaptasyonun avlanma sırasındaki derinlik algısıyla ilişkili olduğunu söylüyor:

Bahamalar'da çekiç başlı köpekbalıklarının vatozları kovaladığına bizzat şahit oldum. Vatozlar hızlıdır ve çok hızlı dönebilirler; dolayısıyla eğer bir çekiç başlı köpekbalığı bunlardan birini avlayacaksa, gözlerini hedeften ayırmamalıdır.

Araştırmanın sonuçları, bazı biyologların da kanıt karşısında fikirlerini değiştirmelerine neden oldu. Bunlardan birisi, Miami'deki Bimini Biyolojik Alan İstasyonu'ndan köpekbalığı biyologu Samuel Gruber. Gruber, eskiden bu kafa yapısının aslen koku alma becerisini arttırmak için evrimleştiğini düşündüğünü söylüyor; çünkü bu yapı sayesinde elektrik alanları daha iyi tespit edebileceklerini düşünüyordu. Fakat ortaya konulan kanıtlardan sonra fikrini değiştirdiğini belirtiyor.

Neden Tüm Türlerde Evrimleşmedi?

Bu tarz konularda ilk akla gelen sorulardan birisi, eğer bu özellik bir türde avantajlıysa, neden tüm türlerde avantajlı olmadığı, dolayısıyla diğer türlerde de neden evrimleşmediğidir. Ancak evrimsel süreç bu kadar tekdüze ve sıradan değildir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bir özelliğin bir türde evrimleşebilmesi için tür içi genetik ve fiziksel çeşitliliğin yeterli altyapıya sahip olması gerekmektedir. Her türün her popülasyonunun gen ve özellik havuzu birbirinden farklıdır. Dolayısıyla bu genlerin çevrenin gereksinimleriyle etkileşimi karmakarışık bir ağ şeklindedir ve tamamen farklı sonuçların doğmasına neden olabilir. Bunu, kelebek etkisi olarak düşünebilirsiniz; fakat kelebek etkisinde olandan bile büyük başlangıç koşulu farklılıklarından söz etmekteyiz.

Dahası, türlerin üzerine etki eden seçilim baskıları tamamen farklı nitelikte olabilir. Örneğin bir türün av becerisini arttırma yönündeki seçilim baskısı, onların yüzgeç yapıları üzerinde daha büyük değişimler yaratırken, bir diğer türde görüş yetisini arttıracak çekiç baş yapısı gibi özellikleri pekiştirebilir, bir başka türde ise hidrodinamik yapıyı zenginleştirecek adaptasyonlar görülebilir. Dolayısıyla her türde birebir aynı seçilim baskılarını görmek mümkün değildir.

Buna benzer bir durumu, insanın zeka evriminde görmekteyiz. Her türün eşsiz bir evrimsel geçmişe sahip olduğu gerçeği, bizim zekamızın neden bu kadar gelişmişken, diğer yakın kuzenlerimizde bunun aynı şekilde yaşanmadığını açıklamaktadır.

Buna rağmen, benzer çevresel koşulların kimi zaman benzer sonuçlar doğurduğu da bir gerçektir. Örneğin yarasalar ve kuşlarda, uçamayan bir ortak atayı paylaşıyor olmalarına rağmen, hayatta kalmak için çok benzer kanat yapıları evrimleşmiştir. Benzer şekilde, denizel memeliler hiçbir yüzgece sahip olmayan karasal atalardan evrimleşmiş olmalarına rağmen, bu türlerde tıpkı balıklarınkine benzer yüzgeçler evrimleşmiştir. Benzer şartlar altında benzer evrimsel değişimlerin yaşanmasına yakınsak evrim demekteyiz ve buradaki yazımızda detaylarını ele almıştık.

Reklamı Kapat

Dolayısıyla, bir türün belli bir özelliğinin (veya özellik grubunun) neden evrimleştiği; ancak bunun diğer yakın türlerde neden evrimleşmediği sorgulandığında, türlerin evrimsel geçmişlerindeki farklılıklar mutlaka gözetilmelidir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 22
  • Tebrikler! 15
  • Bilim Budur! 14
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 9
  • İnanılmaz 9
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • Umut Verici! 3
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: New Scientist | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/07/2021 20:51:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/561

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
İspat Yükü
İnfografik
Süpernova
Kimyasal
Kuantum
Epistemik
Meteor
Elektron
Ağız Sağlığı
Ölümden Sonra Yaşam
Pandemik
Diş Hekimi
Balıkçılık
Entropi
Avrupa
Abd
Genetik Müdahale
Bebek
Gen İfadesi
Tedavi
Devir
Primatlar
Kadın
Korku
Şempanzeler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın