Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Çamur Zıpzıpları Göz Kırpabiliyor ve Bu Karaya Geçişin Nasıl Yaşandığına Dair Önemli Bir İpucu!

Mukus Dolu Gözyaşları, Hayvanların Sudan Karaya Nasıl Geçtiğine Dair Bir Hikâye Anlatıyor Olabilir!

Çamur Zıpzıpları Göz Kırpabiliyor ve Bu Karaya Geçişin Nasıl Yaşandığına Dair Önemli Bir İpucu! Popular Science
Çamur zıpzıplarının karadaki göz kırpma davranışı, atalarımızın karadaki hayata geçiş sürecinde göz kırpmanın nasıl ve neden evrimleştiğine dair ipuçları sağlıyor.
3 dakika
571
Tüm Reklamları Kapat

Sıra dışı görünümlü çamur zıpzıpının şaşırtıcı bir yüzü ve büyüleyici bir geçmişi vardır. Bu balık aslında amfibiktir ve hem suda hem de karada hayatta kalmasını sağlayan özellikler geliştirmiştir.[1] Daha iyi hava görüşü için başlarının üstünde gözleri vardır ve ayrıca karada nefes almak için solungaç odalarında depolanan sudaki oksijeni kullanırlar. Bununla birlikte, çamurda yaşayan bu balığın gözlerini kırpma yeteneği, atalarımızın suda yaşamaktan karada yürümeye nasıl evrimleştiğine ışık tutuyor.

Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayınlanan bir çalışma, göz kırpma davranışının bizim göz kırpmamızla aynı işlevleri gerçekleştirdiğini ve tetrapodların karada evrimleşmesini sağlayan özellikler kümesinin bir parçası olabileceğini ortaya koydu.[2] Tetrapodlar; günümüzün amfibileri, kuşları, sürüngenleri ve memelileri de dahil olmak üzere yaklaşık 375 milyon yıl önce hızlı bir değişimle karaya adapte olmak üzere evrimleşen hayvan grubudur.

Tüm Reklamları Kapat

Hayvanlar gözlerini ıslak ve temiz tutmak ve yaralanmalardan korumak için kırparlar.[3] Bazen göz kırpmak bir iletişim şekli bile olabilir. İnsanlar ve diğer tetrapodlar gün boyunca sürekli olarak göz kırparlar ve bu incelikli bir eylem olmasına rağmen oldukça karmaşıktır.[4] Garip bir şekilde, çamur zıpzıpının göz kırpma süresi bir insanınkiyle aşağı yukarı aynı uzunluktadır.

Araştırmanın eş yazarı ve Penn State Üniversitesi biyoloğu Thomas Stewart yaptığı açıklamada, bu davranışın ilk olarak nasıl evrimleştiğini incelemenin zor olduğunu çünkü göz kırpmaya izin veren anatomik değişikliklerin çoğunlukla fosil kayıtlarında iyi korunmayan yumuşak dokularda olduğunu belirtiyor ve şöyle diyor:[5]

Tüm Reklamları Kapat

Göz kırpma davranışını bağımsız olarak evrimleştiren çamur zıpzıpı, bize göz kırpmanın karada vakit geçirmek için düzenli olarak sudan ayrılan bir balıkta nasıl ve neden evrimleşmiş olabileceğini test etme fırsatı veriyor.

Çamur zıpzıplarının göz kırpma yeteneğini nasıl geliştirdiğini daha iyi anlamak için ekip, yüksek hızlı videolar kullanarak göz kırpmayı analiz etti. Çamur zıpzıplarının anatomisini, göz kırpmayan yakın akraba bir su balığı ile karşılaştırdılar.

Çamur zıpzıpları, kurbağaların gözlerine benzer şekilde kafalarının tepesinden dışarı doğru çıkıntı yapan gözleriyle göz kırparlar.[6] Gözlerini anlık olarak yuvalarına doğru geri çekerler ve bu sırada derisel kapak (İng: "dermal cup") adı verilen zarsı bir yapıyla gözlerini kapatırlar.

Bir Hint çamur zıpzıpı (Periophthalmodon septemradiatus) karadayken göz kırpıyor. Brett Aiello.
Popular Science

Seton Hall Üniversitesi'nden biyolog Brett Aiello, yaptığı açıklamada şunları söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Çamur zıpzıplarında göz kırpma, mevcut kasların yeniden düzenlenmesi ve yeni bir doku olan derisel kapağın evrimleşmesi yoluyla gelişmiş gibi görünüyor. Bu çok ilginç bir sonuç, çünkü çok ilkel ya da temel bir sistemin karmaşık bir davranışı gerçekleştirmek için kullanılabileceğini gösteriyor. Bu yeni davranışı geliştirmek için çok fazla yeni şey geliştirmenize gerek yok. Çamur zıpzıpları zaten sahip oldukları şeyi farklı bir şekilde kullanmaya başladılar.

Çamur zıpzıplarının karada neden göz kırptığını anlamak için ekip, göz kırpmanın diğer tetrapodlarda oynadığı rollere baktı. İnsanlarda gözyaşı, göz hücrelerinin oksijence zengin ve sağlıklı kalması için kritik öneme sahiptir; bu nedenle ekip, çamur zıpzıplarının havaya maruz kaldıklarında gözlerini ıslak tutmak için göz kırpıp kırpmadıklarını görmeye çalıştı. Aiello, tıpkı insanlar gibi çamur zıpzıplarının da gözleri kuruduğunda daha sık göz kırptıklarını gördüklerini belirtiyor ve şöyle diyor:

İnanılmaz olan, bu balıkların herhangi bir gözyaşı bezi veya kanalı geliştirmemiş olmalarına rağmen, göz kırpmalarını gözlerini ıslatmak için kullanabilmeleridir. Gözyaşlarımız gözlerimizin etrafındaki ve göz kapaklarımızdaki bezler tarafından üretilirken, çamur zıpzıpları bir gözyaşı katmanı üretmek için deriden gelen mukusu çevrelerinden gelen suyla karıştırıyor gibi görünüyor.

Araştırmacılar ayrıca çamur zıpzıplarında göz kırpmanın, gözü yaralanmalardan korumanın yanı sıra gözleri olası döküntülerden temizlemek için de tetiklendiğini tespit etti. Bu bulgu, çamur zıpzıplarının göz kırpmasının, göz kırpma eyleminin üç ana işlevini (koruma, temizleme ve nemi koruma) yerine getirdiğini gösteriyor. Stewart, balık atalarımızdan tamamen bağımsız olarak evrimleşen çamur zıpzıplarının göz kırpmasının, kendi soyumuzdaki göz kırpmayla aynı işlevlerin çoğuna hizmet ettiği gerçeğine dayandığını belirtiyor ve şöyle diyor:

Bunun muhtemelen tetrapodlar karada yaşamaya uyum sağlarken evrimleşen özellikler grubunun bir parçası olduğunu düşünüyoruz.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
20
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 1
  • Umut Verici! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Popular Science | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/03/2024 10:49:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/16584

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Entomoloji
Nadir
Hızlı
Sıcaklık
Newton
Şehir Hastanesi
Üreme
Kas
Bilinç
Kimya Tarihi
Astronot
Renk
Teşhis
Araştırma
Nörobilim
Diş Hastalıkları
Hayvan Davranışları
Meyve
Hücre
Cansız
Evrimsel Tarih
Çevre
Hindistan
Primatlar
Gaz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
L. Baisas, et al. Çamur Zıpzıpları Göz Kırpabiliyor ve Bu Karaya Geçişin Nasıl Yaşandığına Dair Önemli Bir İpucu!. (29 Ocak 2024). Alındığı Tarih: 4 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/16584
Baisas, L., Alagöz, U., Alparslan, E. (2024, January 29). Çamur Zıpzıpları Göz Kırpabiliyor ve Bu Karaya Geçişin Nasıl Yaşandığına Dair Önemli Bir İpucu!. Evrim Ağacı. Retrieved March 04, 2024. from https://evrimagaci.org/s/16584
L. Baisas, et al. “Çamur Zıpzıpları Göz Kırpabiliyor ve Bu Karaya Geçişin Nasıl Yaşandığına Dair Önemli Bir İpucu!.” Edited by Eda Alparslan. Translated by Ulaş Alagöz, Evrim Ağacı, 29 Jan. 2024, https://evrimagaci.org/s/16584.
Baisas, Laura. Alagöz, Ulaş. Alparslan, Eda. “Çamur Zıpzıpları Göz Kırpabiliyor ve Bu Karaya Geçişin Nasıl Yaşandığına Dair Önemli Bir İpucu!.” Edited by Eda Alparslan. Translated by Ulaş Alagöz. Evrim Ağacı, January 29, 2024. https://evrimagaci.org/s/16584.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close