Nanometre, SI yani Uluslararası Birimler Sisteminde bir metrenin milyarda birine karşılık gelen uzunluk birimidir. Matematiksel olarak $1x10^{-9}m$ olarak ifade edilir. Bir metreyi bir milyar eşit parçaya böldüğümüzde her parça 1 nanometredir. Nano kelimesi etimolojik olarak Yunanca "cüce" anlamına gelen "nanos" kelimesinden gelmektedir.^[1] Ölçek; atomların, biyomoküllerin ve pek çok modern nanoteknolojik yapının boyut aralığını temsil etmektedir.^[3]

Nanometreyi çok daha iyi anlayabilmek adına milimetre (mm) ve mikrometre (μm) ile kıyaslayabiliriz. Neredeyse hepimiz milimetreye aşinayız, gündelik hayatta çok ufak olarak kabul ettiğimiz ölçüler artık bunlar oluyor. Yaptığımız mekanik tasarımların önemli bir kısmı, milimetrik hataları tolere edebiliyor. Bu noktada 1 milimetrenin, 1 metrenin 1000'de 1'i ya da 1 santimetrenin 10'da 1'i olduğunu hatırlayalım.

Botswana'nın kuzeyinde bulunan Selinda Kampı'nda fotoğrafçılık yapan Evan Schiller ve Lisa Holzwarth, çalılar arasında duran büyük bir babun grubu gördüler. Lisa, 30-40 arasında babun olduğunu hatırladığını belirtiyor. Babunlar açık bir şekilde korkmaktaydılar. Bunu anlamak oldukça kolaydı: Bağrıyorlar, çağrıyorlar, çığlıklar atıyorlar ve her biri bunu aynı yöne doğru yapıyorlardı. Sonunda tehdidin kaynağı anlaşıldı: Yüksek otların arasından iki tane dişi aslan çıktı ve hemen arkalarından 2 tane daha dişi aslan geldi.

Onları görür görmez babunlar arasında bir kaos çıktı. Hepsi dört bir yana dağıldılar. Ölü bir ağacın üzerinde duran bir babun, köşeye sıkıştığını anlayınca hemen aşağıya inip kaçmayı denedi. Ancak dişilerden biri onu bırakmaya niyetli değildi ve üzerine 2 güçlü çene kapandı. Aslanın çenesi arasına boynu sıkışan babun kısa sürede öldü. 

Beyin cerrahisi 21 Haziran 2014 tarihinde öğleden sonra başlayıp bir sonraki gün Karayip Şafaköncesi’ne (Ç.N. Bir festival günü) kadar uzamıştı. Öğleden sonra anestezinin etkisi geçince beyin cerrahı içeri girdi, metal çerçeveli gözlüğünü çıkardı, incelemesi için bandajlar içindeki hastasının önünde tuttu. “Bunun adı ne?” diye sordu.

Phil Kennedy kısa bir süre gözlüğe baktı. Sonra bakışları önce tavana, sonra televizyona döndü. Bir süre “G… gü…gü…güö”, diye kekeledi. “…Güöö…güöö…göö”.

İnsan düzeyinde yabancı bir zekanın ortaya çıkışı, sadece bilimkurgu anlatılarının sınırları içerisinde olmaktan çıkarak, artık bilimsel araştırmalar ve disiplinlerarası çalışmalarla desteklenen somut bir öngörü haline gelmektedir.^{[1][2][3][4][5][6][7][8]} Yapay zeka alanındaki araştırmaların ve OpenAI, Google, xAI, Meta gibi büyük teknoloji şirketlerinin öncelikli hedeflerinden biri, yapay genel zekayı geliştirmektir.^{[9][10][11][12]} 2020 yılında yayımlanan bir çalışmada, dünya genelinde 37 farklı ülkede sürdürülen toplam 72 aktif yapay genel zeka araştırma ve geliştirme girişimi saptanmıştır.^[13] Yapay zeka araştırmalarında ulaşılan nokta, hızla ilerleyen teknolojik gelişmeler ve yapılan büyük yatırımlar göz önüne alındığında, bilim komünitesinin önemli bir kısmı, bu yeni zekanın ortaya çıkışının çok uzak olmayan bir gelecekte gerçek olabileceğini düşünmektedir.^[14] Öte yandan, daha ihtiyatlı olan bazı tahminler ise bu sürecin biraz daha uzun sürebileceğini ve belki de hiçbir zaman mümkün olmayabileceğini ileri sürmektedir.^[15][16]

Bu yeni zekanın doğasına dair bazı belirsizlikler bulunsa da, insanlardan morfolojik, fizyolojik, psikolojik ve sosyolojik olarak önemli ölçüde farklı olacağını söylemek mümkündür.^[17] Bu farklılıkların tam olarak ne olacağını başlangıçta kavramsallaştırması zor olabilir; zira, yapay genel zeka olarak adlandırılan bu sistemin sahip olacağı bilişsel kapasitenin, tarih boyunca var olmuş en üstün insan zekalarının toplamından bile daha yüksek olması öngörülmektedir.^[18]

100.000'den fazla kişiyi kapsayan bir araştırmada, et yoluyla doymuş yağ tüketmek ile kalp hastalığına yakalanma arasında potansiyel bir bağlantı bulundu. Ön araştırma, ESC Kongresi 2021'de sunuldu. Oxford Üniversitesi, Nuffield Nüfus Sağlığı Departmanından araştırma yazarı Dr. Rebecca Kelly şöyle diyor:

Kardiyovasküler hastalıklar dünya çapında önde gelen ölüm ve sakatlık nedenidir. Daha yüksek miktarlarda doymuş yağ yemek, yüksek düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) veya "kötü" kolesterol ile bağlantılıdır. Bu da kardiyovasküler hastalık riskini artırır. Doymuş yağ bakımından zengin, özellikle et ve süt ürünleri gibi farklı gıda türlerinin kardiyovasküler hastalıklarla farklı ilişkilere sahip olabileceğine dair bazı kanıtlar var. Bu nedenle bu çalışma, çeşitli gıdalardan elde edilen doymuş yağın iskemik kalp hastalığı, felç ve toplam kardiyovasküler hastalık (kalp hastalığı ve felç birlikte) ile ilişkisini inceledi.

Canlı yaşamının devamı, canlının kendisini oluşturan bir veya birden çok hücrenin bütünlüğüne doğrudan bağlıdır. Hücre bütünlüğü ise, entropi yasası gereği, zamanla bozulma eğilimi göstermektedir; fakat canlılık, bu bozulmayı çeşitli metabolik aktiviteler ile geciktirmeye, bir diğer tabir ile hayatta kalmaya çalışır. Hayatta kalmaya yönelik gerçekleştirdiği metabolik aktiviteler, yapım ve yıkım tepkimelerinin toplamına karşılık gelir.

Tahmin edebileceğiniz üzere her iki tepkime türünde de yoğun miktarda enerjiye ihtiyaç duyulmaktadır. Fakat tek başına enerji yeterli değildir. Tepkimelerin gerçekleşmesi ve canlılığın devamlılığını sağlayabilmesi için, belli başlı diğer maddelere de ihtiyaç duyulur. Bu maddelerin önemli bir kısmını vücudumuzda birçok görevi üstlenen mineraller ve tuzlar oluşturur.