Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Akrepler Neden Mor Ötesi Işın Altında Parlayacak Şekilde Evrimleşti?

Akrepler Neden Mor Ötesi Işın Altında Parlayacak Şekilde Evrimleşti? How Stuff Works
4 dakika
38,806
Tüm Reklamları Kapat

Bilim insanları uzun bir süredir mor ötesi ışın altında akreplerin neden parlak yeşil olacak şekilde parladıklarını biliyorlardı; ancak bunun gizemini ancak 2011 senesinde çözebildiler. Yani bu yetenek, uzun süredir biliniyor olmasına rağmen, evrimsel sebepleri uzun bir süre karanlıkta kalmıştı.

Oklahoma Üniversitesi'nden biyolog Douglas Griffin bu "floresan" özelliği analiz etti ve akreplerin, daha önce hiç bilinmediği şekilde, etraftaki ışığı kuyruklarıyla algıladıklarını ortaya koydu! Bu "deriyle ışığı algılama" özelliği, akreplerin kaya altlarında hızla hareket edebilmesine izin verebilmesi sebebiyle evrimleşmiş olabilir. Gaffin, Animal Behavior dergisinde yayımlanan makalesinde şöyle söylüyor:

Tüm Reklamları Kapat

Akrepler çoğunlukla yalnız yaşayan hayvanlardır, gece avlanan (nokturnal) araknidlerdir ve UV (mor ötesi) ışık altında parlak bir cam göbeği-yeşil renkte parlarlar. Bu floresan özelliğin fonksiyonu bir gizemdir.

Gaffin ve ekibi akreplerin gözlerini bağladılar ve birçok farklı ışık altında onları test ettiler. Bulguları heyecan vericiydi: akreplerde kuyruk, "ikincil göz" olarak adlandırılabilecek şekilde işlev görmekteydi!

Hatta bu eklembacaklı hayvanların tüm vücutları bir ışık sensörü olarak görev yapmaktadır. Ortamdaki ışıkla ilgili bilgiyi sinirlere iletirler ve bu sebeple akreplerin vücudunun herhangi bir kısmı ışığı algılayabilir. Araştırmacılar makalede şöyle yazıyorlar:

Tüm Reklamları Kapat

Akrepin kütikulu (vücudu saran zırh kısmı) tüm vücudu bir ışık toplayıcı haline getirir ve bu da sinir sistemine bilgi aktarımını sağlar. Akrepler bu özelliği sığınak bulmak amacıyla kullanıyor olabilir, çünkü kütikulun herhangi bir kısmını engelleyerek kapatmak, sinyal aktarımını ortadan kaldırmaktadır.

Dolayısıyla UV ışını altında parlıyor olmaları, vücutlarında bulunan ışık algılayıcılarının bir ürünüdür. UV ışını altında vücutlarında algılayıcı olarak görev yapan kimyasalların bir kısmı bozunur ve sözü edilen renklerin etrafa saçılmasına neden olurlar.

Normalde akreplerin gözleri mavi-yeşil ışığa, UV ışınlara kıyasla daha az hassastır ve ortamdaki ışığın dalgaboyu, akreplerin davranışlarını da etkilemektedir. Eğer ki ortamda daha fazla UV varsa, bu ışığa çok daha güçlü bir şekilde tepki göstermektedirler. Bunun sebebi, akreplerin çoğu zaman gün batımından sonra aktif olması, dolayısıyla etrafı saran ve insan gözüyle algılanamayan UV ışınlara çok daha bağımlı olmalarıdır.

Bu Özellik Neden Tüm Vücutlarına Yayıldı?

Yapılan incelemelere göre, akreplerin gözlerinde tek bir rengi (mavi-yeşil rengi) algılayabilen reseptörler bulunmaktadır. Vücutlarındaki kimyasallar ise UV ışına duyarlıdır. Akrepler, vücutlarına düşen UV ışını floresan özellik sayesinde mavi-yeşile dönüştürmektedir ve bu sayede gözleriyle bu ışığı algılayabilmektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ancak yapılan incelemeler, sadece dönüşen ışığın algılanabilmesinden öte, UV ışının kendisinin de canlı tarafından algılanabildiğini göstermektedir. UV ışınlarla taşınan bilgiler, doğrudan sinir sistemiyle beyne aktarılabilmektedir.

Çok fazla şey söylemeye gerek yok, fotoğraf birçok şeyi anlatıyor. Birçok örümcek türünde olduğu gibi, akreplerde de yavrular doğar doğmaz genellikle annelerinin sırtına tırmanmaya çalışırlar (tıpkı memeli yavrularının anne memesi emmesi gibi, bu da genlerle kontrol edilen, içgüdüsel bir davranıştır). Anne, yavrularını ilk kez zırh değişimi yaşayabilecek yaşa gelene kadar sırtında taşır ki bu, genellikle 1-2 hafta sürer. Bu süreçte nadiren yavrularını besler. Kendisi beslenirken, yavrular da yiyecekten paylarına düşeni alırlar. Ancak kapsamlı ve sıcak duygulara dayanan yavru bakımı daha ziyade memeli ve kuşlarda görülür. Eğer ki bir anne acıkır ve yemek bulamazsa, rahatlıkla yavrularının büyük bir kısmını yemeyi tercih edebilir. Evrimsel süreçte hayatta kalmak, neredeyse her zaman üremeden önce gelir. Üreme olmaksızın hayatta kalmanın evrimsel bir anlamı yoktur; ancak hayatta kalamıyorsanız, zaten üremeyi düşünmeye başlayamazsınız bile...
Çok fazla şey söylemeye gerek yok, fotoğraf birçok şeyi anlatıyor. Birçok örümcek türünde olduğu gibi, akreplerde de yavrular doğar doğmaz genellikle annelerinin sırtına tırmanmaya çalışırlar (tıpkı memeli yavrularının anne memesi emmesi gibi, bu da genlerle kontrol edilen, içgüdüsel bir davranıştır). Anne, yavrularını ilk kez zırh değişimi yaşayabilecek yaşa gelene kadar sırtında taşır ki bu, genellikle 1-2 hafta sürer. Bu süreçte nadiren yavrularını besler. Kendisi beslenirken, yavrular da yiyecekten paylarına düşeni alırlar. Ancak kapsamlı ve sıcak duygulara dayanan yavru bakımı daha ziyade memeli ve kuşlarda görülür. Eğer ki bir anne acıkır ve yemek bulamazsa, rahatlıkla yavrularının büyük bir kısmını yemeyi tercih edebilir. Evrimsel süreçte hayatta kalmak, neredeyse her zaman üremeden önce gelir. Üreme olmaksızın hayatta kalmanın evrimsel bir anlamı yoktur; ancak hayatta kalamıyorsanız, zaten üremeyi düşünmeye başlayamazsınız bile...

Mavi İmparator Akrebi

Pandinus imperator olarak da bilinen bu mavi akrepler, sadece Batı Afrika'nın yağmur ormanlarında bulunurlar. Bilinen en büyük akrepler arasında yer alırlar ve 8 yıla kadar yaşayabilirler. Vücudu aslında diğer birçok akrep gibi siyahtır; ancak mor ötesi ışık altında masmavi bir renk alır. Aslında dediğimiz gibi birçok diğer akrepte de bu özellik vardır; ancak söz konusu türde bu durum biraz daha barizdir.

20 santimetreye kadar uzayabilen bu hayvanlar 30 gram civarında bir ağırlığa sahiptirler. Bilinen en büyük akrep olan 23 santimetrelik Heterometrus swammerdami türüne göre bu ölçüleri "rekor" uzunluk sayılmasa da ona fazlasıyla yakındır. 

Bu akreplerin kuyruklarının ucunda siyahımsı kırmızı bir iğne bulunur. Vücudunun "prosoma" denen ön kısmı 4 bölümden (segmandan) oluşur ve her birinde bir çift bacak bulunur. Kuyruğu, diğer birçok akrep gibi vücuduna doğru kıvrıktır ve uzundur.

Neyse ki bu ilginç canlıların imperatoksin ve pandinotoksinden oluşan zehiri insanlar için ölümcül değildir ve zehir düzeyi bir arınınki ile eşdeğerdir. Bu akrepler avlarını vücutlarını saran kılların titreşimi sayesinde tespit ederler ve zehirleriyle etkisiz hale getirerek yerler.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
16
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 15
  • Bilim Budur! 11
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Tebrikler! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • İnanılmaz 5
  • Umut Verici! 3
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. D. Griffin, et al. (2012). Scorpion Fluorescence And Reaction To Light. Animal Behaviour, sf: 429-436. | Arşiv Bağlantısı
  • R. Waugh. Why Did Scorpions Evolve To Glow Under Uv Light? The Answer Isn't A Passion For Disco. (30 Aralık 2011). Alındığı Tarih: 28 Temmuz 2019. Alındığı Yer: DailyMail | Arşiv Bağlantısı
  • E. Yong. Why Do Scorpions Glow In The Dark (And Could Their Whole Bodies Be One Big Eye)?. (23 Aralık 2011). Alındığı Tarih: 28 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Discover Magazine | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/02/2024 23:06:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2493

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Odontoloji
Skeptisizm
Yörünge
Tardigrad
Şüphecilik
Kromozom
Popülasyon
Koaservat
Evrim Ağacı Duyurusu
Teori
Lgbt
Süt
Kuyruksuz Maymun
Beyin
Özel Görelilik
Cinsel Seçilim
Nobel Ödülü
2019-Ncov
Onkoloji
Tohum
Hastalık Kataloğu
Sinek
Deri
Anatomi
Mitler
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Kırmızı Gören Boğalar Neden Sinirleniyor?
Kırmızı Gören Boğalar Neden Sinirleniyor?
Brian Cox, Evrim Ağacı'nda: Sonsuz Evren'de Yerimiz Ne?
Brian Cox, Evrim Ağacı'nda: Sonsuz Evren'de Yerimiz Ne?
İlk Defa Ne Zaman Giysi Giydik?
İlk Defa Ne Zaman Giysi Giydik?
Utandığınızda Yüzünüz Kızarıyor mu?
Utandığınızda Yüzünüz Kızarıyor mu?
Bu Sıvı Neden Elimde Kaynıyor?
Bu Sıvı Neden Elimde Kaynıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Akrepler Neden Mor Ötesi Işın Altında Parlayacak Şekilde Evrimleşti?. (16 Temmuz 2014). Alındığı Tarih: 22 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2493
Bakırcı, Ç. M. (2014, July 16). Akrepler Neden Mor Ötesi Işın Altında Parlayacak Şekilde Evrimleşti?. Evrim Ağacı. Retrieved February 22, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2493
Ç. M. Bakırcı. “Akrepler Neden Mor Ötesi Işın Altında Parlayacak Şekilde Evrimleşti?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 16 Jul. 2014, https://evrimagaci.org/s/2493.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Akrepler Neden Mor Ötesi Işın Altında Parlayacak Şekilde Evrimleşti?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, July 16, 2014. https://evrimagaci.org/s/2493.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close