Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Big Mac Endeksi Nedir? Hamburger Fiyatları, Döviz Kurunun Olması Gereken Değerini Yansıtabilir mi?

Big Mac Endeksi Nedir? Hamburger Fiyatları, Döviz Kurunun Olması Gereken Değerini Yansıtabilir mi? The Economist
8 dakika
30,058
  • Mikroekonomi

1986 yılında The Economist dergisi, para birimlerinin değerinin "olmaları gereken seviyede", yani "doğru seviyede" olup olmadığını eğlenceli ve öğretici bir şekilde göstermek adına, Big Mac Endeksi adı verilen bir gösterge geliştirdi.[1] Bu satirik endeks, Alım Gücü Paritesi (PPP) Teorisi'ne dayalı olarak geliştirilmişti. Bu teori, iki ülkenin para birimleri arasındaki döviz kuru oranının, spesifik bir ürünün (veya ürün sepetinin) fiyatının uzun vadede iki ülkede eşitleneceği bir değere yakınsayacağını öngören bir teoridir. The Economist, bu spesifik ürün olarak, McDonalds'ın uluslararası popüleriteye sahip uluslararası piyasada kendine yer bulan hamburgeri Big Mac'i seçmişti.

Aslında "burger-ekonomisi" veya "hamburger ekonomisi" olarak bilinen bu yaklaşım, döviz kurlarındaki uyumsuzlukları ölçen gerçek bir araç olarak tasarlanmamıştı; sadece Döviz Kuru Teorisi'ni anlatmanın kolay ve eğlenceli bir yolu olarak düşünülmüştü. Ancak Big Mac Endeksi, aradan geçen yıllar içinde küresel bir standart hâline geldi, bir dizi ekonomi ders kitabında kendine yer buldu ve onlarca akademik araştırmanın konusu oldu.

Bu Reklamı Kapat

Big Mac Endeksi Nasıl Çalışır?

Günümüzde kullanılan iki adet Big Mac Endeksi bulunmaktadır. Bunlar birbirine çok yakın endekslerdir ve birini anladığınızda diğerini anlamanız da çok kolay olacaktır. Öncelikle, orijinal Big Mac Endeksi olan "Ham Big Mac Endeksi" (İng: "Raw Big Mac Index") ile başlayalım.

Ham Endeks

Yukarıda da bahsettiğimiz üzere Big Mac Endeksi, "alım gücü paritesi" adı verilen bir parametreye dayanır. Alım gücü paritesi, döviz kurunun spesifik değerlerinin, o para birimiyle satın alınabilecek ürünlerin değerine göre belirlendiği fikrine dayanır. Yani Big Mac gibi bir ürünün farklı ülkelerdeki fiyatları, o ülkelerin para birimlerinin gerçek değerinin ne olması gerektiğine dair bir fikir verebilir.

Bu Reklamı Kapat

Örneğin Amerika Birleşik Devletleri'nde 5 dolar olan Big Mac, Çin'de 20 Yuan ise, aralarında 4 kat bir fark var demektir. Dikkat edebileceğiniz gibi bu endekste fiyatlar, kur çevrimi yapılmaksızın, direkt olarak oranlanmaktadır. Sonrasında bu kur çevrimsiz Big Mac fiyat oranını, gerçek döviz kuruyla kıyaslayarak, spesifik bir para biriminin olması gerekenden pahalı mı ucuz mu olduğunu kestirebilirsiniz.

Örneğin 1 dolar eğer ki Big Mac Endeksi'nin imâ ettiği üzere 4 Yuan olması gerekirken, 6.4 Yuan ise, yani Big Mac fiyatlarındaki 4 katlık farkın aksine, Amerikan Doları, Yuan'dan 6.4 kat pahalıysa, doların o anki kur değerinin olması gerekenden daha yüksek olduğu (bu örnekte %38 daha yüksek olduğu), yani doların hak etmediği bir değere (İng: "overvalued") sahip olduğu söylenebilir. Benzer şekilde, Yuan'ın hak ettiğinden düşük bir değere (İng: "undervalued") sahip olduğu sonucuna varılabilir.

Big Mac fiyatlarını, herhangi bir kur işleminden geçirmeksizin, direkt olarak döviz kuruyla kıyaslayan bu endekse Ham Big Mac Endeksi (veya kısaca ham endeks) adı verilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

GSYH Ayarlı Endeks

İlk başta geliştirilen ham endeks, fakir ülkelerde hamburger fiyatlarının zengin ülkelere göre oranla doğal olarak bir miktar daha ucuz olması gerektiği ileri sürülerek eleştirilmiştir. Çünkü fakir ülkelerde genelde işgücü de daha ucuzdur ve bu sayede ürünler daha ucuza üretilip satılabilir. Çünkü alım gücü paritesi, uzun vadede Çin gibi bir ülke zenginleştikçe kur oranının hangi değere yakınsaması gerektiğine dair bir fikir verse de, günümüzdeki denge değeri hakkında pek bir bilgi veremez.

Bunun yerine, ürün fiyatları ile kişi başına düşen Gayrı Safi Yurtiçi Hasıla ("GSYH" veya İngilizcesi olan "Gross Domestic Product" sözcüklerinin kısaltması olan "GDP") değerine göre oranlanmış bir endeks, bir para biriminin şu anki değeri hakkında daha fazla bilgi verebilir.

İşte bu eleştiriyi ekarte etmek ve sözü edilen sorunu çözmek için, GSYH-ayarlı Big Mac Endeksi denen daha gelişmiş bir endeks türetilmiştir. Bu endekste işçi maliyeti ile göç ve ticaret önündeki bariyerler gibi faktörler de dikkate katılarak, alım gücü paritesinin altını oyan faktörler de gözetilmiştir. Böylece 1 Big Mac'in o ülkedeki gerçek değeri yerine, kişi başına düşen GSYH değeri dikkate alındığında o Big Mac'in değerinin ne olması gerektiği hesaplanır. Sonrasında bu ülkeler arasındaki Big Mac'in "adil değeri" ile o ülkelerin para birimleri arasındaki kur farkı kıyaslanır.

Örneğin, eğer Big Mac'in fiyatı ABD'de 4 dolar, Çin'de 8 dolar ise (yani arada 2 kat fark ise); ancak ABD'de Big Mac 5 dolara, Çin'de 7 dolara satılıyorsa (yani arada 1.4 kat fark varsa), Çin'in para birimi olan Yuan, Amerikan Doları'na göre hak ettiğinden %30 daha ucuz (İng: "undervalued") demektir. Benzer şekilde, Amerikan Doları'nın Yuan'a karşı hak ettiğinden %30 daha pahalı olduğu da söylenebilir.

Türkiye Örneği

Daha anlaşılır olması adına, Haziran 2022'ye ait verilerle Big Mac Endeksi'ni Türkiye için inceleyelim. İki endeks türüne ayrı ayrı bakalım.

Bu Reklamı Kapat

Ham Endeks

Haziran 2022 itibariyle Türkiye'de bir Big Mac'in fiyatı ₺47'dir. ABD'de ise $5.15'dır. Bu sayıların ima ettiği kur oranı 9.13'tür (47/5.15=9.1347/5.15=9.13). Ancak dolar/TL kuru, Haziran 2022'de 17.57 olarak ölçülmüştür. Yani Türk Lirası'na ABD dolarına karşı biçilen değer, Big Mac Endeksi'ne göre olması gereken miktarın %48 altındadır. Bir diğer deyişle, dolar/TL kuru 17.57 değil, ham endeksin öngördüğü üzere, 9.13 olmalıdır.

GSYH Ayarlı Endeks

Ama elbette, yukarıda da izah ettiğimiz üzere, Türkiye gibi fakir ülkelerde işçi gücü de ABD gibi zengin ülkelere göre daha ucuzdur. Ayrıca iki ülkedeki alım güçleri arasında dikkate değer bir fark vardır. Dolayısıyla bu farkları da gözetmek gerekmektedir. Bu nedenle, GSYH Ayarlı Big Mac Endeksi'ni kullanabiliriz.

Buna göre Big Mac, Türkiye'de Haziran 2022 kuruna göre 2.68 dolara satılmaktadır (bu sayı, Big Mac fiyatının ortalama kura bölümüyle bulunmaktadır). ABD'de ise aynı hamburgerin fiyatı, yukarıda da verdiğimiz üzere, 5.15 dolardır. Yani Big Mac, Türkiye'de %48 daha ucuzdur.

Ancak ülkelerin kişi başına düşen GSYH değerleri arasındaki devasa farkı da gözetecek olursak, Big Mac'in aslında %48 değil de, daha ziyade %22.9 daha ucuz olmasını beklerdik. Yani kişi başına düşen GSYH arasındaki fark, fiyatlar arasındaki uçurumun bir kısmını izah edebilmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Tüm bunları gözeterek yeniden hesapladığımızda, ABD dolarına karşı Türk Lirası'na biçilen değerin, GSYH Ayarlı Big Mac Endeksi'ne göre olması gereken miktarın %32.6 altında olduğu görülecektir. Bir diğer deyişle, dolar/TL kuru, Haziran 2022'de ölçüldüğü üzere 17.57 değil, daha ziyade 11.84 seviyesinde olmalıdır.

The Economist

Yukarıda hesapladığımız fark, Türk Lirası'nın ABD doları karşısında, diğer faktörler ışığında hak ettiğinden %32 daha değersiz konumda olduğuna işaret etmektedir. Bunu yorumlamanın bir yolu da Türk ekonomisi denge hâline ulaşacak olsa, TRY/USD kurunun 11.84'e yakınsayacağını söylemektir. Elbette, ülkelerin para politikaları, uluslararası ticaret dinamikleri ve siyasal atmosfer sebebiyle serbest piyasa ekonomisinde kur değerleri de durmaksızın değişmektedir ve denge hâlinden uzaklaşılmaktadır.

Big Mac Endeksinin Kısıtları ve Eleştiriler

The Economist'in de belirttiği üzere, Big Mac Endeksi hiçbir zaman gerçek bir ekonomik gösterge olarak planlanmamıştır; ancak kültürel bir mem olarak, nihayetinde gerçek bir ekonomik göstergeymiş gibi kullanılmaya başlanmıştır.[2], [3] Bu durum, söz konusu endeksin bilimsel olarak sorgulanması ihtiyacını doğurmuştur.

Her şeyden önce Big Mac Endeksi, coğrafi olarak sınırlı bir endekstir; çünkü McDonald's firması bütün ülkelerde hizmet vermemektedir. Örneğin Afrika'da McDonald's sadece Fas, Mısır ve Güney Afrika'da bulunmaktadır; buna karşılık KFC çok daha yaygındır ve bu nedenle Afrika'ya özel bir KFC Endeksi üretilmiştir.[4]

Bu Reklamı Kapat

Ayrıca McDonald's, birçok ülkede o kadar da ucuz bir opsiyon değildir; yerel restoranlar birçok durumda zincir fast food lokantalarından çok daha ucuz olabilmektedir. Bunun güzel bir örneği Hindistan'dır: Hindistan'da Big Mac, görece pahalı bir yiyecek olduğu için, ABD'deki gibi bir Big Mac tüketimi görülmemektedir. Dolayısıyla McDonald's gibi bir fast food restoranı bir endeks olarak kullanılacaksa; bu tür restoranlarda yemek yemenin sosyal olarak nasıl yargılandığı, yapılan satışların ne kadarının o ülkenin yerlilerine ne kadarının o ülkeyi ziyaret eden Amerikalılar gibi yabancılara yapıldığı, yabancı firmalara uygulanan yerel vergiler arasındaki farklar, rekabet seviyeleri ve seçilen ürünlerdeki ithalat vergileri gibi ek vergilendirmeler de gözetilmelidir. Ayrıca Big Mac'in fiyatını belirleyen unsurların hepsi alım gücü paritesini eşit miktarda etkilemeyebilir.

Bununla birlikte McDonald's, Big Mac'in fiyatını yerel anlamda ciddi miktarda etkileyebilecek kadar farklı ticari stratejiler kullanmaktadır. Örneğin bir Big Mac'in fiyatı, yerel üretim ve teslimat maliyetinin, reklam maliyetinin (ki sırf bu kalem bile ülkeler arasında müthiş bir farklılık gösterecektir) ve en önemlisi yerel pazarın kapasitesinin bir yansıması olacaktır. Bunların her biri ülkeden ülkeye oldukça farklıdır; ancak bu kalemlerin hepsi, para birimlerinin göreli değerlerinin bir yansıması olmak zorunda değildir.

Bazı pazarlarda, yüksek hacimli ve düşük marjlı bir yaklaşım, kârı maksimize etmek için en mantıklıyken, diğerlerinde daha yüksek bir marj daha fazla kâr sağlayacaktır. Böylece nispi fiyatlar, para birimi değerlerinden daha fazlasını yansıtır. Örneğin, bir hamburgerin fiyatı Fransa'da 1 €, Belçika'da 1,50 €'dur; ancak genel olarak, her iki ülkedeki McDonald's restoranlarının maliyeti aşağı yukarı aynıdır.[5] Üstelik bir Big Mac'in fiyatı, aynı ülkenin farklı bölgeleri arasında bile büyük farklılıklar gösterebilir: Örneğin, New York'ta satılan bir Big Mac, kırsal bir bölgede bulunan bir McDonald's'ta satılandan daha pahalıdır.[6] Diğer bir örnek, Moskova'nın dünyanın en pahalı şehri olmasına rağmen, Rusya'nın (Ukrayna savaşı öncesinde) Big Mac'in en ucuz olduğu yerlerden biri olmasıdır.[7], [8]

Bir diğer problem, Big Mac içeriğinin, ağırlığının, besin değerlerinin ve ortalama büyüklüğünün ülkeden ülkeye değişmesidir. Örneğin Hindistan'daki McDonald'slarda biftek burger satılmamaktadır; bunun yerine Tavuk Maharaja Mac diye ayrı bir ürün satılmaktadır. Tamamen biftek içerikli Big Mac'ler arasında da ciddi farklar bulunmaktadır: Örneğin Avustralya'daki Big Mac'in kalori değeri Kanada'dakinden %22 azdır; aynı hamburger, Meksika'dakinden %8 hafiftir.

Sonuç

Sonuç olarak Big Mac Endeksi, ekonomik parametrelerin en kalitelisi ve önemlisi olma iddiası taşımayan, eğlence ve eğitim amaçlı oluşturulmuş ama sonradan değer kazanmış bir parametredir. Fazla ciddiye alınması ve üzerine karmaşık ekonomik tezler inşa edilmesi tehlikeli olabilir; fakat ekonomistler, bir ülkedeki alım gücünün gerçek dünya verilerine dayalı bir göstergesi olarak Big Mac Endeksi'ni kullanışlı bulmaktadırlar.[9]

Düzeltmeler: Bu yazının önceki bir versiyonunda Gayrı Safi Yurtiçi Hasıla terimi, sehven Gayrı Safi Milli Hasıla olarak yazılmıştı. Düzeltme için Ömer Faruk Civan'a teşekkür ederiz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Üzücü! 4
  • Grrr... *@$# 3
  • İnanılmaz 2
  • İğrenç! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/08/2022 17:50:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12180

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Kemik
Zehirli Mantar
Hominidae
Yılan
Dalga
Uzay Aracı
Dünya Dışı Yaşam
Toprak
Işık Hızı
Köpek
Transkripsiyon
Psikoloji
Eşcinsellik
Ekoloji
Çevre
Asit
Vücut
Dna
Kozmoloji
Skeptisizm
İnsanın Evrimi
Yaşlılık
Retrovirüs
Yayılım
Albert Einstein
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.