Astronot Hayvanlar: Uzay Araştırmalarında Görev Alan Cesur Kahramanlar!

Uzaydaki İlk Hayvan Olan Laika'dan, Astronot Şempanze Ham'e Uzay Yarışının Hayvan Astronotları...

Astronot Hayvanlar: Uzay Araştırmalarında Görev Alan Cesur Kahramanlar!
Fotoğrafta gördüğünüz, uzaya insan göndermeden önce bazı testler yürütmek için kullanılan ilk şempanze Ham!
 AliKılıç Görsel Düzenleme Ali Kılıç  ŞuleÖlez Görsel Çevirmeni Şule Ölez
3 dakika
2,741 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Uzaya ilk giden hayvan türü, Homo sapiens değildir! Dünya dışında var olan ilk canlılar köpekler, kaplumbağalar, şempanzeler gibi diğer hayvan türleriydi! Evet, bu türler, türümüzün teknolojik atılımları sayesinde uzaya çıkabildiler; ancak yine de ilk gidenin biz insanlar olmadığını düşünmek şaşırtıcı gelebilir.

İnsanlar, hayvanları ilk başta sadece "Bir uzay aracı içinde bir canlı, hayatını koruyabilir mi?" sorusuna yanıt vermek için gönderiliyordu. Çünkü uzay şartlarında başımıza ne geleceğine dair, temel fizik bilgilerimiz haricinde hiçbir fikrimiz yoktu. Ancak hayvanları uzaya gönderip geri getirmeyi başarmaya başladığımızda ve sonrasında insan da Ay'a ayak basınca, amaç daha farklı ve güvenli testler için hayvanları kullanmaya dönüştü. Örneğin kütleçekiminin organizmalar üzerindeki etkisi, uzayda doğum yapılıp yapılamayacağı, vb. konular test edildi ve her seferinde hayvanlar sağ salim Dünya'ya geri getirildiler.

Bu uzun ve etik problemlerle dolu hikaye, Sovyetler Birliği'nde yaşayan Laika isimli bir köpekle başladı...

Reklamı Kapat

Laika

Laika, Sovyet yapay uydusu Sputnik 2 ile 3 Kasım 1057 günü Dünya yörüngesine fırlatılan ilk hayvan oldu. Laika, 5 kilogram kütlede, ağırbaşlı, karma ve 2 yaşında bir köpekti. Sovyet uzay programına alınmadan önce bir sokak köpeğiydi. Bu programda sadece dişi köpekler kullanılıyordu; çünkü dar alanda bulunmaya erkek köpeklere nazaran daha rahat ayak uydurduklarına inanılıyordu.

Laika, programa dahil edildikten sonra, giderek daha da daralan alanlarda yaşayacak şekilde eğitildi. Büyük bir santrifüj makinasında döndürülerek, kütleçekimindeki değişimlere alışması sağlandı. Dahası, ağırlıksız ortamda jöle-benzeri bir yiyeceği yiyecek şekilde eğitildi. Yani uzaya tam olarak hazırlandı.

Laika'nın uzaya fırlatılacağı Dünya'ya duyurulduğu anda, önceden adı sanı bilinmeyen bu köpek bir Dünya yıldızı haline geldi. Dünya'nın dört bir yanından insanlar, Laika'nın uzay görevinden söz etmeye başladı.

Ama bir sorun vardı: Bir şeyleri uzaya fırlatmayı test edebiliyor olsak da, geri döndürmeyi henüz başaramamıştık. Dolayısıyla Laika'nın uzay yolculuğu tek gidişti; dönüşü yoktu. Sovyetler Birliği'nin açıklamalarına göre, köpeğin uzayda acı çekmesini önlemek için ona zehirli yemek vererek acısız bir şekilde öldürülecekti. Böylece oksijen yetmezliği çekmek zorunda kalmayacaktı. Uydu, 14 Nisan 1958 tarihinde Dünya'ya geri düşerken parçalandı ve yok oldu.

Sonradan Rus bilim insanı Dimitri Malashenkov'un iddialarına göre Laika uzayı görememişti bile... Laika, kalkıştan sadece 5-7 saat sonra aşırı ısınma ve panik nedeniyle hayatını kaybetmişti. Sonradan Laika'nın kalp atışlarına dair grafikler de yayınlandı ve kalkış sırasında kalp ritminin normalin 3 katına çıktığı görüldü.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Laika'ya tam olarak ne olduğunu bilmek zor; ancak dönemin uzay yarışının kurbanlarından birisi olduğu kesin. Ama uzaya çıkan ilk hayvan Laika oldukça meşhur olsa da, uzaya test amaçlı gönderilen tek hayvan Laika değildir. Bu infografikte, insan harici uzay kahramanı hayvan türlerinden sadece birkaçını göreceğiz.

Atlas Obscura

Uzaydaki İlk Maymun: Ham

Fotoğrafta Ham, kuzenimizin başarısını manşetten veren San Francisco Examiner gazetesinin ilgili sayısını elinde tutarak poz veriyor.
Fotoğrafta Ham, kuzenimizin başarısını manşetten veren San Francisco Examiner gazetesinin ilgili sayısını elinde tutarak poz veriyor.

Fotoğrafta gördüğünüz, uzaya insan göndermeden önce bazı testler yürütmek için kullanılan ilk şempanze, hatta ilk Büyük Kuyruksuz (İnsansı) Maymun olan "Ham". 31 Ocak 1961'de Amerika'nın uzay programı çerçevesinde yörünge altı bir uçuşla uzaya gönderildi.

Ham'in görevinin önemi, sadece hayatta kalınıp kalınamayacağını test etmekten öte, yer kontrol ile iletişimin ve çeşitli görevlerin aktif olarak yerine getirilebileceğinin test edilmesinde kullanılmış olmasıdır. Ham, yer kontrolden ona gönderilen komutlar (konsolda mavi bir ışığın yanması gibi) çerçevesinde belirli kolları indirip kaldıracak şekilde eğitilmişti.

Ham, uzaydaki tüm görevlerini başarıyla yerine getirdi ve yeryüzüne, iniş sırasında oluşan ufak bir burun çiziği haricinde sapasağlam döndü. Toplamda uzayda 16 dakika 39 saniye kaldı. Hakkında bazı ilginç görüntüleri bir araya getiren şu videoyu tavsiye ederiz:

Reklamı Kapat

Astronot Ham, ne yazık ki 1983 yılında hayata gözlerini yumdu. Öncelikle Hava Kuvvetleri tarafından disekte edilerek cesedi incelenen Ham'in vücudu şimdi Smithsonian Enstitüsü tarafından sergilendi. ABD'nin bu sergisi, Sovyetler Birliği'nin uzaya gönderdiği Belka ve Strelka isimli köpekleri sergilemesinden köken alıyordu. Ancak halk tarafından gösterilen negatif baskı nedeniyle Enstitü bedenin sergisini sonlandırdı.

Bedeni New Mexico eyaletindeki Uluslararası Uzay Ünlüleri Müzesi'ne gömüldü, iskeleti ise Ulusal Sağlık ve Tıp Müzesi'ne verildi.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Tebrikler! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/12/2021 13:20:54 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3087

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Astrofotoğrafçılık
Sosyal
Grip
Kadın Doğum
Genler
Maske
Kuyrukluyıldız
Hekim
Ölüm
Kadın
Kimyasal Bağ
Elektrokimya
Astrobiyoloji
Yüz
Fizik
Öğrenme Teorileri
Aslan
Ölçüm
Uyku
Uzun
Diş Hekimi
Taklit
Uzay Görevleri
Süpernova
Genel Görelilik
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et