Spitzer'ın M101'i

Büyük ve göz alıcı sarmal gökada M101, Charles Messier'nin ünlü kataloğundaki son kayıtlardan biri. Ama kesinlikle en sönük olanlardan değil. Yaklaşık 170.000 ışık yılı çapındaki bu gökada devasa. Neredeyse kendi Samanyolu Gökadamızın iki katı büyüklükte. M101, Lord Rosse'un 19. yüzyılda Parsontown'daki büyük teleskobu Parsontown Leviathan'ı ile gözlenen ilk sarmal bulutsular arasında da yer alıyordu. Spitzer Uzay Teleskobu'nun kızılötesi dalga boylarında kaydettiği bu 21. yüzyıl görünümü, yıldız ışığını mavi tonlarda gösterirken gökadanın toz bulutlarını kırmızı renkte ortaya koyuyor. Gökadanın dış kenarındaki toz yapıları incelendiğinde, astronomlar M101'in geri kalanına yayılmış organik moleküllerin burada eksik olduğunu buldu. Spitzer'ın aygıtlarının izlediği bu organik moleküllere polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH'lar) deniyor. Elbette PAH'lar, Samanyolu'ndaki tozun yaygın bileşenleri arasında. Dünya'da ise kurumun içinde bulunuyorlar. M101'in dış bölgelerindeki yoğun yıldız oluşum alanlarında üretilen enerjik ışınımın, PAH'ları büyük olasılıkla yok ettiği düşünülüyor. Fırıldak Gökada, M101 adıyla da bilinen bu gökada, kuzey gökküresindeki Büyükayı (Ursa Major) takımyıldızının sınırları içinde yer alıyor ve yaklaşık 25 milyon ışık yılı uzaklıkta.