Bize en çok sorulan sorular, "Şu evrime örnek midir?", "Şu yapılırsa evrim olur mu?", "Şunun olması evrim sayılır mı?" şeklindeki hipotetik veya evrimin doğadan (ve özellikle de insan yaşantısından) örneklendirilmesine dayanan sorular.

Tüm bu soruların yanıtı ortak olduğu için ve okurlarımıza "ne düşünmeleri gerektiğini" değil, "nasıl düşünmeleri gerektiğini" öğretmenin değerini bildiğimiz için, doğada gördüğümüz bir olayın veya sürecin evrimsel bir değişim olup olmadığını anlamak için kendimize sormamız gereken soruları derlemek istedik.

3D yazıcı, dijital ortamda tasarlanan bir nesneyi katmanlı imalat yöntemiyle fiziksel hale getiren bir üretim teknolojisidir. Bu süreçte yazıcının mekanik, termal, elektronik ve malzeme iletimine ilişkin parçalara sahip olması gerekir. Çünkü bu tür parçalar, doğrudan baskı kalitesini, baskının doğruluğunu ve güvenilirliğini belirler.

Hemen hemen birçok 3D yazıcı, bu yazıda ele aldığımız elemanlardan oluşurken bazılarında ufak tefek farklılıklar görebilirsiniz. Fakat burada göreceğiniz tüm malzemeler, bir 3D yazıcıyı bir araya getirmenizi sağlayacak tüm materyalleri içeriyor. Yani bir 3D yazıcı toplamak istiyorsanız bu liste tam olarak ihtiyacınız olan parçaların listesi.

Günümüzde halen evrimin bilim insanları tarafından "şüpheyle yaklaşılan" ve "kabul edilmemiş", sadece bir "teori" olan, dolayısıyla "ispatlanamamış" bir "düşünce" olduğuna dair söylentiler halk arasında dolaşıyor, dolaştırılıyor. Bu işteki ilk tuhaf taraf, biyoloji ve ilgili dallarda çalışmalar yapan tüm bilim insanlarının %95'inden fazlası (kimi kaynağa göre %99 civarı) evrimi kabul etmektedir (buradan, buradan, buradan, buradan, buradan, buradan, buradan, buradan, buradan ve benzerlerinden bilgi alabilirsiniz). Diğer gülünç taraf, bir doğa yasasını, bir bilim insanının bilimsel bir temelde reddedebileceğini iddia etmekten kaynaklanıyor. Tabii şu anda bilimin içinde olmayan toplumlarda evrimin neden yasa olduğu bilinmediği, Evrim Teorisi'nin ne olduğunun anlaşılmadığı ve "evrim" ile "Evrim Teorisi"nin birbirinden farklı şeyler olduğu algılanamadığı için, bu tür sanrılar da kısmen anlayışla karşılanabilmektedir. Ancak sözü edilen bu konularda bir miktar bilgi edinen kişiler, evrimin bilimsel düzlemde reddedilebilir bir kavram olmadığını kolayca göreceklerdir. Yani birilerinin evrimi reddetmesi, kütleçekimini reddetmesi kadar absürttür. İkisi de benzer şekillerde gözlenmiş, test edilmiş, algılanmıştır. İki konuyla ilgili de teoriler bulunmaktadır; ancak bir doğa yasası ile, o yasaya yönelik bilimsel teori birbirine karıştırılmamalıdır. Evrimin doğada gerçekleştiği tartışılabilir bir konu değildir. Tıpkı bıraktığımız topların yere düşüp düşmediği gibi... Ancak bu yasaların neden ve nasıl işlediği elbette tartışılabilir; zaten gözlem ile bilim arasındaki fark da buradadır diyebiliriz. Herkes gözlem yapar; ancak sadece "neden" ve "nasıl" diye sorabilenler bilim üretebilirler. Teoriler de, bu sorulara aranan cevaplardan doğarlar. Tüm bunları öğrenmek için, 3 yazıdan oluşan Bilimsel Yöntem yazı dizimiz okunabilir.

Bu makalemizde ise halk arasında evrimle ilgili yanlış anlaşılmalardan ziyade, bilim düşmanlarının kendilerini haklı çıkarmak için bilimsel cemiyeti de sahtekar bir şekilde yanlarına çekme çabalarına değinmek istiyoruz. Halk üzerinde, sanki evrim bilim camiasında kabul edilmiyormuş, büyük bir ret varmış, bilim insanları evrimi umursamıyormuş gibi bir algı yaratılmaya çalışılmaktadır. Bu elbette saçmalıktır. Ancak kimi zaman, bu tür iddiaların saçmalıklarını görmek için, çarpıcı verilerden söz etmek faydalı olmaktadır. Biz de burada, tüm Dünya'daki bilim insanlarını çatısı altında toplayan bir bildiriyi ve bu bildiriye imza atan kurumları inceleyeceğiz.

Teleskop denilince akla ilk gelen mercekli teleskoplar olsa da aynalı teleskoplar göreli daha düşük maliyetleri sebebiyle çok daha fazla tercih edilir. Aynı mercek/ayna çapına sahip kaliteli bir mercekli teleskop, kaliteli bir aynalı teleskoptan çok daha pahalıdır. Aynalı teleskoplarda ışığı toplayan birincil ayna bir çukur aynadır. Bu nedenle ışığı mercekli teleskoptaki gibi kırmadan (refraktör) yansıttığı için reflektör olarak da adlandırılır.

17. yüzyılda Isaac Newton tarafından, mercekli teleskoplara alternatif olarak geliştirilmiştir. O dönemlerde mercekli teleskoplar özellikle renk sapıncından (İng: "chromatic aberration") dolayı çok problem yaşıyordu. Günümüzde bu problemin çözümü olsa da hâlâ mercekli teleskoplar oldukça pahalıdır. Bu nedenle diğer birçok nedenden de ötürü, aynalı teleskoplar daha sık tercih edilir.

Çikolatanın bize iyi geldiği yeni bir fikir değil. Bu konuyla ilgili geçmişte birçok çalışma yapıldı. Ancak bir grup İtalyan araştırmacı özellikle kakao flavanollarının tüketiminden hemen sonra ve daha uzun bir süre sonra beyinde ne olduğu ile ilgili mevcut çalışmaların toplu bir analizini yaptılar. Bu çalışma, kakao flavanollarının beynin önemli kısımlarında kan akışını arttırdığını, işler belleği, dikkat süresini geliştirdiğini ve hatta görsel canlandırma sürecini hızlandırdığını ortaya çıkardı.

Bu etkilerin genç ve sağlıklı yetişkinler üzerindeki gücü, ancak bilişsel testler aracılığıyla anlaşılabilir. Uzun süre düzenli kakao tüketiminin beynin yaşa bağlı bilişsel kısmı etkilediği ve özellikle halihazırda hafif bilişsel zayıflama yaşayan ileri yaşta yetişkinlerin performansını arttırdığı ve bilişsel zayıflamaya karşı da koruduğu ortaya çıkmıştır. L’Aquila Üniversitesi’nden Valentina Socci ve Michele Ferrara şöyle diyor:

Doğadaki niş farklılıkları, ya da her bir türün “kendi hayatını kazanma yolları”, Darwin zamanından beri ekologların dünyadaki çeşitliliği açıklamak için kullandıkları klasik bir tanımlamadır. Daha açık olmak gerekirse, bir türün nişi o türün büyümesinden üremesine kadar gereken bütün etkenleri ve türün çevreye olan etkisini kapsar. Örneğin; bitkiler büyürken minimum miktarlarda su ve besine ihtiyaç duyarlar ve bu bitkiler, büyüyerek, kaynakların kullanılabilirliğini azaltırlar, bu durum da rakip bitkilerin büyümesini negatif bir şekilde etkiler. Birçok faktör organizmaları sınırlandırdığı ve hiçbir organizma her koşulda adapte olamadığı için türler “takaslar”a (tradeoffs) sahiplerdir; bu durum bazı ortamlarda daha iyi performans sergilemelerini sağlarken başka ortamlarda ise başarısız olmalarına neden olur. Niş farklılıkları türlerin ortak yaşamasına izin vererek biyoçeşitliliğin sağlanmasında rol oynayan mekanizmalardır. Peki, türler arasında niş farklılıkları olmasaydı ekolojik topluluklar neye benzerlerdi?

Ada biyojeografisi ve nötral moleküler evrim teorilerinde açıklanan tür çeşitliliğine dayalı Tür Çeşitliliğinin Nötral Teorisi, bütün bireylerin ekolojik olarak aynı olduğu ve niş farklılıklarının biyoçeşitlilik şablonlarını açıklamakta gerekli olmadığı kışkırtıcı varsayımında bulunur. Bazı türlerin bireyleri diğer türlerden farklı görünmelerine ve çalışmalarına sebep olan ortak özelliklere sahip olabilirler fakat bu farklılıklar çeşitliliğe etki etmezler. Bir topluluktaki (komünitedeki) birey, tür fark etmeksizin, komşuları ile aynıymış gibi davranır. Bu eşitlik varsayımı nötralitenin temel özelliğidir ve bir bireyin uyum başarısının (fitness) komşularına bağlı olduğunu söyleyen niş-odaklı varsayımlardan farklıdır (Şekil 1) (Niş-odaklı varsayımlara örnek olarak bu komşuların, daha zayıf ya da güçlü rakipler olup olmadığı ya da farklı niş gereksinimleri olan başka bir türe ait olup olmadıkları söylenebilir.) Nötral teori türlerin çakışan nişleri olduğunu öngörür; diğer uçta ise benzersiz, çakışmayan nişleri olan türler vardır. Gerçek topluluklar, elbette ki bu iki ucu da temsil etmeyip ortada bir yerde bulunmaktadırlar (Şekil 1). Nötral teorinin bize sormamızı zorunlu kıldığı sorular, türlerin ekolojik olarak ne kadar farklı oldukları ve bu farklılıkların biyo-çeşitliliğin belirlenmesinde ne derece önemli olduğudur.