Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Astronot Hayvanlar: Uzay Araştırmalarında Görev Alan Cesur Kahramanlar!

Uzaydaki İlk Hayvan Olan Laika'dan, Astronot Şempanze Ham'e Uzay Yarışının Hayvan Astronotları...

Astronot Hayvanlar: Uzay Araştırmalarında Görev Alan Cesur Kahramanlar!
Fotoğrafta gördüğünüz, uzaya insan göndermeden önce bazı testler yürütmek için kullanılan ilk şempanze Ham!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Uzaya ilk giden hayvan türü, Homo sapiens değildir! Dünya dışında var olan ilk canlılar köpekler, kaplumbağalar, şempanzeler gibi diğer hayvan türleriydi! Evet, bu türler, türümüzün teknolojik atılımları sayesinde uzaya çıkabildiler; ancak yine de ilk gidenin biz insanlar olmadığını düşünmek şaşırtıcı gelebilir.

İnsanlar, hayvanları ilk başta sadece "Bir uzay aracı içinde bir canlı, hayatını koruyabilir mi?" sorusuna yanıt vermek için gönderiliyordu. Çünkü uzay şartlarında başımıza ne geleceğine dair, temel fizik bilgilerimiz haricinde hiçbir fikrimiz yoktu. Ancak hayvanları uzaya gönderip geri getirmeyi başarmaya başladığımızda ve sonrasında insan da Ay'a ayak basınca, amaç daha farklı ve güvenli testler için hayvanları kullanmaya dönüştü. Örneğin kütleçekiminin organizmalar üzerindeki etkisi, uzayda doğum yapılıp yapılamayacağı, vb. konular test edildi ve her seferinde hayvanlar sağ salim Dünya'ya geri getirildiler.

Bu uzun ve etik problemlerle dolu hikaye, Sovyetler Birliği'nde yaşayan Laika isimli bir köpekle başladı...

Laika

Laika, Sovyet yapay uydusu Sputnik 2 ile 3 Kasım 1057 günü Dünya yörüngesine fırlatılan ilk hayvan oldu. Laika, 5 kilogram kütlede, ağırbaşlı, karma ve 2 yaşında bir köpekti. Sovyet uzay programına alınmadan önce bir sokak köpeğiydi. Bu programda sadece dişi köpekler kullanılıyordu; çünkü dar alanda bulunmaya erkek köpeklere nazaran daha rahat ayak uydurduklarına inanılıyordu.

Laika, programa dahil edildikten sonra, giderek daha da daralan alanlarda yaşayacak şekilde eğitildi. Büyük bir santrifüj makinasında döndürülerek, kütleçekimindeki değişimlere alışması sağlandı. Dahası, ağırlıksız ortamda jöle-benzeri bir yiyeceği yiyecek şekilde eğitildi. Yani uzaya tam olarak hazırlandı.

Laika'nın uzaya fırlatılacağı Dünya'ya duyurulduğu anda, önceden adı sanı bilinmeyen bu köpek bir Dünya yıldızı haline geldi. Dünya'nın dört bir yanından insanlar, Laika'nın uzay görevinden söz etmeye başladı.

Ama bir sorun vardı: Bir şeyleri uzaya fırlatmayı test edebiliyor olsak da, geri döndürmeyi henüz başaramamıştık. Dolayısıyla Laika'nın uzay yolculuğu tek gidişti; dönüşü yoktu. Sovyetler Birliği'nin açıklamalarına göre, köpeğin uzayda acı çekmesini önlemek için ona zehirli yemek vererek acısız bir şekilde öldürülecekti. Böylece oksijen yetmezliği çekmek zorunda kalmayacaktı. Uydu, 14 Nisan 1958 tarihinde Dünya'ya geri düşerken parçalandı ve yok oldu.

Sonradan Rus bilim insanı Dimitri Malashenkov'un iddialarına göre Laika uzayı görememişti bile... Laika, kalkıştan sadece 5-7 saat sonra aşırı ısınma ve panik nedeniyle hayatını kaybetmişti. Sonradan Laika'nın kalp atışlarına dair grafikler de yayınlandı ve kalkış sırasında kalp ritminin normalin 3 katına çıktığı görüldü.

Laika'ya tam olarak ne olduğunu bilmek zor; ancak dönemin uzay yarışının kurbanlarından birisi olduğu kesin. Ama uzaya çıkan ilk hayvan Laika oldukça meşhur olsa da, uzaya test amaçlı gönderilen tek hayvan Laika değildir. Bu infografikte, insan harici uzay kahramanı hayvan türlerinden sadece birkaçını göreceğiz.

Atlas Obscura

Uzaydaki İlk Maymun: Ham

Fotoğrafta Ham, kuzenimizin başarısını manşetten veren San Francisco Examiner gazetesinin ilgili sayısını elinde tutarak poz veriyor.
Fotoğrafta Ham, kuzenimizin başarısını manşetten veren San Francisco Examiner gazetesinin ilgili sayısını elinde tutarak poz veriyor.

Fotoğrafta gördüğünüz, uzaya insan göndermeden önce bazı testler yürütmek için kullanılan ilk şempanze, hatta ilk Büyük Kuyruksuz (İnsansı) Maymun olan "Ham". 31 Ocak 1961'de Amerika'nın uzay programı çerçevesinde yörünge altı bir uçuşla uzaya gönderildi.

Ham'in görevinin önemi, sadece hayatta kalınıp kalınamayacağını test etmekten öte, yer kontrol ile iletişimin ve çeşitli görevlerin aktif olarak yerine getirilebileceğinin test edilmesinde kullanılmış olmasıdır. Ham, yer kontrolden ona gönderilen komutlar (konsolda mavi bir ışığın yanması gibi) çerçevesinde belirli kolları indirip kaldıracak şekilde eğitilmişti.

Ham, uzaydaki tüm görevlerini başarıyla yerine getirdi ve yeryüzüne, iniş sırasında oluşan ufak bir burun çiziği haricinde sapasağlam döndü. Toplamda uzayda 16 dakika 39 saniye kaldı. Hakkında bazı ilginç görüntüleri bir araya getiren şu videoyu tavsiye ederiz:

Astronot Ham, ne yazık ki 1983 yılında hayata gözlerini yumdu. Öncelikle Hava Kuvvetleri tarafından disekte edilerek cesedi incelenen Ham'in vücudu şimdi Smithsonian Enstitüsü tarafından sergilendi. ABD'nin bu sergisi, Sovyetler Birliği'nin uzaya gönderdiği Belka ve Strelka isimli köpekleri sergilemesinden köken alıyordu. Ancak halk tarafından gösterilen negatif baskı nedeniyle Enstitü bedenin sergisini sonlandırdı.

Bedeni New Mexico eyaletindeki Uluslararası Uzay Ünlüleri Müzesi'ne gömüldü, iskeleti ise Ulusal Sağlık ve Tıp Müzesi'ne verildi.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/10/2020 15:05:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3087

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Uzay Görevleri
Şempanzeler
Uçma
Paleontoloji
Yağ
Sosyal Mesafelendirme
Kalıtım
Taksonomi
Evrimleşme
Biyoloji
Elektrokimya
Köpekgil
Fotoğraf
Onkoloji
Kütleçekimi
Bilgi
Nükleotit
Evrimsel
Bilimkurgu
Santigrat Derece
Yumurta
Kan Hastalıkları
Tehlike
Aşı
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir gerçeğin karşısında bir varsayım ne kadar da boştur!”
Mark Twain
Geri Bildirim Gönder