Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Zenginleştirilmiş Uranyum Nedir? İran, Bir Atom Bombası Yapımına Ne kadar Yakın?

İran, %20 Oranında Zenginleştirilmiş Uranyum Üretiyor. Peki Bu Ne Anlama Geliyor?

Zenginleştirilmiş Uranyum Nedir? İran, Bir Atom Bombası Yapımına Ne kadar Yakın? Pixabay
3 dakika
10,969
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 3 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

İran hükümetinin resmi haber ajansı İslam Cumhuriyeti Haber Ajansı'nın haberine göre Uranyum zenginleştirme işlemi 4 Ocak 2021 Pazartesi tarihinde İran'daki Fordow nükleer tesisinde başladı.[1] Live Science'ın daha önce yaptığı bir habere göre, %20 oranında bir saflık, devlet başkanı Donald Trump'ın 2018'te geri çekildiği 2015 İran nükleer anlaşması kapsamında izin verilen %3.67 sınırını aşmakta.[2]

Zenginleştirilmiş uranyum nükleer reaktörlerde ve nükleer bomba yapımında kullanılabilmekte, fakat %20 saflık konusu ne kadar kayda değer bir oran? Kaygılı Bilim İnsanları Derneği'ndeki Nükleer Enerji Güvenliği, İklim ve Enerji Programı Direktörü Edwin Lyman, Live Science'a bir e-postada verdiği demeçte şunları söyledi:

%20 bir oran, nükleer silah üretmek için pratik olarak kabul edilen en düşük zenginleştirmedir. Ancak %20'lik bir oran, silahlarda kullanılabilen ve kullanılamayan malzeme hususunda olağanüstü bir ayrım da sağlamamaktadır.

Zenginleştirilmiş Uranyum Nedir?

Uranyum, doğada kendiliğinden bulunan bir radyoaktif elementtir. Yer kabuğunda bulunan uranyum, esas olarak atomik ağırlıklarına bağlı olarak farklılık gösteren iki farklı izotop veya uranyum formundan oluşur. Uranyum-238, uranyum-235'ten daha ağır olmakla birlikte çok daha yaygındır ve doğal uranyumun %99'undan fazlasını oluşturur.

Tüm Reklamları Kapat

Bununla birlikte, çok daha yaygın olan uranyum-238, çoğu nükleer reaktörde ve nükleer bombalarda kullanılamamaktadır. Bu amaçlar için, uranyum-235 gerekmektedir. Bunun nedeni, daha hafif bu izotopun "fisil" olmasıdır, yani çekirdeği hem nükleer güç hem de bombaların temelindeki nükleer enerji reaksiyonunu başlatmak için kolayca bölünebilmektedir. Bir nötron, bir uranyum-235 atomuna çarptığı an, çekirdek bölünür ve daha sonra diğer uranyum-235 atomlarıyla çarpışan ve zincirleme nükleer fisyon reaksiyonu meydana getiren ek nötronlar yayar. Bu da, ısı ve dolayısıyla enerjiyi meydana getirir.

Bir nükleer bombada fisyon, enerji dev bir patlamada açığa çıkarılana kadar, süperkritik reaksiyon olarak bilinen olayda devamlı artan bir hızda gerçekleşir. Bu süper kritik reaksiyonu gerçekleştirmek için nükleer enerji üretmek için gerekenden daha yüksek konsantrasyonlarda uranyum-235 gerekmektedir.

Uranyum-238 bölünebilmektedir, ancak bu nükleer zincir reaksiyonunu sürdürmesi mümkün değildir. Fakat, zenginleştirme olarak bilinen karmaşık, kaynak yoğunluklu bir kimyasal işlemle, bir numunedeki bir miktar uranyum-235, uranyum-238'den ayrıştırılabilir ve böylece elementin daha yararlı formunun konsantrasyonunu artırabilir.

Mühendisler önce madenden çıkarılan ve hem uranyum-238 hem de uranyum-235 izotoplarından oluşan uranyum cevheri örneğini gaza dönüştürmek için kimyasal bir reaksiyon kullanırlar. Santrifüjler daha sonra bu gazı yüksek hızlarda döndürür. Bu işlem, daha ağır uranyum-238 izotoplarını tüpün duvarına doğru çeken yoğun bir merkezkaç kuvveti meydana getirir ve daha hafif-235 izotoplarını özütlenecekleri merkeze daha yakın bir noktaya bırakır.

Tüm Reklamları Kapat

Her seferinde yalnızca küçük bir miktar uranyum-238, gaz uranyum-235 konsantrasyonunu yüz binlerce dönüşle yavaşça artırmak için başka bir tüpe ve sonra başka bir tüpe taşınmadan önce ayrıştırılır.

En yaygın nükleer reaktörler, %3 ila %5 oranında uranyum-235 içerecek şekilde zenginleştirilmiş yakıt kullanmaktadırlar. Nükleer silahlar için uranyum tipik olarak %90'a kadar zenginleştirilmektedir.

Gelgelelim, Lyman'a göre, ille de bu şekilde olacak diye de bir şey yoktur. Lyman, ayrıca, nükleer enerji için yakıt üretmek üzere kurulan bir tesisin nükleer silah malzemesi imal etmek üzere "kolaylıkla yeniden yapılandırılabileceğini" söyledi.

İran Bomba Yapımına Ne Kadar Yakın?

BBC News'e göre İran hükümeti, kendi nükleer programının barışçıl olduğu ve Trump tarafından uygulanan ABD yaptırımlarına karşı misilleme yaptıkları konusunda ısrarcı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) olarak da bilinen 2015 İran Nükleer Anlaşması, İran'ın nükleer programının son derece barışçıl kalmasını sağlamak için İran ile beş ülkeden oluşan bir grup (Çin, Fransa, Almanya, Rusya, Birleşik Krallık ve ABD) arasında yapılmıştı. Anlaşma, zenginleştirme faaliyetleri ile araştırma ve geliştirme de dahil olmak üzere İran'ın nükleer programının kapsamını sınırlandırarak, İran'ın nükleer silahlar için yeterli malzeme üretmesi için gereken süreyi en az bir yıla kadar uzatmıştı.

Lyman, bu sınırlamalar ihlal edilince, nükleer bomba yapma girişimini fark edildiği an ile tek bir bombanın yapılması için gerekli fisil maddenin elde edildiği an arasındaki süre anlamına gelen "Eşik Süresi" (İng: "Breakout Time") olarak bilinen sürenin azaldığını, yani nükleer programlarını mutabık olunanın ötesine geliştirdiklerini ve şayet niyetleri buysa, daha hızlı nükleer silah üretmeye yaklaştıklarını söylüyor. Lyman şöyle diyor:

Tahminime göre, bu noktada bir yıldan daha az bir süre olduğunu söylerdim. Hatta sürecin başından beri 1 yıldan uzun bir süre uzakta olmayabilirler bile.

Lyman, bunun yine de İran'ın nükleer silah üretmeye çalışacağı veya mevcut gelişmelerin tersine çevrilemeyeceği anlamına gelmediğini belirtti.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
19
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 9
  • Korkutucu! 6
  • Tebrikler! 4
  • Grrr... *@$# 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Üzücü! 2
  • Muhteşem! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Live Science | Arşiv Bağlantısı
  • ^ IRNA English. Iran To Produce Uf6 Enriched Uranium In Few Hours: Gov’t Spox. (4 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 21 Ocak 2021. Alındığı Yer: IRNA English | Arşiv Bağlantısı
  • ^ R. Letzter. Here's What It Really Means That Iran Enriched Uranium To 4.5%. (9 Temmuz 2019). Alındığı Tarih: 21 Ocak 2021. Alındığı Yer: Live Science | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/05/2024 12:09:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9998

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Karanlık Madde
Veri Bilimi
Uçuş
Dna
Irk
Yiyecek
Göç
Metabolizma
Kitlesel Yok Oluş
Doğa Yasası
Afrika
Araştırma
Böcek
Retrovirüs
Tümör
Taksonomik Sınıflandırma
Bebek Doğumu
Canlılık Cansızlık
Organizma
Elementler
Ekonomi
İlişki
Oyun
Mühendislik
Böcek Bilimi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
P. Pester, et al. Zenginleştirilmiş Uranyum Nedir? İran, Bir Atom Bombası Yapımına Ne kadar Yakın?. (21 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9998
Pester, P., Demir, M., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 21). Zenginleştirilmiş Uranyum Nedir? İran, Bir Atom Bombası Yapımına Ne kadar Yakın?. Evrim Ağacı. Retrieved May 26, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9998
P. Pester, et al. “Zenginleştirilmiş Uranyum Nedir? İran, Bir Atom Bombası Yapımına Ne kadar Yakın?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Murat Demir, Evrim Ağacı, 21 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/9998.
Pester, Patrick. Demir, Murat. Bakırcı, Çağrı Mert. “Zenginleştirilmiş Uranyum Nedir? İran, Bir Atom Bombası Yapımına Ne kadar Yakın?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Murat Demir. Evrim Ağacı, January 21, 2021. https://evrimagaci.org/s/9998.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close