Bukalemunlar Nasıl Renk Değiştirir?

Bu yazı, Veritasium (YouTube) isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.


Kaynak: Bu video, Veritasium tarafından hazırlanmış, Evrim Ağacı tarafından altyazılandırılmıştır. Eğer içeriği beğendiyseniz, orijinal kaynağa destek olmak için, lütfen YouTube kanalına gidip videolarını beğenmeyi unutmayın.


Videonun Türkçe alt yazı metnini buradan da okuyabilirsiniz:

Bukalemunlar Nasıl Renk Değiştirir?   

Bukalemunların bulundukları çevreye uyum amacıyla renklerini değiştirebileceklerine dair yanlış bir kanı vardır.  

Aslında durum böyle değildir.

Bir bukalemun durağanken yeşildir, yani yapraklı çevresiyle doğalında bir uyum halindedir.    

Ama erkek bukalemunlar, bir dişinin ya da rakip erkeğin varlığında uyarılarak burada gösterildiği gibi renk değiştirir.      

Karşılaştırma yapabilmek adına ilk fotoğraf karesini sağ alt köşeye koyacağım.

Gördüğünüz gibi daha uyarılmış bir hale geldikçe rengi daha sarı, turuncu ve kırmızı oluyor.                  

Yani çevresindeki renge uyum sağlamak yerine daha görünür bir hale geliyor.               

Peki gerçekte bukalemunlar renklerini nasıl değiştirirler?

Yıllar boyu bu renk değişimi için yalın, oturmuş bir mekanizmanın var olduğunu düşündük.               

Bukalemunların derilerinde renkli pigmentler barındıran farklı hücreler bulunur.      

Bazıları sarıdır, bazıları kırmızıdır ve bazıları da koyu melanin pigmentini içerir.       

Bukalemunların ve diğer birçok hayvanın hücrelerinin parmaksı uzantılarından melanin salgılayarak daha koyu bir tona döndüğü bilinir.           

 Pigmenti bir noktada yoğunlaştırarak tekrar daha açık bir hale döner.                

Bukalemunların bu pigmentleri hücrelere göndererek aynı şekilde sarı, turuncu ve kırmızı renklerini aldıkları sanılıyordu.          

Ama Cenova Üniversitesi'nden fizikçi ve biyologlardan oluşan grupların yeni bir araştırması bunun yanlış olduğunu gösteriyor. 

İlk ipucu şu ki bukalemunlarda herhangi bir yeşil pigmenti bulunmamakta.

Yeşil renk gerçekte iki farklı mekanizmayla oluşur: pigment rengi ve yapısal renk.           

Sarı pigment hücrelerinin altındaki bir kafeste sistemli bir şekilde dizili bulunan 130 nm boyutunda minik kristaller var.               

Işık bu kristallerde kırınıma uğrar, aralarındaki boşluktan dolayı mavi ışık yapısal olarak girişime uğrayıp güçlü bir şekilde yansır.       

Oysa diğer renkler yansımaz.  

Bu, bir morfo kelebeğinin kanadının hareket ettikçe yanardöner mavi bir renk oluşturmasına çok benzerdir.   

Herhangi bir mavi pigment yoktur, tek bir renk için güçlü bir yansıtıcı görevi yapan nano ölçekte düzenli bir yapı vardır sadece.

Yani bir bukalemunun yeşil görünmesinin nedeni pigmentten gelen sarı ışık ve onun altındaki kristal yapıdan yansıyan mavi ışığın kombinasyonudur.             

Peki bukalemunlar bu yeşil rengi turuncuya ve kırmızıya nasıl çevirir?

Önceden renk değişiminin, renkli hücrelerdeki ayrışan pigmentlerle sağlandığı sanılıyordu.

Ama bilim insanları, değişen şeyin aslında alt taraftaki kristaller olduğunu buldular.

Bukalemunlar kristaller arasındaki mesafeyi arttırarak hangi rengin seçilerek yansıtılacağını değiştirebilirler.       

Kristaller arasındaki daha büyük boşluklar daha uzun dalga boylarını yansıtmada daha iyidir.

Yani aralık arttıkça renk maviden yeşile, sarıya, turuncuya ve kırmızıya doğru değişir.   

Bilim insanları durağan yeşil bukalemunlar ile uyarılmış sarı bukalemunların deri örneklerini karşılaştırdılar. Ve buldular ki uyarılmış bukalemunda kristaller arası boşluk çok daha fazla.             

Burada tek bir hücrenin büyütülmüş hali ile hücrenin yansıttığı rengin maviden yeşile, yeşilden sarıya, turuncuya ve kırmızıya değişimini görebilirsiniz.       

Buna ek olarak, aralarındaki mesafe azalırken kristallerden yansıyan ışığı gösteren bir bilgisayar simulasyonu da bu gözlemlerle birebir uyuşmakta.  

Dahası, deriye uygulanan fiziksel basınç kristallerin sıkışmasına yol açarak daha çok mavi yansıtmasına neden oluyor.         

Bu basınç kaldırılınca kristaller tekrar genleşerek daha fazla yeşil ışık yayar.   

Derilerinin altında, kristal barındıran bir diğer hücre katmanı söz konusu olunca bir bukalemunun derisinin yapısı daha da büyüleyici hale gelir.     

Ama bu kristaller daha büyüktür, daha aralıklıdır ve daha düzensizdir.

Bunun anlamı, spekturumun kızılötesi kısmında daha uzun dalga boylu yansıtma yaptıklarıdır ve daha geniş bir aralıktaki dalga boylarını yansıtırlar.            

Bu bukalemunlar parlak güneşli habitatlarda yaşadıkları için bu katmanın görevinin güneşten gelen ısıyı yansıtmak olabileceği düşünülmektedir.

Yani erkek bukalemunlar kırmızı ve sarı pigmentler salarak renklerini değiştirmezler.  

Onun yerine daha harika bir şey yaparlar. 

Onlar, görünür spektrum dahilindeki yapısal renkleri oluşturmak adına nano ölçekli kristaller arasındaki mesafeyi bizzat ayarlarlar.          

Bana göre şaşırtıcı olan şey şu ki, bugün ve bu çağda bukalemunların renklerini nasıl değiştirdiklerini biliyoruz sanıyorduk. Ama aslında neler olup bittiği sorusunun cevabını bize fizikçi ve biyologların ortaklaşa çalışması verdi.              

Veritasium'un bu bölümüne video üretimi, web geliştirme ve bilgisayar programlama alanlarında uzman kişilerin ders verdiği 3000'den fazla video barındıran bir online öğrenme platformu olan Linda.com sponsor oldu.          

Eğer aklınızda bir konu varsa, bu konuda ders açabilirler.   

Bu sponsorluğun bir parçası olarak Veritasium kullanıcılarına istedikleri herhangi derste 10 günlük bir deneme paketi öneriyorlar.              

Sadece Lynda.com/Veritasium adresine gidin ya da açıklamadaki linki tıklayın.         

Mesela benim en fazla ilgimi çeken derslerden biri Adobe After Effects.           

Gerçekten iyi bir animasyon yazılımı.

Bu da dahil olmak üzere animasyonlarımı hala Final Cut Pro'da yapıyorum ki gerçekten sıkıcı ve zaman alıcı.

Eğer programlama öğrenmeye ilginiz varsa Java derslerini bir denemelisiniz.        

Gerçekten iyiler.          

Ya da ben gibi Photoshop'la daha fazla şey yapmayı istiyorsanız, Photoshop ya da fotoğraf derslerine bir göz atabilirsiniz.  

Bugün yeni bir şey öğrenmek istiyorsanız, 10 günlük trial için Lynda.com/Veritasium linkine gitseniz iyi olur.            

Kaybedecek hiç ama hiçbir şeyiniz yok.

Sponsorluğundan dolayı Lynda.com'a ve izlediğiniz için sizlere çok teşekkür ediyorum.


Veritasium kanalının bu videosunu orijinal dilinde ve İngilizce alt yazılı olarak buradan seyredebilirsiniz:


Kaynaklar ve İleri Okuma:

İlk İnsan Hiç Var Olmadı!

Yılan kartalı (Circaetus gallicus)

Altyazı Çevirmeni

Mehmet Demiryay

Mehmet Demiryay

Altyazı Çevirmeni

Katkı Sağlayanlar

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim