Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Bitkiler Kanser Olur Mu? Bitkiler, Tümörler, Gen Hırsızı Bakteriler, Yatay Gen Transferi ve Evrim

Bitkiler Kanser Olur Mu? Bitkiler, Tümörler, Gen Hırsızı Bakteriler, Yatay Gen Transferi ve Evrim
Texas Tech Üniversitesi kampüsündeki ağaçlardan birindeki tümör (ya da botanikteki adıyla "uyuz") oluşumu.
5 dakika
11,590
  • Botanik
  • Evrimsel Biyoloji

Her ne kadar öyle görmek istemesek de ve daha insanın bir hayvan türü olduğu gerçeğini kabullenmekte zorlanıyor olsak da, bitkiler de bizlere oldukça benzerler. Elbette, bitkiler ile hayvanların soy hatları Evrim Ağacı üzerinde milyarlarca yıl önce ayrılmıştır; dolayısıyla arada devasa farklar görmeyi beklemek yerindedir. Buna rağmen, bu canlıların hücrelerine, hücrelerinin bir araya gelerek oluşturdukları doku ve organlara ve genel olarak çalışma prensiplerine baktığımızda, bir noktada bu canlılarla ortak bir atamızın bulunduğunu fark etmek işten bile değildir. 

Örneğin, insanların da dahil olduğu primatlar takımı ile gül (Rosa) ve lahana (Brassica) gibi bitkilerin ortak atası 1369 milyon (1.37 milyar) yıl önce yaşamıştır. İnsanlar ile şempanzelerin ortak atasının 6 milyon, insanlar ile tavşanların ortak atasının 92.3 milyon, insanlar ile karıncaların ortak atasının 782.7 milyon yıl önce yaşadığı düşünülecek olursa, bitkilerle olan ayrışmanın ne kadar eski olduğu anlaşılabilecektir. Gerçekten de, hayvanlar ile bitkilerin ortak atasına gittiğimizde, bu ortak ataların son derece ilkin yapılı tek hücreli çok basit yapılı canlılar olduğunu görürüz. Uzak akrabaların çoğunda olduğu gibi, bitkiler ve hayvanlar gibi uzak akrabalarda da ortak atalar, torun türlerin hiçbirine benzemezler. Ne kadar uzak akrabaların ortak atasını arıyorsanız, evrim tarihinde o kadar geriye gitmeniz gerekir. Bu da, o kadar basit yapılı canlılara ulaşmak demektir.

Bu Reklamı Kapat

Ancak aradaki farklılıklar ve uçurumlar bir yana, bu uzak akrabaların ortak bir geçmişi paylaşıyor olmalarından ötürü halen barındırmak zorunda oldukları benzerlikleri görmek için ortak atalara bakmaya ihtiyaç bile yoktur. Bu benzerlikler, çoğu zaman organ ya da sistem düzeyinde olmasa da, hücrealtı, hücre ve doku düzeyinde bariz bir şekilde görülebilir. Örneğin bitkilerin ve hayvanların endoplazmik retikulum, ribozom, mitokondri gibi hücrealtı yapıları (organelleri) neredeyse birebir aynıdır. Çünkü bu organeller, bitki ve hayvan gruplarının evrimleşmesinden çok önce evrimleşmiştir. Torunlar da, birbirlerinden ne kadar farklı olurlarsa olsunlar, bu özellikleri atalarından almışlardır. 

Hücrealtı düzeyden, hücre düzeyine çıktığımızda da çarpıcı benzerlikler görürürz. Bunlardan biri, "kontrolsüz bölünme" olarak da isimlendirebileceğimiz tümör oluşumudur. Her ne kadar kanser ve tümör gibi durumları hayvanlardan, hatta daha ziyade insanlardan biliyor olsak da, canlılık içerisinde sandığımızdan çok daha yaygın olarak görülürler. Bunun da nedeni basittir: her biri, ortak ataları paylaşan ve bu nedenle benzer hücresel yapılara ve süreçlere sahip olan canlıların, hücresel bölünme döngüsünde meydana gelen sorunlar da benzer olmaktadır. Sonuçta bitkiyi oluşturan da hücrelerdir, hayvanı oluşturanlar da... Her ikisinde de bölünme döngüsü neredeyse birebir aynıdır (bazı farklılıklar olmakla birlikte). Dolayısıyla her ikisinde de bu döngüde hatalar meydana gelebilir ve hücreler kontrolsüz olarak bölünerek tümörleri oluşturabilirler.

Bu Reklamı Kapat

Hayvanlardaki tümör kaynakları ile bitkilerdeki tümör kaynakları her zaman birebir aynı olmak zorunda değildir. Örneğin hayvanlarda (ve dolayısıyla insanlarda) tümörler genellikle mutasyonların veya bazı kimyasalların hücre bölünme döngüsünü bozmasından kaynaklanırlar. Duruma bağlı olarak bu tümörler, kanserli dokular oluştururlar ve organizmaya zarar verirler. Bitkilerde de bu şekilde tümör oluşumu görülebilse de, onlarda bu istenmeyen yapıların suçlusu genellikle bir başka canlı olmaktadır: Agrobacterium cinsi bakteriler...

Bu bakteriler, bitki hücrelerine bulaşarak kendilerindeki DNA'yı bitkilerin hücrelerine aktarırlar. Bu, evrimin ilginç mekanizmalarından biri olan plazmid enfeksiyonunu tetikler. Plazmidler, bakteri DNA'sıdır ve normalde bildiğimiz DNA'dan oldukça hareketli ve aktiftirler. Bitkinin (veya diğer konak canlıların) DNA'larına yapışarak, onları kullanarak kendilerini kopyalarlar. Ancak bu kopyalama, çoğu zaman kontrolsüz bir şekilde olur. Böylece bakteri kendisinin çok sayıda kopyasını üretebilir ve hatta bitkiden bitkiye yayılabilir. Öyle ki, tamamen ayrı bitki türlerine bulaşabilen Agrobacterium türleri bulunmaktadır. 

Bu durum, tuhaf bir diğer evrim mekanizmasını tetikler: yatay gen transferi. Bakteri bir bitkinin DNA'sını kullanarak kendisini çoğaltırken, kimi zaman yanlışlıkla bitkinin kendi DNA'larını çalabilir. Daha sonra bir başka bitkiye bulaşıp, onun DNA'larını kullanırken, çaldığı bu eski DNA'ları yeni bitkiye yapıştırabilir. Böylece, normalde bambaşka türler olmaları nedeniyle asla çiftleşemeyecek olan, dolayısıyla genleri asla birbirine karışamayacak olan bitkilerin genleri, bakteriler aracılığıyla birbirine karıştırılmış olur. Bu durum, evrimsel sürecin işleyebileceği müthiş miktarda malzeme ve çeşitlilik yaratabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Elbette bununla ilgili bir sorun, genetik analizleri karman çorman hale getirebilmesidir. Örneğin bilim insanları, farklı bitkilerin genom dizilemesini yaparken, tamamen başka bir bitkiye ait olduğu bariz olan genleri, hiç alakasız bir diğer bitkide bulabilirler. Önceleri bunun hiçbir izahı bulunmuyordu. Fakat sonradan, bu genom analizlerini, söz konusu gen hırsızı bakterilerin evrimsel tarihleriyle karşılıklı olarak kıyasladığımızda, büyük tablo net bir şekilde gözlerimiz önüne serildi: genlerin başka bitkilere aktarılmasının nedeni, bu ufak bakteriler ve onların kendilerini çoğaltma mücadelesi sırasında yaptıkları hatalardan ötürü taşıdıkları gen parçalarıydı. Evrimsel süreç, gerçekten de sürprizler ve hiç beklenmedik olaylarla dolu!

Bitkilerdeki tümörler, hayvanlardaki kadar zararlı değildir. Bunun en temel nedeni, bitki hücrelerinde bulunan, ancak hayvan hücrelerinde bulunmayan hücre duvarıdır. Bu ek zar, hücrelerin hareketini önler ve böylece kanserli dokunun zararlı bir hale gelmesinin önüne geçer. Bu tümörler bulundukları bölgelere bazı zararlar verebilseler de (sıvı ve besin iletimini engellemek gibi), kanserli hücrelerin asıl öldürücü etkisi olan metastaz (başka doku ve organlara yayılma) işini yapamamasından ötürü çoğunlukla ölümcül değildirler. 

Bitkilerin bu tür tümörlerden daha az etkilenmesinin bir diğer nedeniyse, organ seviyesindeki özelliklerinin hayvanlardan oldukça farklı olmasıdır. Örneğin bitkilerin çoğu zaman "hayati organları" bulunmaz. Hayvanlarda ise kalp, beyin, karaciğer gibi dokular zarar gördüğünde, önüne geçilmesi çok zor (hatta sıklıkla olanaksız) sorunlar doğar. Bitkiler çok daha esnektirler ve eğer bir bölgeleri sıkıntılıysa, ondan bir diğer kopya yaratma ve durumu kurtarma imkanları vardır. Hayvanlarda ise, çok daha fazla özelleşmiş ve sınırlanmış doku ve organlar evrimleştiği için, bu sınırların dışına çıkmaları ve esneklik kazanmaları oldukça zordur.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Umut Verici! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Huntington Library. Do Plants Get Cancer? The Effects Of Infecting Sunflower Seedlings With Agrobacterium Tumefaciens. (29 Mart 2019). Alındığı Tarih: 29 Mart 2019. Alındığı Yer: Huntington Library | Arşiv Bağlantısı
  • D. Engber. Ask Anything: Do Plants Get Cancer?. (23 Ocak 2014). Alındığı Tarih: 29 Mart 2019. Alındığı Yer: PopSci | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Agrobacterium. (29 Mart 2019). Alındığı Tarih: 29 Mart 2019. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • E. F. Smith. Studies On The Crown Gall Of Plants: Its Relation To Human Cancer. (1 Nisan 1916). Alındığı Tarih: 29 Mart 2019. Alındığı Yer: Cancer Research | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/08/2022 16:24:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3244

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Aminoasit
Sperm
Tercih
Kırmızı
Diş Gelişimi
Hasta
Bilim İnsanları
Maskeler
Makroevrim
Biliş
Kuantum Fiziği
Mutasyon
Meteor
Hayvanlar
Sağlık Bakanlığı
Habercilik
Balina
İnsanlık
Patlama
Elektron
Paleontoloji
Sağlık Örgütü
Mühendislik
Çeşitlilik
Davranış
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.