Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Yaşam Ne Kadar Basitleşebilir? Yaşam İçin Gereken En Az Gen Sayısı Nedir?

Yaşam Ne Kadar Basitleşebilir? Yaşam İçin Gereken En Az Gen Sayısı Nedir?
4 dakika
4,998
Tüm Reklamları Kapat

Yaşamın uzun soluklu geçidinde, biz insanlar genetik olarak şişirilmişizdir. İnsan genomu 20.000 protein kodlayan gene sahiptir. Diğer birçok türde bu sayı çok daha azdır. Bağırsak mikrobu olan Escherichia coli türünde örneğin, sadece 4.100 gen bulunur.

Bilim insanları uzun süredir yaşamın en az kaç gene kadar indirilebileceğini ve hala "yaşamı sürdürebileceğini" merak etmiştirler. Yaşamın genetik bir özü var mıdır? Araştırmalardan anlaşılan o ki, yaşamın özü birkaç işe yarar gene değil, birlikte var olabilmeye dayanıyor.

E. coli bakterisinde bizden az gen vardır ve bunun kısmen sebebi bize göre yapacak çok az şeyinin olmasıdır. Örneğin bir beyin ya da mide üretmesi gerekmemektedir. Fakat E. coli de kendi açısından oldukça çeşitli özelliklere sahip bir canlıdır, örneğin birçok farklı şekeri sindirmesini ve açlık ile aşırı sıcaklar gibi çevresel streslere dayanmasını sağlayan genlere sahiptir.

Tüm Reklamları Kapat

Geçtiğimiz yıllarda araştırmacılar sistematik olarak E. coli'nin genlerini kapatarak, hangi noktaya kadar yaşayabileceğini görmeye çalıştılar. Birçok geninin hayatta kalabilmek açısından vazgeçilebilir olduğu anlaşıldı. Sadece 302 adet geniyse kesinlikle vazgeçilmez bir önemdeydi.

Bu gerekli genler tıpkı bizim hücrelerimizdeki gibi bazı temel işlevleri sürdürüyorlardı: DNA kopyalamak veya genlerden protein üretmek gibi... Ancak yine de E. coli'ye lazım olan bu 302 genin yaşamın minimal genomu olmadığı anlaşıldı. Bilim insanları farklı canlılardan yola çıkarak çeşitli minimal genom listeleri hazırladılar ve listeler kısmen birbirleriyle çakışıyor olsa da, birebir aynı değillerdi.

Bilim insanları minimal genomu bulmak için doğayı da inceleyebilirler.

1969 senesinde bir grup hastalık yapıcı bakteri olan Mycoplasma'nın inanılmaz küçük genomları olduğunu fark ettiler. Mycoplasma genitalium isimli bir türün sadece 475 geni olduğu tespit edildi. Bizdekinin 15 kat küçüğü!

Tüm Reklamları Kapat

Yıllar boyunca M. genitalium en küçük genom rekorunu elinde tuttu (tabii bilim insanları virüsleri bu kategoriye sokmamaktadırlar çünkü virüsler kendi başlarına büyüyüp üreyemezler). Ancak yakın zamanlarda, M. genitalium türü en ufak olma tacını yitirdi. Bugün, bu rekoru elinde bulunduran, sadece 120 adet protein kodlayan geniyle Tremblaya princeps isimli bir mikroptur.

Sonunda minimal genomu bulmayı başardık mı? Cevap, bir kez daha, hayır. Ancak bunun sebebi, yaşam ile ilgili ilgi çekici başka bir noktayı gözler önüne sermektedir.

Tremblaya tek bir yerde yaşamaktadır: solgunböceklerin vücutlarında. Ve görünen o ki solgunböcekler de hayatta kalabilmek için Tremblaya'ya bağımlıdırlar.

Böceğin tek yemek kaynağı ağaçlardan içtiği bitkiözleridir. Tek başına bu verimsiz beslenmeyle hayatta kalması olanaksızdır. Tremblaya bu bitki özünü vitamin ve aminoaside çevirir ve solgunböcek de bunu protein yapmak için kullanabilir. Bu biyolojik simya karşılığında solgunböcekler de Tremblaya'ya düzenli bir beslenme ve sığınma kaynağı olurlar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aslında Tremblaya'nın bu hizmeti sunduğunu söylemek çok da doğru değildir. Yardıma ihtiyacı vardır. Bilim insanları uzun bir süredir Tremblaya'nın gizemli lekeleri olduğunu bilmekteydi ancak 2001 yılında Utah Eyalet Üniversitesi'nden Carol D. von Dohlen ve arkadaşları bu lekelerin Tremblaya içerisinde yaşayan ikinci bir bakteri türü olduğunu keşfedene kadar gizemleri çözülememişti.

Geçtiğimiz ay Cell dergisinde yayımlanan bir makalede Montana Üniversitesi'nden John McCutcheon ve arkadaşları Tremblaya ve bunun içerisinde yaşayan Moranella'nın genomlarını birbirinden ayırarak her birinin ne işe yaradığını anlamaya çalıştılar. İki tür aminoasitler üretip bunlardan proteinler inşa etme görevini paylaşıyorlardı. Tıpkı solgunböceklerin mikropları olmaksızın yaşayamayacak olması gibi, mikroplar da birbirleri olmaksızın yaşayamıyorlardı.

Dr. McCutcheon'un araştırması barok bir tarihi ortaya çıkardı. Çok eski zamanlarda Tremblaya'nın ataları solgunböceklerin atalarını enfekte etmişti. Mikroplar böceklere yeni metabolik güçler kazandırmış, bitki özü gibi bol bulunan bir besinden faydalanma imkanı vermiştir ki bu bitki özlerine genelde diğer böcekler yaklaşamaz bile. Bu rahat ortamında Tremblaya ise genlerinin çoğundan vazgeçmiştir.

Moranella ise tüm bunlar olduktan sonra önce solgunböcekleri enfekte etmiş, sonrasındaysa Tremblaya'yı işgal etmiştir. Tremblaya'nın bazı işyükünü almış, böylece Tremblaya daha fazla genini kaybetmiştir: ta ki 120 geni kalıncaya kadar.

Tremblaya ve Moranella, sağlıklı solgunböceklerde bulunan tek bakterilerdir. Fakat Dr. McCutcheon ve ekibi, solgunböceklerin DNA'sında yok olmuş bazı mikropların da kalıntılarına rastladılar. Bazı genleri, diğer hayvanlarda bulunan genlere olduğuna kıyasla bazı bakterilere çok daha yakındı.

Bu garip benzerlik, bir zamanlar solgunböceklerin başka tür mikroplarla da yaşadığını ve bu süreçte yanlışlıkla bu bakterilerin bazı genlerinin kendisine bulaştığını ve karıştığını göstermektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Yapılan araştırmalara göre 6 farklı tür, bakterilere gen bağışında bulunmuştur. Dr. McCutcheon ve arkadaşlarına göre böcekler bu genleri bazı mikrop misafirlerini idare edebilmek için kullanmaktadırlar. Örneğin, belki de, bakteri proteinlerini kullanarak onlardan aminoasit elde etmek için...

Dr. McCutcheon'ınki gibi araştırmaların gösterdiği gibi, minimal genom araştırmaları provokatif olsalar da çıkmaz sokaklara varabilmektedir. Yaşam, araştırmacıların Plütonik saflık derecesine kadar genlerini soyabilecekleri bir laboratuvar vakumu içerisinde var olmamaktadır. Yaşam oldukça karmaşık bir yapıdadır ve en küçük genomlara sahip türlerin hayatlarını sürdürebilmelerinin tek nedeni, yaşamın ağına takışmış olmaları gibi gözükmektedir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
13
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Bilim Budur! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • İnanılmaz 4
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/05/2024 19:45:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1304

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Karanlık Madde
Veri Bilimi
Uçuş
Dna
Irk
Yiyecek
Göç
Metabolizma
Kitlesel Yok Oluş
Doğa Yasası
Afrika
Araştırma
Böcek
Retrovirüs
Tümör
Taksonomik Sınıflandırma
Bebek Doğumu
Canlılık Cansızlık
Organizma
Elementler
Ekonomi
İlişki
Oyun
Mühendislik
Böcek Bilimi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Zimmer, et al. Yaşam Ne Kadar Basitleşebilir? Yaşam İçin Gereken En Az Gen Sayısı Nedir?. (7 Temmuz 2013). Alındığı Tarih: 25 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/1304
Zimmer, C., Bakırcı, Ç. M. (2013, July 07). Yaşam Ne Kadar Basitleşebilir? Yaşam İçin Gereken En Az Gen Sayısı Nedir?. Evrim Ağacı. Retrieved May 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/1304
C. Zimmer, et al. “Yaşam Ne Kadar Basitleşebilir? Yaşam İçin Gereken En Az Gen Sayısı Nedir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Çağrı Mert Bakırcı, Evrim Ağacı, 07 Jul. 2013, https://evrimagaci.org/s/1304.
Zimmer, Carl. Bakırcı, Çağrı Mert. “Yaşam Ne Kadar Basitleşebilir? Yaşam İçin Gereken En Az Gen Sayısı Nedir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, July 07, 2013. https://evrimagaci.org/s/1304.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close