Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Waitomo Mağaraları: Biyolüminesan Sivrisinek Larvalarının Şölene Çevirdiği Bir Doğa Harikası!

Waitomo Mağaraları: Biyolüminesan Sivrisinek Larvalarının Şölene Çevirdiği Bir Doğa Harikası! Tom Archer
Waitomo Mağarası
3 dakika
2,707
Tüm Reklamları Kapat

Yılda yarım milyondan fazla insan tarafından ziyaret edilen Waitomo Mağaraları, Yeni Zelanda'da, Auckland'ın yaklaşık 220 km güneyinde bulunuyor. 1888'de Maori halkının Kawhia Kabilesi'nin reisi olan Tane Tinorau tarafından keşfedilen mağaraların ismi, Maori dilinde wai ("su") ve tomo ("oyuk") sözcüklerinden geliyor. Elinde meşaleyle mağarada ilerleyen Tinorau, tavanın gece gökyüzündeki gibi ışıldadığını görünce çok beğenmiş ve eşi Huti'yle beraber 1889 yılında turistler için mağara keşif gezileri düzenlemeye başlamış. Günümüzde hala mağaradaki rehberlerin büyük bir çoğunluğu Tinorau ve ailesinin soyundan geliyor.

Aşağıdaki videoyu izleyerek Waitomo Mağaraları'nda bir tura çıkabilirsiniz.

Tinorau'yu büyüleyen ışımalara sebep olan böcekler, fungus ile beslenen küçük mantar sivrisineği (İng: "fungus gnat") larvaları. Larvalar yumurtadan çıktıktan hemen sonra mağara tavanından aşağı sarkan parlak, küre şeklinde yapışkan ağlar örmeye başlar. Bu böceklerin kuyruğunda bulunan özelleşmiş Malpighi Kanalcığında ise mavi renkte ışık üretilir.

Tüm Reklamları Kapat

Mağarada yaşayan diğer böcekler, karanlıkta mantar sivrisineği tarafından kurulmuş yapışkan tuzakları fark edemez, fakat mavi ışığı görür. Işığa yönelen av, yapışkan ağa yakalanır ve mantar sivrisineğine sadece tuzağını yukarı çekip avının tadını çıkarmak kalır. Bu iplikler, böceklere verilen “parlak örümcek-solucan” anlamındaki Latince isme de (Arachnocampa luminosa) ilham kaynağı olmuş.

A. luminosa Avını Cezbetmek İçin Kullandığı Mavi Işığı Nasıl Üretiyor?

Mantar sivrisinekleri, kimyasal reaksiyon sonucu açığa çıkan ışığı kullanır; yani biyolüminesans yapar. Biyolüminesans yapan ("biyolüminesan") canlılar, genelde lüsiferin molekülünün lüsiferaz enzimi tarafından katalize edilen yükseltgenme reaksiyonu sayesinde ışık üretir. Bilinen kırktan fazla biyolüminesans sistem, lüsiferinin yapısal ve lüsiferazın reaksiyon mekanizmasındaki değişikliklere dayanıyor.

Yeni Zelanda’daki Otaga Üniversitesi’nden bir grup araştırmacı tarafından yürütülen araştırmada, mantar sivrisineğinin kullandığı lüsiferin ve lüsiferaz moleküllerinin belirlenmesi amaçlandı. Ekip, A. luminosa’da ışık üretimine yarayan organı izole ederek çeşitli biyokimyasal ve kütle spektrometresi analizleri uyguladılar. Çalışmalar sonucunda böcekte bulunan lüsiferazın ateş böceğine benzer şekilde ANL süperailesine ait olduğu, lüsiferinin ise tirozin (Tyr) ve ksantürenik asit (XA) gruplarını içeren yeni tip bir lüsiferin olduğu belirlendi. Araştırmacılar şöyle yazıyor:

Mantar sivrisineklerinin ve ateş böceklerinin kullandığı biyolüminesans sistemleri de evrimsel olarak farklı kökenlere sahiptir. Diptera takımından olan mantar sivrisinekleri ve Coleoptera takımından olan ateş böcekleri yaklaşık 330 milyon yıl önce birbirinden ayrılmıştır.
A. luminosa'nın damla şeklindeki ağları ve kuyruk kısmında üretilen mavi ışık
A. luminosa'nın damla şeklindeki ağları ve kuyruk kısmında üretilen mavi ışık
iNaturalist

A. luminosa’nın Tuzak Olarak Kullandığı Ağın Özelliği Nedir?

Arachnocampa cinsine ait böcekler, nemin yüksek ve hava hareketinin düşük olduğu yerlerde yaşar. Bu özelliklere sahip habitatları tercih etmelerinin bir nedeni de av yakalamak için kullandıkları ağın yapısıyla ilgilidir.

Tüm Reklamları Kapat

Waitomo Mağaraları'ndan toplanan A. luminosa ağ örneklerinin, örümcek ağlarından farklı olarak iki katlı bir yapıya sahip olduğu saptandı. Bu ipliklerde, tuz ve üre gibi çeşitli bileşenlere sahip bir katman ve onu çevreleyen bir su tabakası bulunuyor. İpliklerin katmanlı yapısı mantar sivrisinek larvalarının diğer böcek ağlarından daha yapışkan bir ağa sahip olmasını sağlıyor. Nemin az olduğu ortamlarda ise dışta bulunan su tabakasının büyük bir kısmı buharlaşıyor. Bu nedenle yüksek nem, larvaların avlanması için gerekli bir koşuldur.

A. luminosa'nın tuzağına takılan bir böcek
A. luminosa'nın tuzağına takılan bir böcek
iNaturalist

Keşfinden bu yana yılın her döneminde ziyaretçi kabul eden Waitomo Mağaraları, sadece etkileyici doğasıyla değil aynı zamanda A. luminosa’nın büyüleyici ışık oyunlarıyla da turistleri cezbetmeye devam ediyor.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
19
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 4
  • İnanılmaz 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/05/2024 16:43:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9747

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Hızlı
Mantar
Kartal
Gün
Bilgi
Işık Yılı
Bağırsak
Coronavirus
Araştırmacılar
Erkek
Halk Sağlığı
Doktor
Teşhis
Jeoloji
Aslan
Kültür
Virüs
Vaka
Samanyolu Galaksisi
Balina
Gerçek
Evren
Travma
İhtiyoloji
Karbonhidrat
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Dilek, et al. Waitomo Mağaraları: Biyolüminesan Sivrisinek Larvalarının Şölene Çevirdiği Bir Doğa Harikası!. (17 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 19 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9747
Dilek, E., Bakırcı, Ç. M. (2020, December 17). Waitomo Mağaraları: Biyolüminesan Sivrisinek Larvalarının Şölene Çevirdiği Bir Doğa Harikası!. Evrim Ağacı. Retrieved May 19, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9747
E. Dilek, et al. “Waitomo Mağaraları: Biyolüminesan Sivrisinek Larvalarının Şölene Çevirdiği Bir Doğa Harikası!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 17 Dec. 2020, https://evrimagaci.org/s/9747.
Dilek, Elif. Bakırcı, Çağrı Mert. “Waitomo Mağaraları: Biyolüminesan Sivrisinek Larvalarının Şölene Çevirdiği Bir Doğa Harikası!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, December 17, 2020. https://evrimagaci.org/s/9747.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close