Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Astronotlar Uzayda Tuvalet İhtiyaçlarını Nasıl Gideriyorlar?

Astronotların Uzaydaki Tuvalet Problemleri, Dünya'daki Hijyen ve Tuvalet Problemlerini de Çözebilir mi?

Astronotlar Uzayda Tuvalet İhtiyaçlarını Nasıl Gideriyorlar?
8 dakika
22,905
  • Astronomi
  • Uzay Mühendisliği

Bill Gates, 2018 yılında Pekin’de bir fuarda elinde bir kavanoz dışkı ile çıktığında herkeste büyük bir merak uyandırmıştı. Bir milyarderin konuşmasında böyle bir argümana neden ihtiyaç duyuldu veya bu durumun konumuzla bağlantısı ne? Önce uzaydaki tuvalet ihtiyaçlarından başlayalım.

Uzayda yer çekimsiz (daha doğrusu kütle çekimin az olduğu) bir ortamda günlük insani ihtiyaçlarımızı gidermek oldukça zor. Yemek yemek, su içmek, uyumak, tuvalet ihtiyacı… İşin ilginç yanı en başından beri uzay misyonlarının istenildiği gibi gerçekleşmesine odaklanan ekiplerin, insani ihtiyaçları göz önünde bulundurmamış ve bunun farkına tesadüfen varmış olmaları.

Tüm Reklamları Kapat

Astronotlarda Tuvalet Problemi!

ABD tarafından, Mercury projesinde yer alan astronot Alan Shepherd’ın 15 dakika kadar uzayda kalması planlanmıştı. Burada ayrıntı şu ki, misyon 15 dakika sürecekti ama astronotun üzerindeki özel kıyafet daha uzun süre kalacaktı ve giyinmesi zaman alıyordu. Bu görev esnasında fırlatma rampasında oluşan sorunlar nedeniyle gecikmeler de yaşandı ve Alan Shepherd’ın çişi geldi. Bu sırada tek çözüm yolu da kıyafetin içine işemekti. Gerekli izinleri aldı ve yaptı.

Tuvalet ihtiyacının steril biçimde giderilmesi gibi son derece ciddi olan bu probleme, uzun süre çeşitli çözümler bulunmaya çalışıldı. Öncelikle astronotlar için kondom benzeri bir kılıf kullanıldı, fakat bu kılıf yer çekimsiz ortamda işe yaramadı. Astronotların kullandıkları kılıfları kendi ihtiyaçlarından daha büyük olacak biçimde tercih etmeleri de bu sorunu ortaya çıkarmış olabilir. Dışkı ihtiyacının giderilmesi için de aynı dönemde kalçalarına bir çeşit poşet yerleştiriyorlardı. Sonrasında bu kondom benzeri kılıflara vana sistemi takıldı; ama bu da oldukça tehlikeliydi. Ayrıca bu ayrıntılar, kadın astronotlar için düşünülmemişti.

Tüm Reklamları Kapat

Bu yöntemler tabi ki çok ilkel olduğu ve koku sorunu oluşturduğu için, sonraki aşamada başka çözümler arandı. Meşhur Ay yürüyüşünde kullanılan kostümlerde ise idrar, kostümün bir bölümünde toplanıyordu. Buzz Aldrin, bu özellikten faydalanan ilk astronot olarak tarihe geçti.

Bir kadın astronotun uzay misyonlarına dahil olması ile tuvalet problemi de değişim gösterdi ve bebek bezine benzer külotlar tasarlandı. Bunlar, erkek astronotlarda da işe yaradı ama sadece depolama işi görüyordu ve hala rahatsız ediyordu.

Günümüzde tasarlanan yeni nesil astronot kıyafetlerinde çözüm arayışları devam ederken, NASA astronotların uzay aracı içerisinde ve dışarısında kullanmaları için geliştirilen iki farklı kostüm geliştiriyor. Orion isimli giysi astronotların altı gün boyunca bütün ihtiyaçlarını karşılayacakları biçimde tasarlandı, buna tuvalet de dahil. SpaceX firması da bu konu ile ilgili çalışmalar yürütüyor, bu süreçte tasarlanan uzay elbisesini Tesla Roadster’deki ‘Starman’e giydirdiler ve hala kıyafetten sinyaller alıyorlar.

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

NASA astronotların tuvalet ihtiyacının giderilebilmesi için bir yarışma bile açtı ve 30.000 dolarlık bir ödül koydu. 2017 yılında Dr. Thatcher Cardon, bir prototip geliştirerek HeroX ve NASA 2017 Space Poop Yarışması’nda birinci oldu. M-PATS ismi verilen sistem uzay giysisinden dışkının dışarı atılmasını sağlıyor, hastalar için kullanılan bir çeşit sonda sistemine benziyor. Kadınlar ve erkekler için farklı kullanımlarda tasarlanmış. Bu sistem Orion astronot kıyafetlerinde deneniyor.

Uzay kıyafetleri içindeki tuvalet problemleri bir yana uzay istasyonun da bu sistemlerde bir değişim söz konusu oldu. Tuvaletlerde vakumlu bir sistem söz konusu ve su kullanılmıyor. Atıklar farklı bir yerde biriktirilir ve uzay boşluğu ile buluşan bir tankta toplanır, böylece donduğu için kötü koku da olmaz. Astronot Tracy Dyson, geliştirilen kıyafetlerde kadınların tuvalet ihtiyacını gidermek için tamamen soyunması gerektiğini, erkeklerin ise bir fermuarla bu işi halledebildiğini söylüyor. Astronot Tim Peake bu tuvalet sistemi için şöyle diyor:

İçeride kendimizi sabit tutmak için kullandığımız ayak sabitleyiciler vardı, havada ne kadar az şey süzülürse o kadar iyidir.

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda 2009 yılına kadar Rus bölümünde bir tuvalet bulunuyordu, fakat NASA bu ihtiyacın artmasından dolayı kendi tarafına da bir tuvalet koymak istedi. Rus RSC Energia firmasından 19 milyon dolara bir tuvalet aldı. 2019 yılının Kasım ayında NASA tarafındaki bu tuvalet bozuldu ve kırmızı sinyal vermeye başladı. Bu tip durumlarda tamir yapmak oldukça zordur. Çözüm olarak astronotlar yeniden bebek bezi sistemine döndüler. Bu durumu çok geçmeden Houston Uzay Merkezi mühendisleri çözdü.

İnsan Atıklarına Ne Oluyor?

Tuvalet problemlerinin bir ayağı da atıkların sonrasında ne olduğu... ISS’deki suyun %70-%80 kadarı geridönüşümle üretilir. Bu geridönüşüm suyu idrar ve terden oluşuyor. Ortaya çıkan suyun içerisindeki yabancı maddeler filtrelenir ve elde edilen içme suyu oldukça temizdir.

ISS içerisinde şu anda bu geri dönüşüm seviyesi yeterli iken, ilerleyen zamanlarda %100 geridönüşüm ihtiyacı ortaya çıkacaktır. ISS ekiplerine ihtiyaçlarının karşılanması için düzenli aralıklarla malzeme desteği sağlanıyor, fakat kolonileşme sürecinde bu durum mümkün olmayacaktır. Oksijen, sıvı suyu hidrojen gazına ve oksijen gazına ayrıştıran bir işlem olan elektrikli ayrışma ve su kullanılarak üretilir. Açığa çıkan hidrojen gazı karbondioksit ile tepkimeye giren bir katalizör kullanan, atık ürün olarak geriye sadece metan bırakan, "Sabatier" adında çok akıllı bir cihaz kullanır. Astronot Scott Kelly’nin 12 ay boyunca yaklaşık 730 litre geri dönüştürülmüş ter ve idrar içtiği biliniyor.

Tüm Reklamları Kapat

Buraya kadar idrarın dönüşümü ilgili bilgilerimiz vardı fakat uzay görevleri sürekli güncellendiği ve ihtiyaçlar arttığı için teknolojiler de yenileniyor. 2024 yılından itibaren Ay görevi yapacak ve orada bir üs kuracak olan uzay ajansları bu süreç için yeni fikirler deniyor. Ay yüzeyinde bir uzay üssünün kurulması için gerekli olan malzemenin taşınması oldukça masraflı. Bir kilo malzemenin uzaya çıkarılması 25.000 dolara yakın. Bu maliyet hesaplandığında Ay yüzeyinde bulunan "regolit" denilen malzemenin kullanılması öngörüldü. Uzay üssünün yapımında kullanılacak tuğlalar 3D yazıcılardan çıkarılacak ve bu aşamada regolitten yapılan betonun yazıcılarda kullanılabilmesi için plastik yapıya ihtiyaç duyulmakta. ESA ve işbirliğindeki ülkeler, regolit ile üre karışımının istenilen plastik yapıyı sağladığını keşfediyor. Sonuç olarak uzay üssünün yapımında astronotların idrarlarından faydalanılacak fakat üzerinde hala deneyler devam ediyor.

Uzayda idrarın bir şekilde değerlendirilebileceği ve bununla ilgili tecrübeli olunduğu bir gerçek. Her atığın dönüştürülmesi ve yeniden kullanılması ise birinci amaç. Bu amaç doğrultusunda üretilen özütlerden omega-3 yağ asitleri üretildi, araç ve gereçlerin yapımı için polyester polimerlerin üretilmesine çalışılıyor. Pensilvanya Eyalet Üniversitesi Yerbilimleri Bölümü Profesörü Christopher House şöyle diyor:

Mikropların astronot dışkılarını yenebilir bir biyokütle haline getirilebilir.

Bu alanda uzay çalışmaları devam ederken yer küre için de insan atıkları hala ciddi sağlık sorunlarına neden oluyor.

Astronotların İhtiyacı, Dünya'yı Kurtarabilir mi?

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Birleşmiş Milletler (BM) tarafından açıklanan verilere göre; dünyadaki her 3 insandan 1’inin temiz ve güvenli tuvalete erişimi yok. 2,5 milyar insan hala sağlıklı koşullarda tuvalete erişememekte ve içme suyu ile hijyen amacıyla kullandıkları sularının aynı kanalda toplandığı bir gerçek. Tuvaletlerin toplum için uygun hale getirilmemesi her yıl yüz binlerce kişinin ölümüne yol açan dizanteri, difteri ve kolera gibi hastalıklara neden oluyor. Hastalıkların artması ile birlikte ölümler de artıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Microsoft’un kurucusu Bill Gates ve yönetici Melinda Gates, bu problemi fark ederek ulaşılabilir tuvalet ve temiz su sağlanması ile ilgili girişimlerde bulundu. Bill Gates bu konu ile ilgili önce ailesini bilgilendirmeye başladı, sonrasında Melinda Gates ile birlikte ayrıntılı bir proje geliştirdiler. Proje kapsamında finans oldukça önemli olduğu için Bill ve Melinda Gates Vakfı’nı kurdular.

Proje kapsamında öncelikli amaç içme suyunu temizlemek, susuz, elektriksiz ve kanalizasyon klozet sistemleri geliştirmek. Gates, bu sürede çözüm için birçok tuvalet fikrine ihtiyaç duydu, örneğin mikrodalga enerji kullanarak insan dışkısını elektriğe dönüştüren tuvalet tasarlandı ve idrarı sifon suyuna dönüştürülüyordu, elde edilen dışkılar ise böceklere yediriliyordu ve kanalizasyon sistemine ihtiyaç duymadan çözüm elde ediliyordu. Fakat her tuvaletin bir bölgede yaygın kullanılacağı da göz önünde bulundurularak tuvaletlerin maliyetinin düşük olması gerekiyordu.

Bill Gates, yeni nesil tuvalet sistemleri ile ilgili birçok üniversiteye ulaşıp fikir almak istese de olumlu dönüşler elde edemedi ve sonunda dahiyane bir fikir ile büyük bir ödülle tuvalet yarışması açtı. Bu yarışmaya harika fikirler ve tasarımlar geldi:

  • Yarışmada öne çıkan tasarımlardan biri Cranfield Üniversitesi’ne aitti. Bu tasarımda bir vida kullanılarak dışkı ve suyu birbirinden ayıran bir klozet geliştirildi. Bu tuvalet dışkıyı yakarak vidanın çalışması için gereken enerjiyi sağlıyor ve geriye sadece kül kalıyor.
  • Toronto Üniversitesi tarafından geliştirilen projede ise, tuvalet alaturka biçiminde ve atıkları yakarak idrarın dezenfekte olması için gereken ısıyı üretiyor.
  • Caltech tarafından geliştirilen tuvalet projesi güneş enerjisi ile çalışıyor, bir oksijen kompostlama işleminden sonra geriye gübre ve sifon suyu elde edilmesini sağlıyor.

Bu çalışmaların en büyük özelliği dışarıdan elektrik veya tesisata ihtiyaç duymaması, bu tuvaletlerin üretim maliyetleri hesaba katıldığında her yerde bulundurulması güç hale geliyor. Çözüm olarak da bir ortak arayışına giriliyor.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Kenya AB Plus Karibu Yöresel Kahve 500 gr.

Kenya AB Plus Karibu Yöresel Kahve 500 gr.UYARI: Bu ürün, müşterilerimizin tercihine göre özel olarak öğütülerek (veya hiç öğütülmeden) temin edilmektedir; yani müşteri talebine özel olarak hazırlanmaktadır. Bu nedenle lütfen sipariş notlarına talep ettiğiniz öğütme türünü ekleyiniz:

  1. Çekirdek (Öğütme İstemiyorum)
  2. Filtre Kahve Makinesi,
  3. Espresso (Öğütülmüş),
  4. French Press,
  5. Moka Pot,
  6. Hario V60,
  7. Aeropress,
  8. Metal Filtre,
  9. Chemex – Pour Over.

Tercih belirtilmemesi halinde öğütülmemiş çekirdekler gönderilecektir ve tarafınızdan öğütülmesi veya değirmen olan bir yerde öğüttürülmesi gerekecektir.

Devamını Göster
₺217.00
Kenya AB Plus Karibu Yöresel Kahve 500 gr.

Bill Gates, Dakar’da bu sistemler yerine tek bir makine ile şehrin tamamının tuvalet sorununu çözmek için girişimde bulundu. Yaptırdığı sistemde dışkı şehirde toplanarak kaynatılıyor, buhar elde ediliyor, elde edilen su buharından enerji meydana getirecek bir sistem tasarladılar. Sistemde açığa çıkan enerji arıtmanın çalışması için kullanılıyor ve arıtma sistemi kendi gücünü dışkıdan elde etmeye başlıyor. Enerji oluşturan buhardan temiz içme suyu oluşması için bir arıtma sistemi kuruldu ve bu nihayetinde bir döngü haline getirildi. Döngü sonunda elektrik kül ve içilir su elde ediliyor. Janicki İşleyicisi olarak adlandırılan makine, lağım sularını içme suyu, elektrik ve gübre olarak kullanılan steril bir küle dönüştürüyor. Bill 2015 yılında üretilen bu sistemdeki sudan içtiğinde oldukça yankı uyandırmıştı.

Geleceğin tuvaleti olarak adlandırılan 200 milyon dolarlık proje kapsamında büyük ölçüde problem çözüldü. Dakar’da kullanılan sistem dışında, Caltech tarafından yapılan Ecosan Güneş Tuvaleti Güney Afrika’da, Cranfield Üniversitesi tarafından yapılan Nano Membran Tuvaleti Güney Afrika’da kullanılıyor.

Günlük hayatımızda astronotların öncelikli olarak kullandığı birçok araç ve gereci kullanıyoruz. Örneğin, kurşun kalem ve çizilmez cam gibi… Teknolojilerin birbirine uyarlandığı günümüzde Bill Gates’in önemli bir sorunun çözümü için geliştirdiği tuvalet teknolojilerinin uzaydaki kolonileşme sürecinde de ilham olmaması için bir sebep yok…

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
28
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 27
  • İnanılmaz 14
  • Muhteşem! 10
  • Bilim Budur! 9
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Umut Verici! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Grrr... *@$# 2
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. Mosher. This Guy Invented A Genius Solution For Pooping In Space — Here's How It Works. (8 Nisan 2020). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2020. Alındığı Yer: Business Insider | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/01/2023 23:10:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8513

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
G. Çoban, et al. Astronotlar Uzayda Tuvalet İhtiyaçlarını Nasıl Gideriyorlar?. (9 Nisan 2020). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8513
Çoban, G., Bakırcı, Ç. M. (2020, April 09). Astronotlar Uzayda Tuvalet İhtiyaçlarını Nasıl Gideriyorlar?. Evrim Ağacı. Retrieved January 29, 2023. from https://evrimagaci.org/s/8513
G. Çoban, et al. “Astronotlar Uzayda Tuvalet İhtiyaçlarını Nasıl Gideriyorlar?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 09 Apr. 2020, https://evrimagaci.org/s/8513.
Çoban, Gizem. Bakırcı, Çağrı Mert. “Astronotlar Uzayda Tuvalet İhtiyaçlarını Nasıl Gideriyorlar?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, April 09, 2020. https://evrimagaci.org/s/8513.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.