Albert Einstein: Hayal Gücü, Bilgiden Önemlidir!

Hayal gücü bilgiden daha önemlidir. Çünkü bilgi sınırlıyken, hayal gücü tüm dünyayı kapsar. - Albert Einstein

Einstein, bu sözü 1929 yılında Saturday Evening Post gazetesine verdiği bir röportaj sırasında sarf etmiştir.

Einstein'a atfedilen aforizmaların en büyük sıkıntısı, ismin büyüklüğünden ötürü aforizmanın da büyük anlama sahip olması veya daha gerçek olması gerektiği sanrısıdır. Einstein, birçok durumda bilimsel gerçekler yerine şahsi düşüncelerini lanse etmekten çekinmemiştir. Zira Einstein da bir insandır, kendi öznel düşünceleri bulunmaktadır ve bunları yeri geldiğinde elbette ki ifade etmiştir. Bu nedenle, Einstein'a atfedilen sözlerin biraz daha dikkatle değerlendirilmesi gerekmektedir. Hele ki internette gördüğünüz "Einstein aforizmaları"nın ezici bir çoğunluğu uydurma olduğu için... Aynı sebeple... Einstein'a atfedilirse, sözün anlamının büyüyeceğine inanılır.

Hayal gücü, bilimde ve felsefede müthiş öneme sahiptir. Ancak iki düşünsel alan, yöntem bakımından birbirinden kritik bir noktada ayrılır. Hayal gücü, bilmediklerimizle ilgili fikirler yürütme işidir ve bu bakımdan felsefi anlamda çok kıymetlidir. Ancak bilimde, bilmediklerimiz hakkında özünde mantıklı ve tutarlı bile olsalar fikirler yürütmek risklidir. Elbette bilim insanları bunu sürekli yaparlar; hatta sıklıkla varsayımlarda bulunurlar. Bu varsayımlar ve hayal gücüne dayalı atılımlar, tamamen kör cahil bir şekilde yapılmaz; eğitimli varsayımlardır, eğitimli tahminlerdir. Yine de, bilim camiasının, ne kadar eğitimli olursa olsun bir tahmin ya da varsayıma ikna olması için ya deneysel kanıt ya matematiksel ispat aranır.

Analitik felsefede bunun karşılığı, tutarlı argümanlar geliştirmekten geçer. Ne var ki kimi zaman bir argüman ne kadar tutarlı olursa olsun, kimsenin sesini çıkaramayacağı kadar somut olması her zaman mümkün olmadığı için, felsefi konularda görüş birliğine varmak çok zordur. Fakat çok az insan avcı baskısı altında lepistes balıklarının daha iyi kamufle olacak şekilde evrimleştikleri gerçeğine karşı çıkabilir; çünkü bu gerçek, hem doğal ortamda, hem laboratuvar ortamında deneylerle pek çok farklı açıdan ispatlanmıştır.

Hayal gücü ile bilimsel metodolojiyi uygun bir kıvamda karıştırmayı başarmak büyük bir ustalık, tutku ve deneyim gerektirir. İşte bunu başarabilenler, Albert Einstein gibi, Richard Feynman gibi, Charles Darwin gibi, çağımızı şekillendiren insanlar olmuşlardır. Bu nedenle sanıyoruz ki verilebilecek en iyi tavsiye, hayal gücünün kapılarını asla kapatmadan, ayakları da asla yerden kesmeden, emin adımlarla gerçeğe yürümek olacaktır.