Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Bir Zamanlar Tek Bir Hücreydiniz: Zigot Nedir?

Bir Zamanlar Tek Bir Hücreydiniz: Zigot Nedir?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Hepimizin öyle veya böyle duyduğu bir kelimedir "zigot". Döllenmeden hemen sonra oluşan, bir canlıyı var edecek ilk hücre. Embriyonun ilk basamağı. Anneden gelen 22 vücut kromozomu ve 1 eşey kromozomu (X) ile babadan gelen 22 vücut kromozomu ve 1 eşey kromozomunun (X veya Y) birleşmesiyle oluşan, toplamda 46 kromozomu barındıran ilk hücremiz. 

Bu hücreyle ilgili bilinecek sayıca çok fazla şey olmamasına rağmen, bu tek ve ilk hücremiz bize oldukça ilginç bilgiler sunuyor. Örneğin Dünya'da yaşayan her insan (ve eşeyli üremenin sonucu oluşan her canlı) bu evreden geçiyor. İnsanlarda bu ilk hücre (zigot), 18-20 boyunca hiç bölünmeden bekleyebiliyor. Kimi zaman bundan çok daha kısa bir süre içinde bölünmeler başlasa da, genel olarak bu sürenin, yumurtanın sperm tarafından döllendiği anda rahimden olan uzaklığına göre belirlendiğini söyleyebiliriz. Ancak her birimiz birkaç saatliğine tek hücreliydik diyebiliriz. Sonrasında ise, ilk bölünmelerin başlamasıyla birlikte embriyo oluyoruz.

O tek hücrenin içerisinde, 3.5 milyar yıllık evrim tarihinin bir kısmıyla birlikte, bizi var edecek genetik kodun tümü yer alıyordu! Halen tüm hücrelerimizde, belli mutasyonlar göz ardı edilirse aynı kod bulunuyor. Bu kodun bir kısmı evrimsel süreçte yitirdiğimiz özellikleri kodladığı gibi, genomumuzun (tüm nükleotitlerimizin) bir kısmının hiçbir işlevi bulunmuyor, sadece sahtegenler olarak hücrelerimizde bulunuyor. Geri kalanlardan bazıları, asıl protein kodlayıcı genleri düzenleme görevi görüyor. Geri kalan ufak miktarda gen ise, gerçekten "sonuç üretebilen" bilgileri kodluyor. İşte bunlara "gen" diyoruz ve bizleri "biz" yapan proteinleri üretiyorlar.

İlk hücremiz olan zigot kusursuz bir yapı değil elbette. Hatta epey kusurlu diyebiliriz. Çünkü bir spermin bir yumurtayı döllemesi sonucu oluşan her 100 zigottan ortalama 60 tanesi bu ilk süreç içerisinde rahme tutunamayarak ölüyor! Yani insanların ürettikleri zigotların sadece %40'ı bebek üretebiliyor. Evrimsel süreçte bu oran belki de çok eski atalarımıza göre daha iyi olsa da, halen oldukça düşük bir başarı oranı diyebiliriz.

Kimi zaman günler boyu süren bir yolculuk sonrasında rahme başarıyla tutunabilen embriyo, çoktan blastosist denen ilkin bir hücre topluluğuna sahip olmuş oluyor. Sonrasındaysa, rahme tutunmanın sağladığı fiziksel değişimler (ve hatta belki de rahimdeki kimyasallar) ek bölünmeleri ve özelleşmeleri tetikliyor. Blastosist denen ilkin hücre grubu, 14 gün kadar sonra çok daha net olarak ayırt edilebilen embriyoyu oluşturacak kadar çoğalmış oluyor. Döllenmeden 2-8 hafta sonrasında gelişimin ikinci temel evresi atlanıyor. 9. haftada fetal evreye giriliyor ve artık doğuma kadar ana rahmindeki bu yavruya "fetus" adı veriliyor.

En Başarılı Güvenlik Duvarı: Döllenme Sırasında Ne Kadar Veri Aktarılıyor?

Bir insan hücresinde 75 MB veri taşıyan DNA bulunur. Sperm hücresinde bunun yarısı, yani 37.5 MB veri bulunur. Bir boşalma sırasında 100 milyon civarında sperm vücuttan atılır. Bu boşalma genelikle 5 saniyeden az sürer ve içeriğinde 2.24 mililitre meni bulunur.

Öyleyse, bir erkek çiftleşme sırasında saniyede 1.7 TB/saniye veri aktarımı yapıyor demektir.

Trust Me, I'm an "IT" guy

Bu durumda bir dişinin yumurtası saniyede 1.7 TB seviyesinde bir dDOS (veya DOS) saldırısına maruz kalıyor ve buna rağmen sadece tek bir paketin geçmesine izin veriyor demektir. Bu, insan yumurtasını yeryüzündeki en başarılı “firewall” (“güvenlik duvarı”) kılmaktadır!

Bu, tabii ki çok da uygun olmayan bir benzetme; çünkü dDOS saldırılarının doğası ile spermlerin yumurtaya aktardığı bilgilerin doğası arasında köklü farklılıklar var. Ancak yumurtanın neredeyse her zaman tek bir spermin kendisini döllemesine izin vermesi, kromozomal bozuklukların önüne geçen önemli bir mekanizma.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • İnanılmaz 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2020 07:51:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2360

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Enzim
Araştırma
Balık
Yörünge
Erkek
Üreme
Büyük Patlama
Hekim
İhtiyoloji
Memeli
Deniz
Nörobilim
Sağlık
Ağız
Botanik
Deri
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Viral Enfeksiyon
Sars Virüsü
Sars Mers
Hamilelik
Charles Darwin
Besin Değeri
Genetik Mühendisliği
Göğüs
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ben "uzmanların" söylediği hiçbir şeye kulak asmam. Hepsini kendim hesaplarım.”
Richard Feynman
Geri Bildirim Gönder