Anneden Gelen Mikroplar, Fetüsün Beyin Gelişimini Destekliyor!

Anneden Gelen Mikroplar, Fetüsün Beyin Gelişimini Destekliyor!
Bağırsak mikrobiyotası
Wikimedia
Yazar Katherine R. Meckel Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
2,125 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Bağırsak mikrobiyotası, yani bağırsaktaki mikroorganizma popülasyonu, yaşam boyu sağlık için büyük önem taşır. Hayvanlar üzerinde yapılan pek çok çalışma göstermiştir ki bağırsak mikrobiyotası çevresel stres etkenleri karşısında düzgün bir fetal gelişimin sağlanmasında kilit bir role sahiptir. Buna karşın anne mikrobiyotasının bu stres etkenlerinin yokluğunda embriyo gelişimine nasıl katkıda bulunabileceği hakkında çok az şey biliniyor.

Vuong ve arkadaşlarının Nature’da yayınlanan çalışmasına göre; gebe farelerde, anne bağırsağındaki bazı bakterilerin metabolizmaları sonucu oluşan yan ürünler fetüsteki belli duyusal yolakların nöral gelişimini etkileyerek yavruda kalıcı davranışsal değişikliklere sebep oluyor.[1]

Geçtiğimiz on yılda yapılan çalışmalar bağırsak mikrobiyotasının merkezi sinir sistemi gelişiminde ve sonradan oluşan davranışlarında dikkate değer etkileri olduğunu ortaya koydu. Farelerde annelerin bağırsak mikrobiyotası, maternal inflamasyon (İng. maternal inflammation) sonrasında normal fetal gelişimin sağlanabilmesi için gereklidir ve yüksek yağlı beslenme sonucunda mikrobiyotada oluşan değişikliklerin yavruda nörodavranışsal anormalliklere yol açtığı görülmüştür. Yine de anne mikrobiyotasının etkileri sadece gebelik süreciyle mi sınırlıdır, yoksa mikroorganizmaların anneden yavruya geçmesi sonucu doğumdan sonra da devam eder mi bilinmiyor.

Reklamı Kapat

Vuong ve çalışma arkadaşları, anne mikrobiyotasının stressiz şartlar altında doğum sonrası gelişimdeki rolüne ışık tutuyor. Yazılan rapora göre gebe farelerden mikropsuz (steril koşullarda yaşayıp mikrobiyotası olmayan hayvanlar) olanlar veya antibiyotik tedavisi ile mikrobiyotadan arındırılmış olanların embriyoları, normal mikrobiyotaya sahip annelerin embriyolarından farklıydı. Beyin yapısındaki bu farklılıklar göreceli olarak duyuların işlenmesinde yer alan devrelere özeldi: Mikrobiyotasız annelerde, gebeliğin orta dönemlerinde bulunan embriyoların talamus ile korteksini birbirine bağlayan nöral uzantılar (aksonlar) daha kısa ve küçük olup internal kapsüldeki akson kümeleri normal ortamda gelişen embriyolarınkinden daha inceydi. Yazarlar ayrıca iki embriyonun beyin hücrelerinde akson oluşumunda görevli genlerin okunmasında önemli farklılıklar olduğunu gözlemledi.

Figür 1| Anne bağırsağındaki mikroorganizmalar farenin embriyonik dönemdeki beyin gelişimini etkiler. Fare embriyoları, rahimde gelişirken annelerinin bağırsak mikrobiyotasından metabolik ürünleri alır. Vuong ve arkadaşlarına göre bu metabolik ürünler talamus ve korteks arasında bağlantıyı sağlayan aksonların oluşumunda rol alıyor. Bu bağlantı duyuların işlenmesi sırasında kullanılıyor. a, Normal gelişim sürecinde bu aksonlar internal kapsül denen bölgede kalın bir yığın oluşturur. Fareler büyüyüp genç erişkinler olduğunda üzerlerinde davranışsal testler yapılmıştır. Testlerde ani gürültü artışı, pençelerine hızlıca değdirilip çekilen yapışkan bant gibi uyaranlar karşısında irkilip hareket ederek normal yanıt vermişlerdir. b, Gebe fareden sahip olması gereken mikrobiyota uzaklaştırılır ve fetüs anne mikrobiyotasındaki metabolik ürünlerden mahrum kalırsa talamus-korteks bağlantısını sağlayan nöronların aksonlarında normalden ince olmaları gibi bozulmalar görülür. Bu fareler test edildiğinde davranışlarında anormallikler gözlenmiştir.
Figür 1| Anne bağırsağındaki mikroorganizmalar farenin embriyonik dönemdeki beyin gelişimini etkiler. Fare embriyoları, rahimde gelişirken annelerinin bağırsak mikrobiyotasından metabolik ürünleri alır. Vuong ve arkadaşlarına göre bu metabolik ürünler talamus ve korteks arasında bağlantıyı sağlayan aksonların oluşumunda rol alıyor. Bu bağlantı duyuların işlenmesi sırasında kullanılıyor. a, Normal gelişim sürecinde bu aksonlar internal kapsül denen bölgede kalın bir yığın oluşturur. Fareler büyüyüp genç erişkinler olduğunda üzerlerinde davranışsal testler yapılmıştır. Testlerde ani gürültü artışı, pençelerine hızlıca değdirilip çekilen yapışkan bant gibi uyaranlar karşısında irkilip hareket ederek normal yanıt vermişlerdir. b, Gebe fareden sahip olması gereken mikrobiyota uzaklaştırılır ve fetüs anne mikrobiyotasındaki metabolik ürünlerden mahrum kalırsa talamus-korteks bağlantısını sağlayan nöronların aksonlarında normalden ince olmaları gibi bozulmalar görülür. Bu fareler test edildiğinde davranışlarında anormallikler gözlenmiştir.
Nature

Talamus, çevreden gelen motor ve duyusal bilgileri korteksteki doğru hedeflere yönlendirerek beyinde bir ana “aktarma istasyonu” görevi üstlenir; böylece uygun davranışsal yanıtlar üretilebilir. Embriyonik gelişim esnasındaki hücre göçleriyle oluşan talamus-korteks uzantıları; korteksteki işitsel, görsel, somatosensörel (acı ve basınç gibi duyuların algılanmasıyla ilgili) ve motor yanıtlarda rol alan bağlantıları oluşturur. Vuong ve arkadaşları, gözlenen etkilerin anne mikrobiyotasının eksikliğinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirleyebilmek için embriyo nöronlarını alıp kültür ortamında inceledi. Sonuçta mikrobiyotasız annelere ait embriyoların nöronlarının bulunduğu ortama sağlam mikrobiyotalı annelerin embriyolarından alınan büyüme faktörleri eklendiğinde, büyüme süreci sekteye uğramış nöral aksonların düzeltilemediği görüldü.

Vuong ve arkadaşları mikrobiyotanın talamus-korteks bağlantısının gelişimindeki gerekliliği gördüklerinde, bu hasarlı talamus-korteks nöroanatomisinin yavrudaki etkilerinin kalıcı olup olmadığını araştırdılar. Bunun için antibiyotik verilmiş annenin yavrusunu yetişkinlik döneminde bir dizi davranışsal teste tabi tutarak duyu-motor hasarları tespit etmeye çalıştılar. Gördüler ki, normal annelerden doğan farelere kıyasla mikrobiyotasız annelerden doğan fareler ısı, ses ve basınca tepki vermede yetersiz kalıyordu. Bununla birlikte görsel veya motor-koordinasyon testlerinde bir soruna rastlamadılar.

Yavrudaki sinirsel ve davranışsal gelişime yardımcı olan bakteriyi tespit edebilmek için, Vuong ve arkadaşları bir takım deneyler yaptı. Bu deneylerde önceden mikropsuz olan farelere bazı bakteri grupları enjekte edildi. Spor oluşturan Clostridium türü bakteriler kullanıldığında yavrunun beyin ve davranışsal gelişiminde sorun görülmedi, böylece sinir gelişimine yardımcı olan bakterinin bu tür olduğu anlaşılmış oldu.

Bağırsaktaki mikroplarla beyin arasındaki bağlantıya dair güçlü kanıtlar olsa da, altta yatan mekanizmayı çözmek zorlayıcı olabilir. Bu iki alan arasındaki olası aktarım yollarından biri de mikropların metabolik ürünlerinin kan yoluna emilmesi. Gebelik sırasında bu metabolik ürünler, anne dolaşımındaki diğer besin maddeleriyle beraber plasenta yoluyla fetüse geçer. Vuong ve arkadaşlarının tahminine göre bu metabolik ürünlerin kaynağı anne mikrobiyotası olabilir. Ekip, keşifsel metabolomik (İng. discovery metabolomics) denen bir yaklaşımla anne mikrobiyotasının anne dolaşımı ve fetüsün beyin dokusunda bulunan çoğu metabolik ürünün miktarını etkilediğini gördü.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

MikrobiyoTa kaynaklı metabolik ürünleri inceleyen Vuong ve ekibi in vitro ortamda akson gelişiminde mikrobiyota eksikliğinin olumsuz etkilerinin anneden bazı metabolik ürünlerin takviye edilmesi yoluyla telafi edilebileceğini keşfetti. Çarpıcı bir şekilde, böyle bir takviyenin mikrobiyotasız gebe farelerin yavrularında da davranışsal yetersizliklerin ortaya çıkmasını engellediği görüldü.

Bu çalışma bağırsak mikrobiyotasının beyin gelişimindeki rolü üzerine olan araştırmalara katkı sağlamasının yanında gelecek çalışmalara da kapı açıyor. Bu mikrobiyota kaynaklı metabolik ürünlerin nöron gelişimini nasıl etkilediği şimdilik hala bilinmiyor. Aynı şekilde görülen etkilerin neden özellikle talamus-korteks duyu aktarımı bölgesindeki ısı, ses ve basınç bilgisini ileten nöronlarda ortaya çıktığı da tam olarak anlaşılmış değil. Daha sonraki araştırmalar bu olayın arkasındaki moleküler mekanizmalara ışık tutabilir.

Sonuç olarak, her ne kadar bulguları farelere dayansa da bu çalışma gelecekteki tıbbi uygulamalarda insan sağlığını ilgilendirebilir. Anne mikrobiyotası ve fetüse ulaşan metabolik ürünlerin bileşimini anlamak klinik müdahalelerin geliştirilmesinde olası bir kapı açıyor. Bu olasılıklardan biri de anneden gelen moleküllerin miktarının belirlenmesi yoluyla anormalliklerin tespiti. Tıpkı nöral tüp hasarı görülebilecek gebeliklerin önlenmesi için folik asit desteği alınması gibi, belli metabolik ürünler takviye edilerek fetüs beyin gelişimi desteklenebiliyorsa, bu bulgular sinir gelişimsel hastalıklarının önlenerek sağlıklı beyin gelişiminin sağlanmasına öncülük ederek muazzam bir etki yaratabilir. Tabi ki bu tip yaklaşımların klinik denemelerine başlanmadan önce daha yapılacak çok iş var. Ama yine de Vuong ve arkadaşlarının çalışmaları, anne mikrobiyotasının normal beyin gelişimine etkilerinin anlaşılmasının temellerini atmış oldu.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Bilim Budur! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Umut Verici! 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Nature | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. E. Vuong, et al. (2020). The Maternal Microbiome Modulates Fetal Neurodevelopment In Mice. Nature, sf: 1-6. doi: 10.1038/s41586-020-2745-3. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/12/2021 01:34:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9420

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Yavru
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Koaservat
Basınç
Hastalık Kataloğu
Savaş
İklim Değişikliği
Zihin
Solunum
Komplo
Kromozom
Çiftleşme
Göğüs
Bağışıklık Sistemi
Kimyasal Element
Eczacılık
Su
Fosil
Kelebek
Bağışıklık
Pandemik
Radyasyon
Diyet
Vaka
Salgın
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et