Kozmolojik ölçekte tüm cisimlerin, görünenden daha yakında olması gerekmez mi?
Evrenle ilgili her türden incelemeyi gök cisimlerinden bize ulaşan ışıklar üzerinden yapıyoruz. Ancak bize gelen her ışık, yol boyunca sayısız gök cisminin uzayı bükme bölgesinden geçip kıvrımlı bir rota izlediği için o cisimlerin görünenden çok daha yakında olması gerekmez mi?
Evrenin tamamı kütleçekim dalgaları ile dolu, yani uzay zaman dokusu olarak tanımladığımız bu yapı hiçbir yerde düzgün değil ve sürekli irili ufaklı dalgalanmalar söz konusu. Gökcisimlerinden bize doğru gelen ışığın görece daha uzun yol kat etmesi mümkündür. Fakat bizler cisimlerin uzaklığını ışığın kat ettiği yolu hasaplayararak yapmıyoruz.
Genelde kullanılan ve en çok bilinen yöntem Paralax yöntemidir (kaynak kısmında detaylıca okuyabilirsiniz): Bu yönteme göre Güneş Etrafındaki yörüngemizde iki farklı refereans noktasına göre yıldız ışığının geliş açıları belirlenir ve biraz geometri, trigonometri bilgisi ile hesaplamak mümkün hale gelir.
Bazı cisimlerin ise; mesela bir karadeliğin arkasından bize ışığı ulaşan galaksinin görüntüsü olması gerekenden daha büyük olabilir. Kütleçekimsel mercekleme olarak tanımladığımız bu olay aslında elinizdeki bir büyüteç gibi davranabilir. Karadelik arkasındaki galaksiyi yay şeklinde upuzun veya olması gerekenden daha büyük şekilde, üstelik iki tane birden görmemize neden olabilir.
Tüm Reklamları Kapat
Kütleçekimsel MerceklemeKütleçekimsel Mercekleme
Tabi bir de uzay zaman genişlemesi, yani Karanlık Enerji etkisinden de bahsetmek gerekiyor. Aslında gözlemlediğimiz cisimler bizim galaksimizin dışındaki (komşu galasiler hariç) diğer galaksilerin ışığı ise cisim bizden çok daha uzakta olması gerekir. Gene Paralax yöntemi ile bir galaksi ışığının bize geliş açılarına göre 100 milyon ışık yılı ötede olduğunu hesap ettik. Fakat bu ışık kaynağından çıktıktan 100 milyon yıl sonra bize ulaştı, yani cismin 100 milyon yıl önceki halini görüyoruz. Kozmolojik ölçekte 100 milyon yıl süre azımsanacak bir rakam değildir. Bu süre zarfında galaksi Karanlık Enerji etkisi ile çok daha uzağa gitmiş olmalı. Üstelik bulunduğu takım galaksinin yörünge hareketi bizden ters yönde ise çok, ama çok daha uzakta olmalı. Bun anlamda değerlendirdiğimizde evrende gördüğümüz (komşu galaksiler hariç) tüm galaksileri olması gerekenden çok daha yakında görüyoruz. Ancak bunun sebebi ışığın kat ettiği yol değil, ışığın kaynağından çıktıktan sonra bize ulaştığı sürenin çok uzun olmasından kaynaklanır.[1]
Kaynaklar
S. E. Kuvan. Gök Cisimleri Arasındaki Uzaklıkları Nasıl Ölçüyoruz? Örneğin, Dünya Ile Güneş Arasındaki Mesafe Nasıl Ölçülüyor? - Evrim Ağacı. (3 Kasım 2019). Alındığı Tarih: 21 Eylül 2024. Alındığı Yer: Evrim Ağacı
| Arşiv Bağlantısı
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
Buna kütle çekimsel mercekleme adı veriliyor. Uzayda hareket halindeki ışığın yol üzerinde, gök cisimlerinin kütleleri oranında uzay-zaman dokusunu bükmesi ile ışığın da bu uzay zaman dokusuna tabi oluşu neticesinde bükülmesine bağlı mercekleme.
Ancak sorun evrenin genişleme hızı olunca ve bu genişleme hızı ışık hızından fazla olunca gök cisimlerinin uzak olanları olduğundan daha büyük görünemez, aksine uzak gök cisimleri olduğundan daha küçük görünür diye düşünüyorum.
Tüm Reklamları Kapat
1
0
Paylaş
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverlerin ortak çabası ve öz denetimiyle yürüyen özgür bir ortam. Evrim Ağacı'nın yayınladığı makalelerin aksine, bu platformdaki soru ve cevapların içeriğini veya doğruluğunu Evrim Ağacı yönetimi denetlemiyor. Evrim Ağacı, burada yayınlanan cevapları desteklemez ve doğruluklarını garanti etmez. Doğru olmadığını düşündüğün cevapları denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru cevapları kaynaklarıyla yazabilir ve oylarınla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsin.