Evrim Teorisi Neden Hala Bir Teoridir?

İnsanların büyük bir çoğunluğunun düştüğü hata, teori ile hipotezi birbirine karıştırmalarıdır.

Bu insanlara göre teori, henüz bilimsel olarak kanıtlanmamış, hakkında yeterli deney ve gözlem yapılmamış veya yapılamamış, teyite muhtaç bir takım bilgiler yığınına o anki şartlar altında geçici olarak getirilen kesinliği olmayan açıklamalardır.

Halbuki bu tanım çoğu yönüyle hipotezin tanımıdır:

Hipotez, belli bir bilimsel sorunun çözümüne dair ortaya atılan, insanlığın o anki bilgi birikimi ve teknolojik altyapısı nispetince yapılan tahmin veya varsayımlara verilen isimdir. Ön sav da denilen hipotezler, olaylar arasında ilişkiler kurmak ve olayları bir sebebe bağlamak üzere tasarlanan ve geçerli sayılan önermelerdir.

Örneğin, 2026 yılı itibari ile insanlığın kolektif bilgi birikimi ve teknolojik altyapısı ile haklarında hemen hemen hiçbir şey öğrenemediğimiz karanlık madde ve karanlık enerji hipotezleri gibi.

NASA

Gerçekte ise teori, bir doğa yasasının neden ve nasıl öyle olduğunu anlamak için geliştirilen geniş kapsamlı ve derinlemesine yapılan açıklamalardır.

Bir teori sadece bir varsayım veya tahmin değildir; aksine, çeşitli ve son derece sağlam kanıtlarla ve bulgularla desteklenen, deneysel ve gözlemsel olarak test edilip doğruluğu kanıtlanmış, doğada süre gelen, kendini tekrar eden olay, olgu ve süreçleri izah etmeyi başaran bilimsel açıklamalar bütünüdür.

Bir doğa kanunu veya yasası ise, evren içerisinde süregelen, kendini tekrar eden ve çeşitli yöntemlerle gözlenebilen olay, olgu ve süreçtir. Evrenin dokusundan ötürü vardırlar ve bu doku, yani yapı değişmedikçe yasalar da asla değişmezler.

Ancak yasalar bize bilgi verme konusunda son derece kısıtlıdırlar. Bize sadece bir şeyin ne olduğunu söyleyebilirler. Bir kanunun neden ve nasıl öyle olduğunu ise bize teoriler açıklarlar.

Örneğin; evrensel kütleçekim (Dünya'daki hâli ile yerçekimi) yasası bize evrendeki kütleli her cismin birbirini, kütlelerinin çarpımıyla doğru, aralarındaki uzaklığın karesiyle ters orantılı bir kuvvetle çektiğini söyler. Kütle çekim teorisi ise bize bu kanunun neden ve nasıl öyle olduğunu uzun uzadıya açıklar.

Otomotiv, havacılık, uzay, inşaat vb. sektörlerdeki mühendislik hesaplamaları bu kanun gözetilerek yapılır. Bugün aklı başında hiçbir insan kütle çekim yasasını reddetmez. Bu yasaya "inanmayan" bir insan kendisini yüksekçe bir yerden boşluğa bırakırsa mucizevi bir şekilde havada süzülmez, aksine olağanca hızıyla yere çakılarak hayatını kaybeder. Çünkü doğa yasaları sizin inancınıza ya da keyfiyetinize göre şekil almazlar.

CK-12 Foundation

Benzer şekilde elektrik ve elektronik devrelerde de belirli yasalar vardır. Örneğin, yüksek direncin olduğu yerden düşük akım, düşük direncin olduğu yerden ise yüksek akımın geçeceğini söyleyen Ohm yasası gibi. Devre teorisi ise direnç, kondansatör, bobin ve yarı iletken gibi elemanlardan oluşan elektrik devrelerindeki akım ve gerilim değerlerini analiz eden elektromanyetik teorinin bir alt kümesidir. Devre teorisini bugün 400 - 500 sayfalık bir kitap şeklinde internet üzerinden satın alabilirsiniz.

Yine kütleçekim yasasına benzer şekilde bugün Dünya üzerinde üretilen tüm elektronik cihazlar bu devre yasaları gözetilerek tasarlanırlar. Bir cihazı ister Türkiye'de, ister ABD'de, isterseniz Mars'ta ve hatta galaksinin öteki ucunda tasarlayın, yine de devre kanunlarına uymak zorundasınızdır.

Bu kanunlara aynı şekilde "inanamayan" bir üniversite öğrencisi hiçbir sınavda başarılı olamayıp okulundan mezun olamaz. Bir mühendis hiçbir cihaz üretemez. Bir akademisyen ise doğruca tımarhaneye yatırılır.

Eim Technology

Yani;

Kütleçekim yasası > Kütleçekim teorisi

Devre yasaları > Devre teorisi

Gen yasaları > Gen teorisi

Evrim yasası > Evrim teorisi

Esas konuya gelecek olursak eğer, evrim, kelime anlamı olarak gelişim, değişim, dönüşüm, aşama aşama ilerleme veya bir durumdan başka bir duruma geçişi ifade etmektedir.

Örneğin; moda kültürünün evrimi, müziğin evrimi ya da iPhone'un evrimi gibi.

Geeky Gadgets

Ancak özel anlamda "evrim" denilince insanların kastetmeye çalıştıkları şey aslında evrimsel biyolojidir.

Birçok farklı tanımı olmasına karşın en basit hâliyle biyolojik bir terim olarak evrim, bir canlı popülasyonundaki bireylerin gen ve özellik dağılımlarının nesiller boyunca değişmesidir.

Agora Bilim Pazarı

Gerçekten Bilmeniz Gereken 50 Matematik Fikri

TÜM DÜNYADA BİR MİLYONDAN FAZLA SATAN SERİDEN Sıfırı kim keşfetti? Neden dakikada 60 saniye var? Sonsuz ne kadar büyük? Birbirine paralel çizgiler nerede kesişirler? Ve bir kelebeğin kanat çırpışı gerçekten de dünyanın diğer ucunda fırtınaya sebep olab

Devamını Göster

₺306,00

Satın Al Tüm Ürünler

Yukarıda tanımını yaptığım şekilde evrim bir doğa yasasıdır. Çürütülemez, aksi iddia edilemez ve bir alternatifi de yoktur. Dünya üzerinde yaşamış ve yaşayan katrilyonlarca canlının tamamı evrim yasasına tabidir. Her bir canlı türü bugünkü hâline soy ağacında gerçekleşen evrimsel değişimlerle gelmiştir.

Evrim teorisi ise bize bu yasanın mekaniğini neden ve nasıl böyle olduğunu milyonlarca sayfa yazıya ve yüz binlerce saatlik videolara ancak sığacak şekilde uzun uzadıya açıklar.

Evrimsel biyoloji üzerine düşünceler sözlü kaynaklarda 2500 küsur yıl öncesine, Antik Yunan'a kadar gider.

Efes'te yaşamış antik filozof Herakleitos, "panta rhei" (her şey akar) prensibiyle evrenin sürekli bir oluş, değişim ve dönüşüm içinde olduğunu savunmuş, "değişmeyen tek şey değişimdir" anlayışıyla evrenin durağan olmadığını, zıtların savaşıyla (diyalektik) ateşten var olup yine ateşe dönüştüğünü ve logos (akıl/yasa) ile yönetildiğini ileri sürmüştür.

Miletos'ta (Didim) yaşamış Anaksimandros ise canlılığın ilk olarak suda başladığına ve zamanla insana evrildiğine dair çıkarımlar yapmıştır.

Yazılı kaynaklarda ise evrim yasasına ilk kez Charles Darwin’den yaklaşık 1000 yıl kadar önce Basra’da yaşayan bir Müslüman bilim insanı Ebû Osmân Amr bin Bahr el-Kinânî el-Fukaimi el-Basrî'nin, namı diğer El-Câhiz (yani “patlak göz,” gözleri biraz dışarıda konumlandığından kendisi bu isimle tanınıyordu) Kitâb’ül-Heyavân (Hayvanlar Kitabı) isimli eserinde;

“Hayvanlar, varlıklarını sürdürebilmek, yiyecek bulmak, başkası tarafından yenmemek ve çoğalmak için sürekli bir savaş içindedir. Çevresel etkiler, hayvanları yaşamlarını sürdürebilmek için yeni özellikler geliştirmeye zorlar ve böylece yeni türler ortaya çıkar. Yavrulama fırsatı bulanlar, bu başarılı özelliklerini daha sonraki nesle aktarırlar.”

şeklindeki açıklamasında rastlıyoruz.

On5yirmi5

Modern tanımında yer alan ifadelere tek tek bakacak olursak eğer;

Bir canlı popülasyonu, örneğin; insan, şempanze, Agaricus bisporus mantarı, Pinus brutia çam ağacı, Blattodea hamam böceği topluluğundaki tek tek her bireylerin gen ve özelliklerindeki yani her canlının her hücresinin çekirdeğinde yer alan DNA'sındaki genetik dizilimin, nesiller boyunca, yani yavrusunun yavrusunun yavrusu... şeklinde giden zincirdeki değişimidir.

Evrim tek bir bireyde meydana gelmez. Örneğin modern insan olan Homo sapiens'e ait bir birey ömrü boyunca asla evrimleşmeyecektir. Bir bebeğin anne karnından başlayarak hayatı boyunca geçirdiği tüm değişimler gelişimdir, evrim değildir.

Bir evrimden bahsedebilmemiz için bahse konu canlı türünden en az iki nesil gerekir ki aralarındaki gen ve özellik dağılımları farklılıklarına bakabilelim. Kaldı ki mantıken "fark" dediğimiz olgu için bir cisimden minimum iki adet gerekmektedir.

Hayatınızın bazı dönemlerinde yaşadığınız fiziksel değişimlere ise modifikasyon denilmektedir ve evrim teorisinin konusu değildir. Örneğin yazın Güneş'in zararlı ışınlarına karşı derinin en üst katmanında yer alan ve bir kalkan görevi gören melanin pigmentindeki artışa bağlı olarak ten renginizde gerçekleşen koyulaşma modifikasyona bir örnektir. Bu değişim asla genlerinize işlemez. İsterseniz beyaz ten rengine sahip eşiniz ile hayatınızın tamamını sıcak bir Afrika ülkesinde geçirin. Kararmış ten renginiz asla çocuğunuza geçmeyecek ve çocuğunuz esmer tenli olarak doğmayacaktır. Benzer şekilde bir parmağınızı kestiğinizde doğacak çocuğunuz 4 parmaklı olarak doğmayacak, sporcu bir babanın oğlu ise spora ve kas gelişimine yatkın bir şekilde doğmayacaktır. Örnekleri çoğaltmak mümkün.

Bicycling

Yaşadıkları bölgeye zaman içinde uyum sağlayan canlıların vücutlarında yavaş bir ivme ile uzun bir sürede gerçekleşen değişimler olan adaptasyonların evrim olmadığını iddia edenlerin aksine adaptasyon, evrim teorisinin bir alt mekanizmasıdır. Yani evrimin ta kendisidir.

Honda'nın Civic isimli otomobili üzerinden garip bir örnek verecek olursam eğer, aracınızın üzerinde yaptığınız, body kit, 19" jant, spoiler, ses sistemi ve devasa ekran gibi işlemlerin tamamı modifikasyondur. Yaptığınız hiçbir işlem fabrikada hâlihazırda üretilmekte olan hiçbir Civic'i etkilemez. Onlar stock olarak fabrika kapısından çıkmaya devam ederler. Aracınızı iyi bir aile babasına satarken sonradan üzerine eklediğiniz bu parçaları söktüğünüzde aracınız tekrar eski hâline dönmüş olur.

Ancak dönemin piyasa şartlarına göre bambaşka bir platform üzerine inşa edilen, güvenlik önlemleri, donanımı, yalıtımı ve konforu artırılan dolayısıyla artan bu ağırlığı kaldıracak yeni nesil daha güçlü bir motor ile gelen bir Honda Civic düşünün. Bu araç bir adaptasyon yani bir evrim geçirmiştir. Bir önceki model kasası ile artık uzaktan yakından alakası kalmamıştır.

YouTube

Evrimin en acımasız ama temel prensiplerinden birine göre yaşadığı coğrafyaya en uyumlu olan bireyler daha çok hayatta kalırlar ve daha çok üreme şansı elde ederler. Bu sayede kendilerine avantaj sağlayan bu genlerini yavrularına aktarabilirler. Böylece her nesilde bir öncekine göre ortama daha uyumlu bireyler Dünya'ya gelir. Aksine, ortama uyum sağlayamayanlar, beslenemezler, güçsüz düşerler, üreme şansı elde edemezler ve sonunda nesli tükenir. Böylece zayıf özellikler bu gen havuzundan silinir.

Kimi insanların burada düştükleri hata en güçlü olanın hayatta kalacağına yönelik inançtır ki bu yanlıştır. En güçlü değil, en uyumlu olan bireyler hayatta kalırlar. Ancak o ortam şartlarında güçlü olmak bir avantaj ise evet o zaman en güçlü olan aynı zamanda da en uyumlu olandır. Ama bukalemun gibi kolları bir kalemden bile daha ince olan canlılar elbette güçlü oldukları için değil yine en uyumlu oldukları için hayatta kalmışlardır.

Örnek vermek gerekirse, yeşil çalıların ve bodur ağaçların hüküm sürdüğü bir coğrafyada yaşayan kedigiller ailesine ait bir hayvan düşünün. Bu hayvan 5-6 cm uzunluğunda köpek dişlerine ve sarı üzerine siyah çizgi veya benekleri olan bir kürke sahip olsun. Aynı coğrafyada yaşayan ve kalın bir deriye sahip domuz benzeri bir hayvan daha düşünün. İklim değişikliği sebebiyle artan sıcaklıklardan ötürü uzun bir zaman sürecinde bu coğrafyada yeşil bitkilerin yerini artık sarı renkli bitkilere bıraktığını düşünün.

Britannica

Bu kedi popülasyonunda doğan yavruların hiçbirisi birbirlerine benzemezler. Genetik anlamda aralarında çok ufak farklılıklar bulunur. Kimisinin dişleri bir miktar daha uzun iken diğerinin kürkündeki benekler biraz daha azdır. Bir başka bireyin ise kuyruk uzunluğu veya pençeleri yapı olarak biraz daha farklıdır.

Yine bu popülasyonda dişleri en uzun ve keskin olan ve av hayvanlarının derisini daha rahat delebilen, ayrıca değişen bitki örtüsünden dolayı siyah benekler yerine daha çok sarı renkli kürkün hâkim olduğu dolayısıyla daha iyi kamufle olabilen bireyler her zaman daha avantajlı olacaktır. Çünkü ortama en uyumlu olanlar onlardır. Bunu başaramayanlar ise avlanamayacak, iyi beslenemeyecek, bu yüzden güçsüz düşecek ve çiftleşme kavgalarında başarısız olacaktır. Dolayısıyla zayıf olan bu genlerini bir sonraki nesle aktaramayıp eleneceklerdir. En uyumlu olanın avantajlı olduğu bu seçilim baskısı sürdükçe örneğin 1 milyon yıl sonraki yeni nesilde artık dişlerin boyu 15 santimetreye, kürklerin rengi ise sarı renge dönüşmüş olup evrimsel bir değişim meydana gelmiş olacaktır.