Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Böceklerde Bağışıklık Sistemi Nasıl Çalışır?

Böceklerde Bağışıklık Sistemi Nasıl Çalışır?
4 dakika
1,918
Tüm Reklamları Kapat

Eğer bir savaştan bahsediliyorsa savunmadan da bahsedebiliriz demektir. Doğa bir savaş alanı deriz, ama esas nokta burada savunmanın nasıl işlediğidir. Yaşamın yeryüzünde başladığı ilk andan itibaren savunma mekanizmaları da gelişmeye başlamıştır. 2.5 milyar yıl önceye baktığımızda karşımıza çıkan protozoonlar neredeyse her fizyolojik fonksiyonlarını tek bir hücre içerisinde başarabilmişlerdir. Bunu da fagositoz adını verdiğimiz bir mekanizmaya borçludurlar.

O zamanın fagositozuna baktığımızda günümüz insanının hücrelerinde görülen fagositoz mekanizmasının birbirinden çok da farklı olmadığını görebiliyoruz. Fagositoz dediğimiz mekanizma esasen hücre içerisine madde girişini sağladığı gibi (sindirim), hücrenin dışarısına da atık maddelerin atılmasına (boşaltım) yardımcı olur. Bunun da kalmaz, hücre içerisine giren istenmeyen yabancı maddelerin de def edilmesinde büyük rol oynarlar. 

Tüm Reklamları Kapat

Doğada bütün canlılar patojenlerle karşı karşıya kalırlar ve onlarla mücadele etmek durumundadılar. Patojenler arasında en bilinenler bakteriler olsalar da virüsler, mantarlar, protozoon adını verdiğimiz ilkel bir hücreli olup da bakterilerden daha gelişmiş yapıdaki canlılar ve çok hücreli parazitler de zarar verici organizmalara örnektirler. Böcekler de omurgasızlar arasında yer alırlar ve omurgalılarda görülen önemli bağışıklık mekanizmalarından mahrum durumdadılar. Bunların başında antijene özgü olarak geliştirilen antikor üretimi gelir ve kazanılmış immünite (bağışıklık) olarak bilinir.

Böceklerde böyle güçlü bir bağışıklık sistemi mevcut değildir, ama tamamen dış dünyada savunmasız durumda olduklarını söyleyemeyiz. Aksine kendilerini savunabilecek durumdadılar ve bunu doğuştan gelen bağışıklık sistemine borçludurlar. Doğuştan bağışıklık hücresel düzeyde olabildiği gibi, hücreler arasında dolaşan vücut sıvıları sayesinde de yani humoral düzeyde de gerçekleşir ve farklı mekanizmalar söz konusudur. 

Tüm Reklamları Kapat

Şu zamana kadarki tüm araştırmalar ışığında diyebiliriz ki böceklerin bağışıklık sistemlerini meydana getiren tüm bileşenler mezoderm denilen embriyonik bir tabakadan kökenlenmektedir. Bu bileşenler arasında yağ cisimciği, lenf bezi ve hemositler bulunur. Yağ cisimciği adından da belli olduğu üzere adipoz (=yağdan oluşan) dokudan ibarettir ve hayvanın tüm segmentlerine dağılmıştır. Memelilerde bulunan karaciğer ile benzer görevde olduğu bilinmektedir, yani hayvan için gerekli bir takım proteinlerin sentezinden sorumludur. Lenf bezi ise böceklerin larval ve ergin hayatı boyunca hemositleri şekillendirmede görev alır.

Hemositler, böcek kan hücreleri olarak anlatılabilir ve aktif olarak tüm savunma mekanizmalarında rol almaktadır. Morfolojik kriterlere göre sınıflandırılması yapılır, yani şekillerine, büyüklüklerine ve renklerine göre farklı hemosit tipleri belirlenmiştir. Bunlardan prohemositlerin embriyogenez esnasında mezodermden geliştiği ve diğer hemosit tiplerinin daha sonra bu hemosit tipinden farklılaştığı düşünülmektir. 

Böceklerin kendilerini patojenlere karşı savunabilmelerine olanak sağlayacak son derece faydalı savunma mekanizmaları söz konusudur. Tabii burada farklı hemosit tiplerinin duruma göre birbirlerine dönüşebilmeleri ve farklı patojenlere karşı bir sürü hemosit tiplerinin geliştirilmiş olmasının da çok önemli bir rolü vardır. Bazı araştırmacılar elliye yakın hemosit tipinden bahsederler, ama beş temel hemosit tipi olduğunu söyleyebiliriz. Granülosit (=granüllü hemositler) ve plazmatositler aralarında en önemlileri olanlardır ve kendilerine immünosit adı verilmiştir. Bu isim boşuna verilmemiştir, çünkü bağışıkta aktif olarak yer alan bu iki hemosit tipidir. Plazmatositler ilginçtirler çünkü sitoplazmik uzantılara sahiptirler. Yağ damlacıkları da bulunmaktadır. En bol miktarda bulunan tiplerin bunlar olduğunu söyleyebiliriz. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Hemositler tek başlarına değillerdir, humoral bağışıklık dendi mi antimikrobiyal peptitlerden bahsetmek gerekir. Cecropinlerin keşfiyle beraber yeni bir araştırma dalının da ortaya çıkmasına vesile olan bu peptitler bakteriler üzerinde oldukça etkilidirler. Çoğunluğu daha gelişmiş hücrelere karşı pasif olsalar da, meyve sineklerinde antifungal (=zararlı mantarlara karşı) özellik geliştiren drosomycin adı verilen bir peptit de keşfedilmişti. 

Eikosanoidler doymamış yağ asitlerini de barındıran yirmi karbonlu özel moleküllerdir ve yapılan bir sürü deneyde bu özel maddelerin böceklerin bağışıklık sisteminde önemli rol olduğu belirlenmiştir. Eğer bu maddenin böceğin vücudunda azalma olursa, patojenlere karşı hemositlerin bir araya gelmesinde bir azalma gözlemlenmiştir yani ölüm oranında artış söz konusu olmuştur. Hemositlerin patojenin etrafında birikmesinde yardımcı olduğunu söyleyebiliriz bu maddelerin. 

Böceklerin bağışıklık sistemi hakkında bir dolu söylenecek şey vardır, her bir mekanizma hakkında ayrıntılı olarak anlatılacak bir sürü şey bulunabilir. Ama burada işin temelinden bahsetmek ve en azından böceklerin de doğada sürekli cereyan eden savaşta boş olmadıklarını göstermek istedim.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
7
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • G. Öztürk. (Yüksek Lisans Tezi, 2014). Tettigoniidae Ve Pamphagidae (Insecta: Orthoptera) Familyalarına Ait Bazı Türlerin İmmün Sistem Hücreleri Üzerine Bir Çalışma. Not: Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, Zooloji Bilim Dalı, İzmir..
  • J. C. Bedick, et al. (2001). Eicosanoids Act In Nodulation Reactions To Bacterial Infections In Newly Emerged Adult Honey Bees, Apis Mellifera, But Not In Older Foregers. Comparative Biochemistry and Physiology, sf: 107-117. | Arşiv Bağlantısı
  • A. Demirsoy, et al. (2003). Yaşamın Temel Kuralları, Omurgasızlar/ Böcekler, Entomoloji, Cilt Ii/ Kısım Ii. ISBN: 9759789108. Yayınevi: Meteksan Matbaacılık.
  • P. Fehlbaum, et al. (1994). Insect Immunity. Septic Injury Of Drosophila Induces The Synthesis Of A Potent Antifungal Peptide With Sequence Homology To Plant Antifungal Peptides. The Journal of Biological Chemistry, sf: 33159-33163. | Arşiv Bağlantısı
  • H. Tunaz. (2004). Böceklerde Bağışıklık Mekanizması. KSÜ Fen Mühendislik Dergisi, sf: 78-82. | Arşiv Bağlantısı
  • P. Vilmos, et al. (1998). Insect Immunity: Evolutionary Roots Of The Mammalian Innate Immune System. Immunology Letters, sf: 59-66. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/02/2024 19:21:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2545

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Dışkı
Astrofotoğrafçılık
Konuşma
Bebek
Köpekgil
Diş
Gerçek
Sars-Cov-2
Şüphecilik
Antik
Mühendislik
Elektrokimya
Rna
Dişler
Nanoteknoloji
Kanıt
Botanik
Kütleçekimi
Entomoloji
Bilim Felsefesi
Hastalık Yayılımı
Kurbağa
Küresel Isınma
Balık Çeşitliliği
Yangın
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
G. Öztürk, et al. Böceklerde Bağışıklık Sistemi Nasıl Çalışır?. (12 Ağustos 2014). Alındığı Tarih: 24 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2545
Öztürk, G., Bakırcı, Ç. M. (2014, August 12). Böceklerde Bağışıklık Sistemi Nasıl Çalışır?. Evrim Ağacı. Retrieved February 24, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2545
G. Öztürk, et al. “Böceklerde Bağışıklık Sistemi Nasıl Çalışır?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 12 Aug. 2014, https://evrimagaci.org/s/2545.
Öztürk, Gürhan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Böceklerde Bağışıklık Sistemi Nasıl Çalışır?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, August 12, 2014. https://evrimagaci.org/s/2545.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close