Keşfedin, Öğrenin ve Paylaşın
Evrim Ağacı'nda Aradığın Her Şeye Ulaşabilirsin!
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

ASAL İNDEKSLİ ASALLARIN YOĞUNLUĞU ÜZERİNE BİR TAHMİN

2 dakika
14
ASAL İNDEKSLİ ASALLARIN YOĞUNLUĞU ÜZERİNE BİR TAHMİN
  • Blog Yazısı
Blog Yazısı
Tüm Reklamları Kapat

1)Problemin Çıkışı

Asal sayıların dağılımı matematiğin en önemli konularından biridir. Klasik sonuç şudur:

π(x)~x/logx

Yani x büyüdükçe asal sayıların yoğunluğu 1 /logx mertebesindedir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu yazıda şu soruyu sorduk:

Asal indeksli asalların ve onlardan türetilen sayıların yoğunluğu nasıl davranır?

2)Asal İndeksli Asallar

p_n, n’inci asal sayı olsun.

Asal indeksli asallar şu şekilde tanımlanır:

Tüm Reklamları Kapat

q_k = p_(p_k)

Yani indeksi asal olan asallar.

Örneğin: p_1 = 2

p_2 = 3

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

p_3 = 5

Sonuç olarak: q_1 = p_2 = 3

q_2 = p_3 = 5

q_3 = p_5 = 11

Bu küme klasik asal kümesinden daha seyrektir.

p={2,3,5,7,11,13,17,19,...}

Tüm Reklamları Kapat

q={3,5,11,17,31,41,..}

3)Alfa Sayıları

Alfa sayılarını şu şekilde tanımladık:

Sadece asal indeksli asal çarpanlara sahip doğal sayılar.

Tüm Reklamları Kapat

a_k={1,3,5,9,11,15,17,...}

Bu sayıların x’e kadar kaç tane olduğunu gösteren fonksiyona

π_alpha(x)

dedik.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
"F=ma": Star Wars "May the Force Be..." T-Shirt

Bilim kurgu ve bilim gerçek burada buluşuyor!
“May the Force Be” tişörtü, Newton’un ikinci yasasını Star Wars evrenine zekice bir göndermeyle sunuyor. Hem fizik tutkunlarını hem de geek kültürünü sevenleri gülümsetecek bu tasarım, eğlenceli olduğu kadar da öğretici. %100 pamuklu kumaşıyla rahat bir deneyim sunarken, yüksek kaliteli baskısıyla her ortamda dikkat çeker. Gücü sadece hissetmek yetmez, formülünü de bilmek gerek!

Bilgiler ve Uyarılar:

  1. Renk Bilgileri: Tişört beyaz ve siyah olarak üretilebilmektedir.
  2. Beden Bilgileri: Stokta kalan ürünlerimiz arasından dilediğiniz bedeni seçebilirsiniz. Tişörtlerle ilgili beden bilgisi almak ve ölçüleri öğrenmek için buraya tıklayınız.
  3. Cinsiyet Bilgileri: Bu ürünümüz unisex üretilmektedir ve her cinsiyete uygundur.
  4. Kargo Bilgileri: Bu ürün sipariş alındıktan sonraki 2 iş günü içinde postalanacaktır. Kargo yöntemimiz hakkında daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.
  5. Kumaş Bilgileri: Bu ürün %100 pamuktur.
  6. Yıkama/Ütü Bilgileri: Tişörtler üzerindeki görsellerin korunması için tişörtlerin ters yüz edilerek yıkanması ve ütülenmesi tavsiye edilir. Siyah tişörtlerin en fazla 30 derecede yıkanması gerekmektedir.
  7. İade/Değişiklik Bilgileri: Lütfen sipariş vermeden önce iade ve ürün değişikliği ile ilgili bilgilendirmemizi okuyunuz.
Devamını Göster
₺600.00

Amacımız şu büyüklükteki davranışı anlamaktı:

π_alpha(x) nasıl büyür?

4)Grafik Analizi

Hesapladığımız değerler:

x = 10⁵ için π_alpha(x)/(x/logx) ≈ 0.56

x = 10⁶ için ≈ 0.44

x = 10⁷ için ≈ 0.36

x = 10¹⁰ için ≈ 0.32

Bu değerler küçülüyor ve yaklaşık olarak

1/loglogx

ifadesine yaklaşıyor gibi görünüyor.

Tüm Reklamları Kapat

Bu gözleme dayanarak şu tahmini yaptık:

π_alpha(x)~x/(logx*loglogx)

5)Bu Oran Ne Demek?

Klasik durumda:

π(x)~x /logx

Tüm Reklamları Kapat

Buradan n’inci asal için:

p_n~n*logn

çıkıyordu.

Aynı mantığı alfa sayıları için uygularsak:

Tüm Reklamları Kapat

n~a_n/(log(a_n) * loglog(a_n))

Buradan da

a_n~n*logn*loglogn

elde edilir.

Tüm Reklamları Kapat

Yani alfa sayıları, klasik asallardan loglogn kadar daha seyrektir.

6)Dirichlet Serisiyle Tahmin Yürütme

Bir asal kümesinin yoğunluğu, o kümenin:

Σ1/p

davranışı ile ilişkilidir.

Tüm Reklamları Kapat

Klasik asallarda:

Σ1/p~loglogx

Civarında büyür.

Asal indeksli asallarda ise bu toplam çok daha yavaş büyür. Sezgisel olarak yaklaşık

Tüm Reklamları Kapat

1/logx

Düzeyinde davranır.

Bu daha zayıf büyüme, sayma fonksiyonunda ek bir loglogx çarpanı ortaya çıkmasına neden oluyor olabilir

Bu da şu tahmini doğal kılar:

Tüm Reklamları Kapat

π_alpha(x)~x /(logx*loglogx)

7)Bu Tahminin Eksileri

Bulduğumuz şey:

Sayısal gözlemler güçlü biçimde x / (logx*loglogx) davranışını destekliyor.

a_n için n*log(n)*loglog(n) büyümesi tutarlı gibi duruyor.

Tüm Reklamları Kapat

Bulamadığımız şey:

Dirichlet serisiyle tahmine katkı yapsak da tam ispat sunamadık.

Hata terimi bilinmiyor.

Daha büyük x için asimptotik dağılım bozuluyor olabilir çünkü bizim hesapladığımız 10⁸ gibi küçük sayılarda asimptotik fonksiyonlar bizi kandırabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu nedenle sonuçlarımız bir teorem değil, sezgisel bir tahmindir

8) Sorumuz

Gerçek soru şu:

π_alpha(x) için daha hassas bir asimptotik formül yazılabilir mi?

Örneğin:

Tüm Reklamları Kapat

π_alpha(x) = x /(logxloglogx)+ hata terimi

Buradaki hata terimi ne büyüklüktedir?

Bu soru, asal sayıların dev yapısıyla derinden alakalı.

Okundu Olarak İşaretle
1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Raporla
Mantık Hatası Bildir
Yukarı Zıpla
Bu Blog Yazısı Sana Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/02/2026 11:08:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22316

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Gündem
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Aklınızdan geçenlerin bu platformda bulunmuyor olabilecek kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Size Özel
Makaleler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Geçmiş ve Notlar
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
İşaretle
Göz Attım
Site Ayarları

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.

[Site ayalarına git...]
Bu Yazıdaki Hareketleri
Daha Fazla göster
Tüm Okuma Geçmişin
Daha Fazla göster
0/10000
Kaydet
Keşfet
Ara
Yakında
Sohbet
Agora

Bize Ulaşın

ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Kapak Görseli Seç
Videodan otomatik olarak çıkartılan karelerden birini seçin.
Kareler yükleniyor…
Videoyu kaydırarak istediğiniz kareyi seçin.
0:00 / 0:00
Kendi kapak görselinizi yükleyin. Görsel otomatik olarak kırpılacaktır.
Görseli sürükleyin veya tıklayın PNG, JPG veya WEBP (Maks. 10MB)