Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

10.000 Saat Kuralı Nedir? Bir Alanda Ustalaşmak İçin 10.000 Saat Harcamak Gerekir mi?

10.000 Saat Kuralı Tekrar Tekrar Çürütüldü!

10.000 Saat Kuralı Nedir? Bir Alanda Ustalaşmak İçin 10.000 Saat Harcamak Gerekir mi? YouTube
6 dakika
12,910
  • Eğitim Bilimleri
  • Spor Psikolojisi
Podcast
9:16
Bionluk Logo sponsorluğunda seslendirildi.
5
  • İndir

İlk kez İsveçli bir psikolog tarafından ileri sürülen ve daha sonra Malcolm Gladwell'in Outliers başlıklı kitabıyla meşhur olan "10.000 saat kuralı", olağanüstü bir hünerin geliştirilebilmesi için en az 10.000 saat pratik yapmak gerektirdiğini söyleyen bir kuraldır.

Gladwell'in meşhur ettiği bu kural, 1993 senesinde bir müzik okulunda okuyan kemanistlerin konu alındığı ve Psychological Review jurnalinde yayınlandıktan sonra büyük etki uyandıran bir araştırmaya dayanmaktadır.[1], [2] Orijinal çalışmanın bulguları basit ve ilgi çekiciydi: Elit olarak kabul edilen en iyi kemanistler, en çok pratik yapanlardı. Çalışmanın sonuçları elitlik statüsüne ulaşmak açısından en önemli kriterin pratik yapmak olduğunu ve pratiğin, genetik gibi doğuştan gelen kriterlerden veya karakterlerden daha önemli olduğunu vurguluyordu.

Tüm Reklamları Kapat

Makalenin ulaştığı sonuçlar, bir gazeteci olan Malcolm Gladwell'in yazdığı Çizginin Dışındakiler (Outliers) isimli kitapta popülerleştirildi. Bill Gates ve Beatles gibi ünlü isimlerin yanında Google Scholar'a göre 9800'den fazla atıf alan 1993 tarihli makaleden hareketle Gladwell, "10.000 saat" kavramını ortaya atarak, şu iddiayı ileri sürdü:[3]

On bin saat. Mükemmelliğe ulaşmak için gereken süre bu!

Bu tür "pop psikoloji" iddiaları halk arasında hızlı kabul görür, çünkü her ne kadar özünde "Bir işte iyi olmak için çok çalışmak gerekir." gibi bariz bir fikri anlatıyor olsalar da, "10.000 saat" gibi net bir sayı belirterek, tam olarak ne kadar çok çalışılması gerektiğini insanlara basit bir hap olarak sunar.

Tüm Reklamları Kapat

Ne var ki son yıllarda psikoloji alanına şöyle bir bakacak olursanız, bu alandaki klasik ve ünlü deneylerin bir bir yeniden denendiğini ve birçoğunun tekrar edilemediğini görürsünüz. Bunları okumak ilk etapta insanı biraz hayal kırıklığına sürükleyebilir; çünkü yeniden denenen bu psikoloji deneylerinin birçoğu, tam da "10.000 saat kuralı" gibi insanların kişisel gelişimlerine yönelik deneylerdir.[4] Gerçekten de, yapılan akademik çalışmalar, Gladwell ve takipçilerinin 10.000 saat kuralının da hatalı olduğunu göstermektedir.

10.000 Saat Kuralı Gerçek Değil!

Pratik, Uzmanlaşmanın %12'si...

Bu çalışmalardan ilki, 2014 yılında yapılmıştır ve o dönem, bu konuda yapılmış en kapsamlı çalışma olma unvanına sahiptir:[5] Bu meta-analiz çalışmasında araştırmacılar, toplamda 11.000 araştırma katılımcısının verilerini sunan 88 adet bilimsel makale sonuçlarının derleyerek, bu konu üzerine gelmiş geçmiş en kapsamlı akademik araştırmasını yürütmüşlerdir. Bunun sonucunda, pratik yapmanın, belli bir yetenekte ustalaşmanın ve sonrasında gelen başarının ortalamada sadece %12'si olduğunu tespit etmişlerdir. Brain's Idea, bunu şöyle anlatıyor:[6]

Diğer bir deyişle, 10,000 saat kuralı bir saçmalıktır. Buna inanmayı bırakın. Elbette pratik önemlidir. Ama diğer etkenlerin (Yaş? Zekâ? Yetenek?) daha büyük bir rol oynadığı görünüyor.

10.000 Sayısı "Sihirli" Değildir!

Aslında sorunu fark eden ilk araştırma bu değildi: Outliers'ın yayınlanmasından hemen sonra, bu kuralı ilk ileri süren uzman olan Anders Ericsson da dahil olmak üzere çok sayıda uzman, kitabın hatalı bir iddiada bulunduğunu belirttiler. 2012'de BBC'nin dikkat çektiği gibi:[7]

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

10,000 sayısında sihirli bir şey yoktur çünkü en iyi müzisyen grupları yirmi yaşlarında ortalama 10,000 saatin üzerinde bir zaman biriktirmiştir, toplamda değil. Klasik müzik dünyasında uluslararası yarışmaların kazananlarının, ortaya mutlak bir pratiğin ve adanmışlığın 25,000 saatini koyanlar olduğu görülüyor. Ki bu da 20 yıldan daha fazla bir süre zarfı için günde 3 saat çalışma demektir. Ericsson ayrıca eski çalışmaların bu ortalama 10,000 saate dahil olmadığını vurgulayarak kayıtlara geçti. Gelişmeye odaklanan kasıtlı ve adanmış zamanın ayrılması gerekli.

Çok İyi Kemanistler, İyi Kemanistlerden Az Pratik Yapıyor!

Ancak iş burada bitmedi: 2019'un sonlarında Royal Society Open Science jurnalinde yayınlanan bir çalışmada, Case Western Reserve Üniversitesi'nden görevli araştırmacılar olan Brooke Macnamara ve Megha Maitra, 1993 tarihli deneyin bir replikasyonunu yaptılar. Ancak bu defa daha geniş bir örneklem ve daha sıkı kontroller dahil ettiler ve deney, ön kayıtlı bir şekilde gerçekleştirildi. Yani araştırmacılar veri toplamaya başlamadan önce metod ve analiz planlarını belirlediler; böylece, deneyi bulguladıkları sonuçlara göre değiştiremeyecekti.

Robert Stokoe

Bu replikasyonda da alıştırma yapmanın performansı etkilediği; ancak bu etkinin orijinal makalede belirtildiği kadar yüksek olmadığı bulgulandı. Replikasyonun bulguladığı ilginç sonuçlardan biri de elit müzisyenlerde işlerin biraz daha farklı işlediğiydi. Makalenin yazarları bulgularını şu cümleyle özetliyor:

En iyi kemanistlerin büyük bir kısmının, iyi kabul edilen kemanistlerin ortalama alıştırma süresinden daha az alıştırma yaptığı bulgulanmıştır.

Ancak bu bulgular sizi yanıltmasın; alıştırma tabii ki önemliydi. Örnekleme alınan iyi kemanistler ve daha az başarılı kemanistler arasındaki farkın %26'sını pratik oluşturuyordu. Ancak orijinal makalede başarı farkının %48'i pratiğe atfediliyordu.

Makalenin sonuçları elbette büyük bir keşif değil ve keman öğrencileri üzerine yapılan bir çalışmanın diğer alanları kapsayacak şekilde genişletilmesi de çok mümkün değil. Zaten araştırmalar da 10.000 saat kuralını küçük darbelerle, yavaş yavaş çürütmekteydi.[8]

Aynı Sonucu Veren Diğer Çalışmalar

Macnamara'nın eşyazarlığını yaptığı, 2016 yılında gerçekleştirilen ve Perspectives in Psychological Science jurnalinde yayınlanan bir meta analizde kasıtlı alıştırma ve atletik başarı arasındaki ilişkiyi konu alan 33 çalışma incelendi ve alıştırmanın atletik başarıda yalnızca %18'lik bir etki yarattığı, yani düşünüldüğü kadar büyük bir etkiye sahip olmadığı bulgulandı.[9] Bir başka deyişle iki beyzbol oyuncusunun ortalama topa vurma oranları temelinde yaptığı alıştırmalar, ortalama topa vurma oranları arasındaki farkın yalnızca %18'ini oluşturuyor.

Tüm Reklamları Kapat

%18'lik bir oran elbette küçük bir oran değil; ancak bu oran, farkın büyük bir kısmının genetik, karakter, özgeçmiş gibi çok sayıda başkaca faktör çerçevesinde belirlendiğini gösteriyor. Macnamara'nın kendi ifadesiyle "yapılan onca alıştırma performansı yükseltmeli," değil mi?

Pratik yapmak önemlidir; evet. Ancak tek başına pratik, doğuştan yetenekli bireyler ile ortalama bir oyuncu arasındaki farkı aşmaya yetmeyebilir.

Sonuç

10.000 kuralının saçmalık olduğu kanıtlayan bunca bulguya rağmen, bundan önce gelen araştırmalar ve makaleler gibi bu yeni çalışma sonuçları da muhtemelen kulak ardı edilecektir. 10.000 saat kuralı, başarıyla ilgili genel kabuller arasına çoktan girmiş gibi görünüyor. Sıkı çalışmanın aslında buna değdiğini söyleyen, iyi bir motivasyon aracı. Ve aynı şekilde değerlendirilmiş hiçbir çalışma bu zamana kadar akılda kalıcı bir mesajı düşürmekte başarı elde edemedi.

En nihayetinde 10.000 saat kuralı, kafamıza koyduğumuz her alanda başarılı olabileceğimizi, dolayısıyla olmamız gerektiği fikrini savunmaktadır ve bu fikre körü körüne bağlanmak, ortalama başarının keyfini sürmemizi engelleyebilir. Bu kuralın ardında bireylerin kendi çabasıyla toplumda yükseldikleri fikri yatmaktadır ve bu mit de çürütülmeye son derece layık bir mittir.

Özetle bir odadaki en zeki ve en iyi kişi olmamanız hiçbir işe yaramadığınız anlamına gelmez. İyi bir sporcu değilseniz bile dışarıya çıkıp spor yapıyor olmanız nihayetinde size iyi gelen bir şeydir. Bir şeyin bize keyif vermesi için bu şeyde en iyi olmamıza veya en iyi olmaya çalışmamıza gerek yok. Replikasyon çalışmaları da bu çerçevede bizler için bir kıssadan hisse çıkarıyor: Eğer kafamıza koyarsak bir alanda performansımızı artırabiliriz, ancak başarılı olmak için, inanılmaz hayallerin peşinden koşmak zorunda değiliz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
47
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

Bu yazımızda sözü edilen akademik makalenin yöntemi veya sonuçları ile ilgili bir sorunuz veya sorununuz mu var? Aşağıda, akademik makalenin yazarlarının iletişim adreslerini bulabilirsiniz.

Evrim Ağacı sadece bilimsel bir çalışmayı duyurmak ile mükelleftir; araştırmayı, araştırmacıları veya araştırmanın sonuçlarını savunmaz. Akademik bir makalenin sonuçlarını geçersiz kılmanın ana yöntemi, orijinal çalışmanın yöntemi, sonuçları veya tartışması ile ilgili hatalı noktaları tespit etmek ve bunu hakemli dergilerde yayınlamaktır. Bu yapılacak olursa, Evrim Ağacı o çalışmaları da memnuniyetle duyuracak ve/veya bu çalışmayı güncelleyecektir.

Makalenin Yazışmadan Sorumlu Yazarı:

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 31
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 11
  • Muhteşem! 9
  • Umut Verici! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • İnanılmaz 2
  • Üzücü! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Vox | Arşiv Bağlantısı
  • ^ B. N. Macnamara, et al. (2019). The Role Of Deliberate Practice In Expert Performance: Revisiting Ericsson, Krampe & Tesch-Römer (1993). Royal Society Open Science, sf: 190327. doi: 10.1098/rsos.190327. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ K. A. Ericsson, et al. (2005). The Role Of Deliberate Practice In The Acquisition Of Expert Performance.. American Psychological Association (APA), sf: 363-406. doi: 10.1037/0033-295X.100.3.363. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Gladwell. (2008). Outliers. ISBN: 9780316040341. Yayınevi: Hachette UK.
  • ^ S. Daily. 'Power Poses' Don't Work, Eleven New Studies Suggest. (11 Eylül 2017). Alındığı Tarih: 7 Kasım 2022. Alındığı Yer: ScienceDaily | Arşiv Bağlantısı
  • ^ B. N. Macnamara, et al. (2014). Deliberate Practice And Performance In Music, Games, Sports, Education, And Professions: A Meta-Analysis. SAGE Publications, sf: 1608-1618. doi: 10.1177/0956797614535810. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ V. A. R. Kunert. The 10,000-Hour Rule Is Nonsense. (18 Ağustos 2014). Alındığı Tarih: 8 Kasım 2022. Alındığı Yer: Brain's Idea | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. Bradley. Why Gladwell’s 10,000-Hour Rule Is Wrong. Alındığı Tarih: 8 Kasım 2022. Alındığı Yer: BBC | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. Z. Hambrick, et al. Practice Does Not Make Perfect. (29 Ağustos 2014). Alındığı Tarih: 8 Kasım 2022. Alındığı Yer: Slate | Arşiv Bağlantısı
  • ^ B. N. Macnamara, et al. (2016). The Relationship Between Deliberate Practice And Performance In Sports. SAGE Publications, sf: 333-350. doi: 10.1177/1745691616635591. | Arşiv Bağlantısı
  • S. Magazine, et al. The 10,000 Hour Rule Is Not Real. (20 Ağustos 2014). Alındığı Tarih: 8 Kasım 2022. Alındığı Yer: Smithsonian Magazine | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/02/2023 09:29:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13233

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Galaksi
Gıda Güvenliği
Sosyal
Hızlı
Ölümden Sonra Yaşam
Stephen Hawking
Evrim Kuramı
Doğa Olayları
Filogenetik
Köpekbalığı
Müfredat
Ortak Ata
Dünya
Sosyal Mesafelendirme
Sürüngen
Evrimsel Biyoloji
Oyun
Evrim Teorisi
Sağlık Bakanlığı
Yumurtalık
Manyetik
Yanlış
Egzersiz
İyi
Entomoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
R. DeArantanha, et al. 10.000 Saat Kuralı Nedir? Bir Alanda Ustalaşmak İçin 10.000 Saat Harcamak Gerekir mi?. (8 Kasım 2022). Alındığı Tarih: 1 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13233
DeArantanha, R., Karagözoğlu, M., Bakırcı, Ç. M. (2022, November 08). 10.000 Saat Kuralı Nedir? Bir Alanda Ustalaşmak İçin 10.000 Saat Harcamak Gerekir mi?. Evrim Ağacı. Retrieved February 01, 2023. from https://evrimagaci.org/s/13233
R. DeArantanha, et al. “10.000 Saat Kuralı Nedir? Bir Alanda Ustalaşmak İçin 10.000 Saat Harcamak Gerekir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 08 Nov. 2022, https://evrimagaci.org/s/13233.
DeArantanha, R.. Karagözoğlu, Mert. Bakırcı, Çağrı Mert. “10.000 Saat Kuralı Nedir? Bir Alanda Ustalaşmak İçin 10.000 Saat Harcamak Gerekir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 08, 2022. https://evrimagaci.org/s/13233.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.