Ada Lovelace Kimdir? Bilgisayarın Olmadığı Bir Çağda İlk Bilgisayar Algoritmasını Geliştiren Bir Vizyoner!

Ada Lovelace Kimdir? Bilgisayarın Olmadığı Bir Çağda İlk Bilgisayar Algoritmasını Geliştiren Bir Vizyoner!
Ada Lovelace portresi
Wikipedia
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
11 dakika
2,257 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

10 Aralık 1815'te Augusta Ada Byron olarak doğan Ada Lovelace, ünlü şair Lord George Gordon Byron'un tek meşru çocuğuydu. Ne yazık ki Lord Byron'ın, Lovelace'in annesi Leydi Anne Isabella Milbanke Byron ile evliliği, hiç de mutlu değildi. Lady Byron, kızları doğduktan sadece haftalar sonra kocasından ayrıldı. Bundan birkaç ay sonra da Lord Byron İngiltere'den ayrıldı ve Lovelace, babasını bir daha asla görmedi; çünkü Lovelace 8 yaşındayken, babası Yunanistan'da öldü.

Lovelace, 1800'lerin ortalarında, döneminin şartlarına göre sıra dışı bir şekilde yetiştirilen, aristokrat bir kızdı. Annesinin ısrarı üzerine özel öğretmenlerden matematik ve fen bilimleri dersleri aldı. O zamanlarda kadınlar için bu tarz eğitimler sıra dışıydı ve Birleşik Krallık'ın üniversitelerinde kız çocukları için yer yoktu. Bu kalıplara sığmayarak, 1800'lü yıllarda edebiyat, bilim, felsefe ve özellikle de o dönemde bir kadın için ekstra sıra dışı olan matematik eğitimi alan Lady Byron; Ada'nın, babasının izinden gitmemesi konusunda ısrarcıydı. Ada, sanat ve edebiyat yerine, matematik ve bilim dersleri aldı. Ada, eğitim gördüğü her alanda çok başarılıydı ve daha çok küçük yaşlarından itibaren ilgi duyduğu alan çeşitliliği oldukça genişti.

Aslında Ada'nın annesinin çabası; sıkı araştırmalar yapmanın, bilgisini arttırmanın; Lovelace'in babasının karamsar ve öngörülemez mizacı karşısında, kızının daha güçlü durabilmesini sağlamak içindi. Annesi, kızının babası gibi bir karaktere sahip olmaması için çok özen sarf ediyordu. Öyle ki Lovelace "irade terbiyesi" için annesi tarafından yerde uzun süre hareketsiz bir şekilde yatmaya bile zorlanmıştı.

Reklamı Kapat

Lovelace, erken dönemden itibaren sayılar ve dil konusunda özel bir yetenek göstermeye başlamıştı. Sosyal reformcu William Frend'den; ailenin doktoru William King'den ve İskoç astronom ve matematikçi Mary Somerville’den dersler aldı. Bu isimlerin hepsi kendi alanlarında çok özel isimlerdi; örneğin Somerville, Kraliyet Astronomi Topluluğu'na kabul edilen ilk kadınlardan biriydi!

Babbage, Analitik Motor ve Lovelace

Ada, 17 yaşında bir matematikçi ve mucit olan Charles Babbage ile tanıştı. Kısa sürede dost oldular ve çok daha yaşlı olan Babbage, Lovelace'e akıl hocalığı yaptı. Lovelace, Babbage aracılığıyla Londra Üniversitesi profesörü Augustus de Morgan ile ileri matematik çalışmaya başladı. Babbage, Cambridge Üniversitesi'nde Lucasian Matematik Profesörü idi. Bu unvan, bir zamanlar Isaac Newton tarafından ve günümüze daha yakın zamanda Stephen Hawking tarafından taşınmış bir unvandı!

Lovelace, bugün "bilgisayarın babası" olarak bilinen Babbage'ın fikirlerine hayran kalmıştı. Genel olarak ilk bilgisayar olarak kabul edilen Analitik Motor, 19. yüzyılda İngiliz mucit Charles Babbage tarafından tasarlanmış ve kısmen inşa edilmişti! Babbage, 1871'deki ölümüne kadar bu mekanik cihaz üzerinde çalışmıştı. Aslen İngiliz hükümeti tarafından görevlendirilen Babbage, kendisinden istenen daha basit bir hesaplama makinesi olan "Fark Makinesi" (İng: "Difference Engine") üzerinde çalışırken, onu geliştirmenin yollarını hayal etmeye başlamıştı bile. Esas olarak, fark hesaplamadan başka tür hesaplamalar yapabilmesi için işleyişini genelleştirmeyi düşündü. 1833'te Fark Makinesi'nin finansmanı tükendiğinde, çok daha devrimci bir şey tasarlamıştı: "Analitik Motor" adı verilen genel amaçlı bir hesaplama makinesi!

Fark Makinesinin işleyişi
Fark Makinesinin işleyişi
Retro Computing

Babbage'ın Fark Motoru, her fark sütunu için fiziksel bir dişli sütununa sahipti. Her dişli, bir ondalık basamağa karşılık geliyordu ve her bir tam sütun, bir ondalık sayıydı. Fark Motoru, sekiz sütun dişliye sahipti, böylece yedinci dereceye kadar bir polinomu tablo haline getirebilirdi. Sütunlar başlangıçta fark tablosundaki erken bir satırla eşleşen değerlerle ayarlanmış ve önceden işlenmişti. Bir operatörün krank milini döndürmesiyle, her sütunda depolanan değer, bir sonrakine eklendiğinde sabit farkın makinede yayılmasına neden oluyordu.

Fark Motoru
Fark Motoru

Babbage, Fark Motoru'nun küçük bir bölümünü inşa edebildi ve bunu toplantılarda fikirlerini göstermek için kullanabildi. Ancak, iki büyük savaş gemisinin maliyetine eşit miktarda kamu parası harcadıktan sonra bile, makinenin tamamını asla inşa etmeyi başaramadı. Babbage, 1800'lerin başında ihtiyaç duyduğu vites sayısını yeterli doğrulukla yapabilecek birini bulamadı. Hassas işlemenin ortaya çıkmasından sonra bile, çalışan bir Fark Motoru'nun inşa edilmesi 1990'lara kadar beklemek zorunda kaldı. YouTube'da, Mountain View'daki Bilgisayar Tarihi Müzesi'ne ödünç verilen ve çalışan bir Fark Motoru'nu gösteren aşağıdaki videoyu izlemenizi tavsiye ederiz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Babbage, çok daha güçlü ve esnek bir makinenin inşa edilebileceğini fark ettiğinde, sonunda Fark Motoru'na olan ilgisini kaybetti. Analitik Motoru, bugün Babbage'ın mekanik bilgisayarı olarak bildiğimiz makineydi. Analitik Motor, Fark Motoru'nda kullanılan aynı dişli sütunlarına dayanıyordu, ancak Fark Motoru yalnızca sekiz sütuna sahipken, Analitik Motor'da daha yüzlerce sütun olması gerekiyordu. Analitik Motor, Jakarlı Tezgah gibi delikli kartlar kullanılarak programlanabilir ve çarpma, bölme, toplama ve çıkarma işlemlerini yapabilir. Bu işlemlerden birini gerçekleştirmek için, makinenin "değirmen" adı verilen bir bölümü kendisini uygun konfigürasyona yeniden düzenler, veri depolama için kullanılan diğer sütunların işlenenlerini okur ve ardından sonucu başka bir sütuna geri yazar.

Lovelace, makineyi, yapım aşamasında inceleme şansı yakaladı ve bu çalışmanın karşısında büyülendi. Babbage'den bu makinenin planlarının kopyasını istemişti, çünkü nasıl çalıştığını iyice anlamaya kararlıydı. Analitik Motor'un devrim niteliğindeki özelliği, delikli kartlardaki talimatları değiştirerek, bu bilgiye göre işleyişini değiştirebilmesiydi. Analitik Motor, aslında tamamlanmamış olmasına rağmen, bilgisayar olarak adlandırılmayı hak eden ilk makineydi.

Babbage, yeni makinesini Analitik Motor olarak adlandırdı; çünkü matematiksel analize benzer bir şey yapacak kadar güçlüydü. Fark Makinesi bir polinomu tablo haline getirebilirken; Analitik Motor, örneğin başka bir ifadenin polinom genişlemesinin katsayılarını hesaplayabilirdi. İnanılmaz bir makineydi; ancak İngiliz hükümeti bu cihazın yapımına fon sağlamayı reddetti. Bu yüzden Babbage, fikrine destek bulmak için yurtdışına, İtalya'ya gitti.

Lovelace'in Çeviri Notları ve Yazılımın İcadı

Torino'da Babbage, İtalyan mühendis ve geleceğin başbakanı Luigi Menabrea ile bir araya geldi. Menabrea'yı Analitik Motor'un neler başarabileceğinin bir taslağını yazmaya ikna etti. 1842'de Menabrea, konuyla ilgili Fransızca bir makale yayınladı. Menabrea'nın makalesi, Fark Motoru'nun nasıl çalıştığına dair kısa bir genel bakış sağladı, ardından Analitik Motor'un nasıl çok daha üstün bir makine olacağını gösterdi.

Reklamı Kapat

Ertesi yıl Lovelace, Menabrea'nın makalesinin İngilizceye çevirisini yayınladı. Beklenmedik bir şekilde bu çeviri, Lovelace'ın bilgisayar programcılığına atacağı ilk adım olacaktı. Çünkü Lovelace, makaleye kendi notlarından binlerce kelime ekledi. Lovelace, Analitik Motor'un kapsamlı bir matematiksel işlemler dizisini gerçekleştirebileceğini fark etti. Böyle bir sekansla ilgili bir örneği de notlarına karaladı: Bernoulli sayılarının nasıl hesaplanacağına yönelik bir algoritmayı... Bilgisayar tarihçileri tarafından bu algoritma, tarihin ilk bilgisayar programı olarak kabul edilir. Analitik Motor'un, "sayı dışında başka şeyler" üzerinde, örneğin müzik notaları gibi daha soyut kavramlar üzerinde işlem yapmak için kullanılabileceğini bile tahmin etti! Bu günümüzdeki bilgisayarların rahatlıkla yapabildiği bir şeydir.

Lovelace'tan söz ederken bazen sadece "notlar" yayınlamasından ötürü bu katkısı küçümsenmeye çalışılır. Şu, unutulmamalıdır: Lovelace'in orijinal makaleye eklediği notları, makalenin kendisinden üç kat daha uzundu! Lovelace'in notları, Analitik Motor'u ve Babbage'nin kendisini anladığını ve dahası, bilgisayarların işlyeşini kavradığını açıkça ortaya koydu. Şu anda ilk bilgisayar programı olarak kabul edilen Bernoulli sayılarını hesaplamak için makineyi programlayacak veri girişini önerdi. Ayrıca bu çalışmaları, 1843'te bir İngiliz bilim dergisinde yayınlandı. Lovelace, yayında "Augusta Ada Lovelace" kelimelerinin baş harflerini, yani "A.A.L." harflerini kullandı.

Bunun da ötesinde Lovelace, eşi görülmemiş bir vizyonerdi! Lovelace notlarında, cihazın harfleri ve sembolleri sayılarla birlikte işleyebilmesi için kodların nasıl oluşturulabileceğini oldukça detaylı bir şekilde açıklıyordu. Ayrıca, motorun bir dizi talimatı tekrarlaması için, bilgisayar programlarının bugün kullandığı, "döngü" olarak bilinen bir işlemi teorileştirdi. Lovelace, makalede birçok diğer ileri görüşlü kavramın da temellerini attı.

Ne yazık ki Lovelace'in makalesi, o hayattayken çok az ilgi gördü; çünkü çağdaşı olan kimse, Lovelace kadar vizyoner değildi. Lovelace, sayıların niceliklerden daha fazlasını temsil etmek için kullanılabileceğini ve sayılarla temsil edilebilecek herhangi bir veriyi değiştirmek için sayıları işleyebilen bir makine yapılabileceğini anlamıştı (buna bugün "bilgisayar" diyoruz). Analitik Motor gibi makinelerin müzik bestelemek, grafik üretmek ve bilime faydalı olmak için kullanılabileceğini tahmin etti. Bu çalışmaların hepsi, ölümünden yaklaşık 100 yıl sonra gerçek olacaktı!

Reklamı Kapat

Bernoulli Sayılarının İşleyişi ve Önemi

Tamsayıların toplamının nasıl hesaplanacağına dair genel bir yöntem bulmaya ilişkin yıllarca çeşitli çalışmalar yapıldı. 1705'te ölen İsviçreli matematikçi Jakob Bernoulli'nin ölümünden sonra yayınlanan çalışmasında, pratik bir genel çözüm belirtilmişti. Bernoulli, ilk nn pozitif tamsayıların toplamlarının, birinci, ikinci ve üçüncü güçlerini hesaplamak için formülleri türeterek işe başladı.

Pascal Üçgeni'ni kullanan Bernoulli, bu polinomların öngörülebilir bir model izlediğini fark etti. Esasen, Bernoulli, her terimin katsayılarını iki faktöre indirdi; bunlardan biri Pascal Üçgeni'ni kullanarak belirleyebilirdi ve diğeri, polinomdaki tüm katsayıların her zaman bire eklediği ilginç özellikten türetebilirdi. Her bir terime eklenmesi gereken üssü bulmak hiç sorun olmadı, çünkü bu da tahmin edilebilir bir model izledi. Toplamlar kuralı kullanılarak hesaplanması gereken her katsayının faktörü, Bernoulli sayıları olarak bilinen bir dizi oluşturdu.

Bernoulli’nin keşfi, herhangi bir kuvvet için ilk pozitif nn tamsayıların toplamını hesaplamanın artık önemsiz olduğu anlamına gelmiyordu. İkinci kuvvete yükseltilmiş ilk pozitif nn tamsayıların toplamını hesaplamak için, ikinci Bernoulli sayısına kadar her Bernoulli sayısını bilmek gerekirdi. Her Bernoulli sayısı, ancak önceki Bernoulli sayıları biliniyorsa hesaplanabilirdi. Ancak Bernoulli sayılarının uzun bir serisini hesaplamak, sırayla her bir güçler toplamı formülünü türetmekten önemli ölçüde daha kolaydı, bu nedenle Bernoulli'nin keşfi, matematik için büyük bir ilerlemeydi. Bernoulli sayılarını daha iyi anlamak için şu video izlenebilir:

İşte Lovelace, Analitik Motor'u kullanarak bu sayıların otomatik olarak hesaplanabileceğini öngörmüş ve bunun nasıl yapılabileceğine yönelik bir algoritma geliştirmişti. Babbage, Lovelace'in katkılarından o kadar etkilendi ki, ona "Sayıların Büyücüsü" adını verdi.

Lovelace'in vizyonerliğini, günümüzden bir örnekle de anlayabilirsiniz: Microsoft'un kuruluş hikayesi, kuşkusuz "bilgi işlem" tarihinin en önemli olaylarından biridir. 1975'te Paul Allen ve Bill Gates; Altair mikro bilgisayarı için yazmış oldukları; BASIC programlama dilini göstermek için Albuquerque'ye gitmişlerdi. Çalışan bir Altair'i (mikrobilgisayar) olmadığı için, Allen ve Gates yazılımlarını, Harvard'ın bilgisayar sisteminde yazıp çalıştırdıkları bir emülatör kullanarak test ettiler. Bir emülatör, bir bilgisayar sisteminin (ana bilgisayar) başka bir bilgisayar sistemi (konuk olarak adlandırılır) gibi davranmasını sağlayan donanım veya yazılımdır. Allen ve Gates'in Dünya'yı değiştirecek BASIC yorumlayıcılarını (İng: "interpreter") yazmadan 1 asırdan fazla zaman önce, Ada Lovelace bir bilgisayar programını tamamen zihninden yazıp yayınlamıştı! Tabii Lovelace'in programı maalesef o zamanlarda çalıştırılamadı; çünkü onu çalıştıracak bilgisayar henüz inşa edilmemişti!

Lovelace'ın Makalesi ve Kitabı

Lovelace'in Dünyanın ilk bilgisayar algoritması olarak kabul edilen satırları içeren öncü makale notlarının nadir bir ilk baskısı, 23 Temmuz 2018 Pazartesi günü bir müzayede ile 95.000 pound (125.000 $) karşılığında satıldı. Açık artırmaya çıkarılan makalesi, hesaplamanın doğası ve potansiyeli hakkında geniş kapsamlı bilgiler vermek için, Babbage'nin o dönemde inşa edilmemiş icadının, dolayısıyla Lovelace'i sınırlandıran dönemin teknolojisinin çok ötesine geçiyordu.

Agora Bilim Pazarı
Biyoloji Laboratuvarı ve Arazi Uygulamaları: Canlılar, Ekoloji, Doğayı Koruma
  • Boyut: 19,5 x 27,5
  • Sayfa Sayısı: 388
  • Basım: 1
  • ISBN No: 9786054414079
Devamını Göster
₺75.50
Biyoloji Laboratuvarı ve Arazi Uygulamaları: Canlılar, Ekoloji, Doğayı Koruma

Müzayede evi Moore Allen & Innocent'ten müzayedeci Philip Allwood, Lovelace’ın makalesini "modern zamanlardan önce dijital bilgi işlem tarihindeki tartışmasız en önemli makale" olarak nitelendirdi. Moore Allen & Innocent müzayede evine göre, Lovelace'in makalenin basılmış olduğu kitabın bilinen sadece altı ciltli kopyası bulunuyor.

Ada Lovelace, Charles Babbage'nin kitabına katkıda bulundu
Ada Lovelace, Charles Babbage'nin kitabına katkıda bulundu
New Atlas

İlk olarak 1843'te yayınlanan kitap, Lovelace'ın İtalyan matematikçi L. F. Menabrea'dan, Charles Babbage’ın bilgisayar makinesi planlarını tartışan çevirisini içeriyor. Ayrıca, bazı uzmanlar tarafından ilk bilgisayar programı olarak kabul edilen çığır açan bir algoritma içeren açıklayıcı notların yanı sıra düşüncelerini de içeriyor. Kitapta, Lovelace'in eşi Dr. William King'e olduğu düşünülen ek el yazısı notlarla birlikte, "Çevirmen Notları ile" yazılı satırın hemen altında, başlık sayfasında "Lady Lovelace" yazılıdır.

Lovelace'in bilgisayar bilimi alanına katkıları ne yazık ki 1950'lere kadar keşfedilmemiştir. Çalışmalarını ve fikirlerini içeren notları, B. V. Bowden tarafından, 1953'te "Faster Than Thought"ta yeniden yayınlandı. Ölümünden sonra, çalışmaları birçok kez onurlandırıldı. 1980 yılında, ABD Savunma Bakanlığı, Lovelace'ın ölümünden sonra, yeni geliştirilen bir bilgisayar diline "Ada" adını verdi. Her yıl Ekim ayının ikinci Salı günü, kadınların bilime, teknolojiye, mühendisliğe ve matematiğe (STEM) katkıları Ada Lovelace Günü'nde kutlanmaktadır.

Lovelace'in Ölümü

Ada, 1835'te William King ile evlendi. William King'in, evlendikten 3 yıl sonra Lovelace Kontu olmasıyla, Ada; Lovelace Kontesi unvanını aldı. Atları çok seviyorlardı. Üç çocukları oldu. William, karısının akademik çabalarını destekledi. Lovelace ve kocası, büyük fizikçi Michael Faraday ve yazar Charles Dickens de dahil olmak üzere, zamanın birçok ilginç zihniyle bir arada vakit geçiriyorlardı.

Ancak Lovelace'in sağlığı, 1837'de bir kolera nöbeti geçirdikten sonra kötüye gitti. Astım ve sindirim sistemi ile ilgili kalıcı sorunları vardı. Doktorların uyguladığı tedavilerin de etkisiyle, ruh hali değişimleri ve halüsinasyonlar yaşadı. Lovelace, 27 Kasım 1852'de Londra'da rahim kanserinden öldü. Babasının yanına, İngiltere'nin Hucknall kentindeki St. Mary Magdalene Kilisesi'nin mezarlığına gömüldü.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • Muhteşem! 4
  • Güldürdü 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Biography. Ada Lovelace. (29 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 07 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Biography | Arşiv Bağlantısı
  • Famous Scientists. Ada Lovelace. (19 Ocak 2015). Alındığı Tarih: 07 Mayıs 2021. Alındığı Yer: famousscientists.org | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Ada Lovelace. (27 Mart 2021). Alındığı Tarih: 07 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • E. Gregersen. Ada Lovelace: The First Computer Programmer. (07 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 07 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • P. A. Freiberger. Analytical Engine. (07 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 07 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • B. Spector. The World's 1St Computer Algorithm, Written By Ada Lovelace, Sells For $125,000 At Auction. (07 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 07 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Live Science | Arşiv Bağlantısı
  • A. Flood. First Edition Of Ada Lovelace's Pioneering Algorithm Sold For £95,000. (07 Mayıs 2019). Alındığı Tarih: 07 Mayıs 2021. Alındığı Yer: theguardian.com | Arşiv Bağlantısı
  • M. Cellanıa. Ada Lovelace: The First Computer Programmer. (13 Ekim 2015). Alındığı Tarih: 07 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Mental Floss | Arşiv Bağlantısı
  • Two Bit History. What Did Ada Lovelace's Program Actually Do?. (18 Ağustos 2018). Alındığı Tarih: 07 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Two Bit History | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/10/2021 19:23:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10442

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Amerika
Balıkçılık
Ağız
Dilbilim
Öğrenme
Afrika
Gen
Komplo Teorisi
Samanyolu Galaksisi
Viral Enfeksiyon
Tehlike
Bağışıklık
Zihin
Orman
Retrovirüs
Hematoloji
Antropoloji
Türkiye
Sinir Hücresi
Filogenetik
Maskeler
Genetik Müdahale
Makale
Köpek
Hastalık Dağılımı
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın