Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Atalarımızın Y Kromozomu, Neandertaller'in Y Kromozomunun Yerini Aldı!

Atalarımızın Y Kromozomu, Neandertaller'in Y Kromozomunun Yerini Aldı! The Scientist
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Avantajlı seçilim, modern insanın Y kromozomunun, 100.000 yıldan daha uzun bir süre önce melezleme yoluyla bulunduktan sonra Neandertal popülasyonunda hızla yayılmasına yol açmış olabilir.

Bu yazı, The Scientist isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Science dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre, Neandertaller'in Y kromozomu, modern insanın Y kromozomuna, Avrasya'da Neandertaller ile aynı dönemde yaşayan bir başka arkaik hominin olan Denisovalılar'dan daha çok benziyordu![1]

Bu, çekirdek genomunun diğer kromozomlar üzerinden yapılan analizleriyle tezat oluşturuyor: Yaygın genom analizlerine göre Neandertaller ve Denisovalılar, modern insanların atalarından ayrılmış bir soydaki kardeş gruplardır. Araştırmacıların analizi, Denisovalılardan elde edilen en eski Y kromozomu verileriyle, Neandertaller'e ait ilk geniş kapsamlı Y kromozom verilerine dayanıyor. Buna göre, daha eski Neandertaller'in Denisovan-benzeri bir Y kromozomuna sahip olduğu; ancak 370.000-100.000 yıl kadar önce Neandertaller'in modern insanlarla melezleşmesiyle kromozomlarının, modern insanların Y kromozomları ile yer değiştirdiğini gösteriyor. Araştırmaya katılmasa da makale hakkında yorum yazmış olan, Aarhus Üniversitesi’nde evrimsel biyolog olan Mikkel Heide Schierup şöyle diyor:[2]

Bu gerçekten de harika bir sürpriz! diyor. Neandertal genomunun geri kalanının sadece yüzde birkaçının modern insan DNA'sından oluştuğu görülüyor. Bu çalışma, Avrasya'nın dört bir yanına yayılan ve on binlerce yıl arayla tarihlenen yerlerde ortaya çıkarılan üç farklı Neandertal bireyinin hepsinin, modern insanlarınkine benzer Y kromozomları taşıdığını buldu. Bu, Y kromozomunun Neandertal popülasyonunda yaygın bir şekilde yer değiştirdiğini gösteriyor. Oldukça dramatik bir olay.

Son yıllarda, bir dizi geniş kapsamlı Neandertal ve Denisovan genomu yayınlandı; ancak bunlar dişi oldukları için, arkaik homininlerin Y kromozomları hakkında çok az dizge verisi vardı.[3] Y kromozomu yapısını daha iyi anlamak için, Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü'nden hesaplamalı biyolog Janet Kelso ve meslektaşları, yıllar içinde bulunan arkaik erkek homininlerden örnekleri derinlemesine inceledi.

Yeni çalışmanın yazarlarından biri olan Matthias Meyer, Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü'ndeki temiz laboratuvarda çalışıyor.
Yeni çalışmanın yazarlarından biri olan Matthias Meyer, Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü'ndeki temiz laboratuvarda çalışıyor.
The Scientist

Araştırmacılar, tümü 53.000 yıldan kısa bir süre öncesine dayanan üç yeni Neandertal kalıntısı ve iki eski Denisovan örneğinden, hominin DNA'sını zenginleştirmek için çeşitli teknikler kullandılar. Kelso'nun doktora öğrencisi Martin Petr, özellikle Y kromozom dizilerini bulup çıkarmak için sondalar tasarladı. Daha sonra araştırmacılar, her arkaik bireyin Y kromozomu için dizge verisinin yaklaşık 7 milyon baz çiftini derledi ve sekansları Afrika kökenli ve Afrika kökenli olmayan modern insanlardan gelenlerle karşılaştırdı. Petr şöyle diyor:

Ortaya çıkan en çarpıcı şey, üç Neandertal Y kromozomunun da, Denisovan Y kromozomlarından çok modern insan Y kromozomları ile daha çok benzemesi oldu.

Araştırmacıların beklediği şey bu olmasa da, bu modeli ilk kez görmediklerini belirtiyor; Neandertallerin mitokondriyal genomu, kardeş gruplarından çok, modern insanların mitokondriyal dizilimlerine benziyor.

Almanya’da Tübingen Üniversitesi’nde paleogenetikçi olan Cosimo Posth, tek soydan gelen her iki işaretleyicinin, yani hem Y kromozomunun hem de mitokondriyal DNA’nın aynı hikayeyi göstermesinin dikkate değer olduğunu söylüyor. O ve meslektaşları, 2017 yılında çok eski bir Neandertal grubundan gelen materyalleri analiz ederek mitokondriyal DNA'larının (mtDNA) Denisovan mitokondriyal genomuna daha benzer olduğunu ortaya çıkarmışlardı.[4]

Bu bulgu, Petr'in mtDNA benzerliği kalıpları için "şu anda en yaygın olarak kabul edilen model" olduğunu söylediği şeye yol açtı: Neandertaller başlangıçta Denisovan benzeri bir mitokondriyal genom taşıyordu; fakat bu, Afrika'dan ayrılan ve Neandertallerle melezleştikleri Avrasya'ya göç eden eski bir modern insan soyundan gelen mtDNA ile değişti.

Yeni çalışmada araştırılan arkaik bireylerin bulunduğu yerleri ve yaşadıkları tahmini tarihleri gösteren harita (ka önce = binlerce yıl önce)
Yeni çalışmada araştırılan arkaik bireylerin bulunduğu yerleri ve yaşadıkları tahmini tarihleri gösteren harita (ka önce = binlerce yıl önce)
The Scientist

Petr, Kelso ve meslektaşları Y kromozomunun paralel bir kader izlediğinden şüpheleniyor.

Aynı zamanda gerçekleşmiş olabileceğinin son derece olası olduğunu düşünüyorum. Bir üreme olayı yoluyla olmasa da, zamanın bir döneminde...

Çalışmaya dahil olmayan, San Francisco'daki California Üniversitesi'nde evrimsel bir genetikçi olan Tony Capra da aynı fikirde:

Bence bu, yer değiştirme hipotezini kesinlikle destekliyor. Bu şekilde Denisovanların, hem mitokondri hem de Y kromozomu için modern insanların ve Neandertallerin dış grubu olmasıyla aynı modeli görüyoruz.

Araştırmacılar, hem mitokondriyal genomun hem de Y kromozomunun Neandertal popülasyonuna tesadüfen yayılmasının pek olası olmadığını düşünüyor. Daha olası olan, modern insan DNA'sının onu taşıyan Neandertallere seçici bir avantaj sağlamış olması. Schierup, The Scientist dergisine şöyle konuştu:

Seçici faktörün ne olduğunu bilmiyoruz ama bir faktöre ihtiyaç var gibi görünüyor; çünkü modern Y kromozomunun yaklaşık 50.000 yıl önce yayıldığını düşünürsek, bu en fazla birkaç yüz bin yıl önce gerçekleştiği tahmin edilen bir kromozomun bir popülasyonda modern insanlarla melezleşerek yayıldığını görmek için nispeten kısa bir zaman.

Posth ise şöyle diyor:

Yine de değişimin tam olarak ne zaman başladığını bu noktada tespit etmek imkansızdır.
Rusya'daki Denisova Mağarası arkeolojik sit alanı üzerinden vadinin görünümü
Rusya'daki Denisova Mağarası arkeolojik sit alanı üzerinden vadinin görünümü
The Scientist

Martin Petr, modern insanların Y kromozomunun geri melezlemenin (introgresyon) ardından Y’nin yayılmasını destekleyecek küçük uygunluk avantajlarını bile gösteren birçok simülasyon oluşturdu. Petr, Neandertaller'in çok küçük popülasyonlar halinde uzun dönemler yaşadıklarını, bunun ise zararlı mutasyonları ayıklama konusunda doğal seçilimi daha az etkili hale getirdiğini açıkladı. Y kromozomunun yeniden birleşememe özelliğiyle birlikte, Neandertal Y kromozomunun modern insan kromozomunda olmayan zararlı mutasyonlar biriktirmiş olması mümkündür.

Petr, Kelso ve diğerleri, daha yaşlı Neandertal bireylerinden alınan Y kromozom dizilim verilerinin, modern insan türü ile değiştirilmeden önce esas Y kromozomunu taşıyıp taşımadıklarını ortaya çıkaracağını umduklarını söylüyorlar. Kelso:

Yeterince iyi Y kromozomumuz varsa, zararlı mutasyonları bile karşılaştırabiliriz ve daha eski Neandertal Y kromozomunun gerçekten de daha fazla mutasyona sahip olup olmadığına bakabiliriz.

Capra ise şöyle diyor:

Bu sonuçla ilgili gerçekten sevdiğim şey de bu. Daha eski Neandertallerin Y kromozomlarının nasıl görünmesi gerektiği konusunda çok spesifik bir tahminde bulunuyor. Neandertallerin ve modern insanların Y kromozomları ile Denisovan Y kromozomu arasındaki genetik farklılıklara bakarak, sahip olduğumuz Y kromozom dizilerinin daha işlevsel analizlerini görmek istiyorum. Y kromozomlarındaki bu varyantların ne işe yaradığını gerçekten merak ediyorum.

Posth, yeni bulguların hominin tarihinin dinamik doğasını vurguladığını söylüyor:

Kıtaları izole varlıklar olarak düşünmeyi bırakmalıyız. Zaman içinde Afrika ve Avrasya arasında çok sayıda temas oldu ve bu, Neandertallerin ve modern insanların genomunda saptanabilir bir iz bırakıyor.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Bilim Budur! 3
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: The Scientist | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/11/2020 08:55:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9499

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Kamuflaj
Onkoloji
Evrimsel Biyoloji
Nörobilim
Biliş
Böcek
Sinirbilim
İklim
Renk
Türleşme
Klinik Mikrobiyoloji
Güve
Müzik
Eczacılık
Cansız
Hayvan
Uçma
Toplumsal Cinsiyet
Bilgi
İhtiyoloji
Diş Gelişimi
Sağlık
Kertenkele
Çağ
Dişler
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Tutsak bir kraldansa, özgür bir kuş olmak yeğdir.”
Hollanda Atasözü
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol