Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Ak kuyruksallayan (Motacilla alba)

Ak kuyruksallayan (Motacilla alba)
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Akarsuların kenarında, geçen cisimleri izlerken.
Akarsuların kenarında, geçen cisimleri izlerken.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Zonguldak/Ilıksu'da küçük bir akarsu kenarında yemek arayışında olan gözlemlediğimiz bir ak kuyruksallayan (Motacilla alba) türü. Zoocoğrafyası ve kafasındaki siyah tüy dağılımına bakılırsa Motacilla alba alba alt türü olması muhtemeldir.

Tanım ve Genel Bilgiler

Kafadan kuyruğa uzunluğu 15 ile 21 cm civarında hafif ve zayıf bir kuştur. Uzunluğuna rağmen ağırlıkları sadece 25 gram civarındadır. Maksimum yaşam süreleri ise 12 senedir. Siyah göğüsleri ve gri sırtları ile bilinirler. Kafaları da siyah ve beyaz renktedir. Kuyruk rengi siyah olsa da dış telekleri beyazdır. İsminden de anlaşılacağı gibi yukarı aşağı kuyruğunu sallaması ile ünlüdür.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Evrimsel olarak çulhakuşları (Macronyx spp.) ve incirkuşları (Anthus spp.) ile yakın akrabadırlar. Dolayısıyla hepsi birlikte kuyruksallayangiller diye bilinen Motacillidae ailesinde sınıflandırılırlar. Aslında Motacilla alba türü de Carl Linnaeus'un taksonomiye kazandırdığı birçok türden biridir. Kendisi, 18. yy'da yayımladığı Systema Naturae isimli meşhur eserinde anlatıyor.

Çeşitli coğrafik izolasyonlara maruz kalan Motacilla alba türü yaklaşık 9 (bazı kaynaklarda 11) alt türe ayrılmıştır. Zoocoğrafyasına (yaşadığı bölgeye) ve kafa etrafındaki siyah tüylere bakılırsa Motacilla alba alba alt türü olması büyük olasılık dahilindedir. Bu alt türün boyun altını ve kafa tepesini çevreleyen görüntüdeki gibi siyah tüyler bulunur. Büyük Britanya dışında Avrupa'nın çoğunu ve Türkiye'nin Hatay'dan itibaren batısını içine alan coğrafik kesimde görülürler.

İlerleyen zaman içerisinde bu alt türler, artık tür seviyesine kadar izole alabilir. Dolayısıyla evrimsel süreci taksonomiden izlemek mümkündür!  Bunlar ayrı türler değiller (henüz), sadece türleşme potansiyeline sahip popülasyonlardır. Fakat buradaki önemli nokta şu: Türleşmenin başlaması, dolayısıyla alt türlerin oluşabilmesi için illa coğrafi bariyer olması gerekmiyor, mekanik, davranışsal, zamansal gibi birçok farklı bariyer tipi türleşmeye sebep olabiliyor.

Akarsu üzerinde geçen bir maddeyi yakalama anı.
Akarsu üzerinde geçen bir maddeyi yakalama anı.
Pedram Türkoğlu

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Avrupa'nın çoğunda, Asya'nın ve Kuzey Afrika'nın bazı kesimlerinde yayılım gösterirler. Bazıları bulunduğu coğrafyanın yerleşik kuşları olmasına rağmen, Afrika'ya göç ettiği bilinirler. Fas'ın dağlarında ve Alaska'nın batısında da görülebilirler.

Akarsu kenarlarını, kısa çimenli açık arazileri ve küçük yerleşimlerin çevrelerini severler. Diğer yandan şehir hayatına da iyi uyum sağlamışlardır. Bu yüzden şehir parklarında da görülebilirler.

Davranış ve Etoloji

İsimlerinden de anlaşıldığı gibi özgün kuyruk sallamaları meşhurdur. Bu davranışın sebebi halen kesin olarak bilinmiyor. Son araştırmalara göre avcılara karşı dikkatli olmayı işaretleyen bir uyarı davranışı olabilir. Ayrıca bu davranışın sebepleri arasında diğer bireylere göz dağı vermek ve avının dikkatini dağıtmak da yer alabilir.

Tek eşlidirler (monogami) ve yuvayı her iki cinsiyet birlikte kurar. Guguk kuşununun (Cuculus canorus) kuluçka parazitliği yapmayı sevdiği kuşlardan biridir. Çünkü ak kuyruksallayan, yuvadaki diğer yumurtayı aşağı atmak için fazla küçüktür. Aynı şekilde gagası da yumurtayı delmek için fazla güçsüz ve kısadır. Bu yüzden guguk kuşu yavrusunu fark etmeden kendi yavrusu gibi büyütebilir. Ardından yumurtadan çıkan guguk kuşu yavrusu diğer yumurtaları veya yavruları yuvadan aşağı atabilir veya öldürebilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Diyet ve Metabolizma

Böcekçildirler. Genelde akarsu kenarlarında, sürüklenen maddeler arasında besin arayışındadırlar. Bu yöntemi şehir hayatına uyum sağlamış martı ve güvercin gibi birçok kuş da kullanabilir.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Letonya'nın ulusal kuşudur.

Etimoloji

Motacilla alba içerisinde Mota "hareketli", -cilla "kuyruk" ve alba "beyaz/ak" demektir. Motilite (hareketli) kelimesi de buradan gelir. Kısaca köken olarak "hareketli beyaz kuyruk" anlamını taşır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/07/2020 10:32:54 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7287

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Enerji
Kitap
Mutasyon
Sağlık Personeli
Avrupa
Biyolojik Antropoloji
Ribozim
Evrim
Solunum
Covıd-19
Köpekgil
Kuantum Fiziği
Klinik Mikrobiyoloji
Tüyler
Dünya Sağlık Örgütü
Etik
Carl Sagan
Bilim
Wuhan
Yılan
Göz
Saç
Çocuklar İçin Bilim
Zeka
Tıp
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Merak, bilginin tohumudur.”
Francis Bacon
Geri Bildirim Gönder