Dijital Teknolojik Gelişimin Tarih Bilimi Araştırmalarına Etkileri

1990'lı yıllarda hayatımıza giren internet, zamanla hem gündelik hayatımızın hem de akademik ve mesleki hayatımızın önemli bir parçası olmuştur. Milyonlarca veriye sahip olan ve tüm hayatımız boyunca toplasak yine de elde edemeyeceğimiz kadar çok bilgi parçacığını barındıran bu teknoloji - şaşırtıcı olmayan bir şekilde- hemen hemen tüm disiplinleri kökünden değiştirmiştir. Tarih bilimi de bu değişim zincirinin bir parçası olmuştur. Gelin dijitalleşmenin tarih araştırmalarına olan etkilerine olumlu olanlardan başlayarak bir göz atalım.

-Daha Çok Kaynağa Erişim

Dijitalleşme öncesi tarih araştırmalarında kaynaklara ulaşım çoğu zaman zor ve çetrefilli bir iş olmuştur. Örneğin Nazi Almanya'sı hakkında araştırma yapmak isteyen bir tarihçi bulunduğu yerden Almanya'ya gitmeli, müzeleri ve anıtları gezmeli, arşivlere ulaşmak için özel izin almalı, ayrıyeten bu alanda yapılmış araştırmaları okumak için pek çok kütüphaneden yararlanmalıydı. Oysa artık günümüzde bu müzeleri ve anıtları online olarak gezebilmek, pek çok arşive bilgisayar üzerinden ulaşmak ve akademik okumaları internetten yapmak mümkün.

-Ekonomik Olarak Araştırmacıları Rahatlatması

Tarih araştırmaları pek çok zaman büyük bir bütçe gerektirmektedir. Az önce verdiğimiz örnek üzerinden gidecek olursak, araştırmacı buradan Almanya'ya kadar gitmek, orada pek çok kitap ve akademik yazın ürünü satın almak, gezeceği yerlerin eğer varsa ücretlerini ödemek durumundaydı. Artık dijital çağda hemen hemen her kaynağa internet üzerinden ulaşılabildiği için bu tür harcamalar da büyük miktarda azalmıştır ve bu durum da tarih araştırmacıları için motivasyon kaynağı olmuştur.

-Zaman Tasarrufu

Bir tarihçi araştırmasını geleneksel yöntemlerle yapmak istediğinde bunun için çok vakit ayırması ve fedakarlık yapması gerekmekteydi. Seyahat etmek, uzun okumalar yapmak kısa süren işler değildir. İnternet tarihçilerin işlerini daha çabuk, hatta bazen evden dışarı bile çıkmadan halletmelerine olanak sağlamaktadır ve bu durum hem zaman hem de maddi imkanların tasarrufunu sağlar.

Ne yazık ki, dijitalleşmenin tarih araştırmalarına yaptığı etkiler sadece pozitif etkiler değildir. Tüm bu iyi yanlarına rağmen internetin bazı zararları da olmuştur. İşte bunlardan bazıları;

-Bilgi Kirliliği

İnternet, herkesin her istediğini söyleyebileceği bir yerdir. Okuduğumuz bir bilginin doğru veya yanlış olup olmadığını ilk görüşte anlamamız çok zordur. Bu durumda tarihçi okuduğu ve duyduğu her bilgiye güvenmemeli, karşısına çıkan her bilginin doğruluğunu sorgulamalıdır. Aksi takdirde çalışmasında hatalı bilgiler sunabilir ve tüm emekleri boşa gitmiş olur.

-Bilgi Hırsızlığı

Bilgi, belki de çalması en kolay şeydir. Pek çok kişinin anonim olduğu ve bilgiyi oldukça kolay bir şekilde yayabildiği internette herhangi biri kolayca bir araştırmacının büyük emeklerle ortaya koyduğu araştırma sonuçlarını alabilir ve kendininmiş gibi sunabilir. Bunun için üniversiteler ve TÜBİTAK gibi kurumlar ellerinden gelen önlemi almaya çalışsa da internet gibi bir ortamda intihalin önüne tamamen geçmek oldukça zordur.

-Teknik Sorunlar

Dijital dünya her ne kadar sanal olsa da fiziksel sistemlere ve donanımlarla çalışır. Herhangi bir bağlantı sorunu, bilgisayar virüsü, dijital korsanlık, veri güncellemeleri gibi teknik sorunlar dolayısıyla elde edilen tüm veriler bir anda buhar olabilir. Bunun için yedeklemeler ve anti-virüsler kullanılarak önlem alınabilir, ama yüzde yüz korumayı garanti edemez. Bu yüzden tüm verilerin fiziksel birer kopyasının da elde bulundurulması yerinde bir davranış olur.

Sonuç olarak dijitalleşme ve internet kullanımının artışı doğru yerinde kullanıldığı takdirde tarih biliminde pek çok gelişmenin önünü açabilir ama potansiyel olumsuz etkileri de göz ardı edilmemeli ve buna göre gerekli önlemler alınmalıdır. Dijital dünya, tarihçiler için oldukça kullanışlı bir araç olsa da, geleneksel araştırma yöntemleriyle birlikte kullanıldığında en iyi verimi sağlar.