Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Uzaydaki kara delikler, serbest gezinen gezegenler ve genişleyen uzay-zaman gibi dengesiz olguları düşündüğünüzde en azından basit bir yıldızı tümüyle anladığınızı sanabilirsiniz. Fakat yanılırsınız. Yıldızlar, ancak hücreler kadar anlaşılması kolaydır; tabii ki onlar hakkında birçok şey biliyoruz, fakat o kadar çok fazla ve o kadar çok çeşitli yıldız var ki onları tümüyle bildiğimizi söyleyemeyiz.

Yıllardır bildiğimiz bir yıldız olan HR 5171A diye adlandırdığımız sarı hiperdev için de durum aynen böyle. Yeni analizler, bu yıldızın şimdiye dek bulunan benzerlerinin en büyüğü ve bilinen en büyük on yıldızdan biri olduğunu gösterdi. Onu incelemek, bu nadir devlerin bilinmeyen özelliklerine daha çok ışık tutuyor.

Sarı hiperdev deyince aklımıza çok şeker yedikten sonraki devasa Homer Simpson görüntüleri gelse de, bu seferki başka bir çeşit yıldız; bizim güneşimiz veya kırmızı bir dev ya da beyaz bir cüce gibi bir tür yıldız. Sarı hiperdevlerin, devasa büyüklükleri ve soluk sarımsı renkleri dışında özel olmalarının nedeni ise nadir bulunmalarıdır. Galaksimizde sadece 14 benzer yıldız biliyoruz ve bunlar muhtemelen çok büyük yıldızların yaşamları süresince geçtikleri kısa bir aşamada bulunuyorlar.

Ve HR 5171A alışılmışın dışında bir hiperdevdir. Astronomy & Astrophysicste yayınlanacak bir makalenin ayrıntılarına göre, HR 5171A Güneş’in yaklaşık 1300 katı kadar veya diğer bir anlatımla ortalama Dünya-Güneş uzaklığının yaklaşık 12 katı kadar genişliğe sahip. Bu rakam, yıldızı bildiğimiz en büyük on yıldız arasına koymamıza yetecek kadar yüksek.

HR 5171A aynı zamanda güneşimizden bir milyon kat daha parlak bir yıldız. Yaklaşık 12.000 ışık yılı uzaklıkta, Erboğa takımyıldızında yer almaktadır, fakat uygun koşullar altında çıplak gözle görülebilecek kadar parlaktır.

Fakat belki de bu yıldız hakkındaki en garip şey, yanındaki yıldızdır. Bu daha küçük olan yıldız, HR 5171A etrafındaki dönüşünü her 1300 gün civarında tamamlıyor, her ikisinin de yüzey sıcaklığı yaklaşık 4.730C’dir (5000K). Ve unutmadan bu arada, yanındaki yıldız, birbirlerine fiilen değecek kadar yakındır. Hatta basın açıklaması, bu konuda başyazarın şu sözlerine yer vermektedir: “Sistemin bütünü devasa bir fıstığa benzemektedir.” Bunu aklınızda canlandırmaya çalışabilirsiniz.

Araştırma ekibi, bu sistemin iç yüzünü anlamak için sadece şimdiki gözlemlere bel bağlamadı. Ayrıca altmış yılı aşkın bir süredir edinilen verileri inceleyerek HR 5171A’nın son 40 senede gittikçe büyüdüğünü ve soğuduğunu belirledi, bu da bize yıldızın yakında başka bir türe (örneğin bir mavi çeşide veya bir Wolf-Rayet’e) geçiş aşamasında olduğunu göstermektedir. Evriminin bu kısa noktası süresince onu izleyebildikleri için araştırmacılar çok şanslılar.

Yıldızların bu geçici türü hakkında daha çok bilgi edinmek, gökbilimcilerin sadece en büyük yıldızların yaşam döngülerini anlamalarına değil, ayrıca yıldızların nasıl değiştiklerini ve yakınlarındaki yıldızlarla birbirlerini nasıl etkilediklerini de anlamalarına yardımcı olacaktır. Yıldızlar hakkında bilinecek her şeyi nihayet öğrenme yolunda bir adım daha atılmış oldu böylece.


Yazan: Bill Andrews

Görsel: ESA

Kaynak: Bu yazı Discover Magazine sitesinden çevrilmiştir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/07/2019 12:50:13 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2054

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder