Bilimin bazı bulguları ne işimize yarayacak ki?

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Bilim insanlarının heyecanla araştırmalarını yayınladıklarında en sık duydukları şeylerden birisi, boş gözlerle bakan bir kişinin "İyi de bu ne işimize yarayacak?" sorusudur. Herhangi bir bilim dergisini açıp okumaya başlayacak olursanız (ki bunu yapabiliyorsanız, muhtemelen bu soruyu sormazsınız), bu sorunun "uygun düşebileceği" birçok araştırma göreceksinizdir. Bilmem ne bitkisinin bilmem neresindeki yapraklarının şu açıyla evrimleştiği tespit edildi... Bilmem ne hayvanının bilmem ne canlısıyla yakın akrabalığı gösterildi... Bilmem ne kimyasalının bilmem ne kurbağasında dalağın ters dönmesine neden olduğu anlaşıldı... Bunun gibi, okuyana absürt gelebilecek yüzlerce araştırma. Ne işimize yarayacak ki?


Bu sorunun uygun düşeceğini düşünebileceğiniz araştırmalara bilimde "Temel Araştırma" adı verilir. Çoğu zaman konunun uzmanı olmayanların anlayabileceği bir amaç gütmez. Araştırmayı yapanlar, konuya hakim kişiler oldukları için bulgularının kendi sahaları için ne kadar önemli (veya nadiren de olsa, önemsiz) olduğunu bilirler. Fakat bu araştırmaların, insanlara her zaman doğrudan faydası yoktur. Hatta dediğimiz gibi, kimi zaman bilime bile doğrudan faydası yoktur. Ancak veri havuzuna aktarılır ve kullanılmayı bekler. 


Bunun en meşhur örneği nedir? Bilimin gidişatını değiştirmiş büyük bilim insanı Gregor Mendel ve bezelye deneyleri... Bezelye... Belki önünüze konsa yüzüne bakmayacağınız bir bitki... Bugünkü araştırmalara "Ne işe yarayacak ki?" diye yaklaşan insanlar, Mendel'in araştırmalarına da "Kim bir bezelyenin şeklini araştırmak ister ki, bize ne bezelyelerden? Kareymiş, yuvarlakmış, buruşukmuş, düzmüş, hepsinin tadı aynı işte!" diyecektir. Mendel de zaten yaptığının ne işe yarayacağını bilmiyordu. Sadece, özelliklerin gelecek nesle nasıl aktarılacağını bilemiyordu ve bezelyelerin üzerinde çalışması kolay bir bitki olduğunu fark etti. Yaptığı çalışma, (birçok sebeple) ses bile getirmedi. Ölümünden ancak 20 sene kadar sonra, çalışmalarının bugün Genetik olarak bildiğimiz, tüm insanlık tarihini değiştiren bilimin temelleri olduğu fark edildi! 


Benzer bir diğer örnek, yine insanlığın gidişatını ve teknolojisini kökünden değiştiren transistörlerin keşfinde, Bell Laboratuvarları'nda yaşandı. Transistörler, bilerek ve hedeflenerek keşfedilmedi. Sadece veri havuzuna bilgi aktarmak için yapılan çalışmaların sonucunda, adeta bir "yan ürün" olarak icat edildi. Şu anda, "teknolojik" olarak isimlendirdiğiniz araçların neredeyse istisnasız her birini mümkün kılmış ve kılan şey, transistörlerdir.


Temel Araştırmalar, çoğu zaman akademik laboratuvarlarda, üniversitelerde yapılır. Şirket laboratuvarlarında, AR-GE amaçlı yapılmaz. Ve çoğu zaman, "bilim" dediğimiz şeyi inşa eden de bu tür araştırmalardır, AR-GE araştırmaları değil... Dolayısıyla bir dahaki sefere, bir araştırmanın sonuçlarını okuyup "Ne işe yarayacak ki?" kelimeleri ağzınızdan çıkmadan önce, o alana ömrünü adamış, sizin ve sevdiklerinizin iyiliği için ömrünü laboratuvarlarda çürüten beyaz gömlekli birilerine hakaret etmek üzere olduğunuzu düşünün ve bir iyilik yapın: gerçekten bilgi sahibi olduğunuz bir konuda fikir ileri sürün. 


  1. National Science Foundation

Bilimde ''Hipotez-Teori-Kanun'' Hiyerarşisi Var Mıdır?

Abiyogenez çürütülmüş bir teori midir?

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim