Waardenburg Sendromu Nedir? Hangi Genler Waardenburg Sendromuyla İlişkilidir?

Waardenburg Sendromu; farklı genetik bozukluklar sonucu oluşan, kişide doğuştan pigmentasyon sorunlarına (bir veya iki gözün parlak mavi olması ve deride beyaz lekeler oluşmasına) yol açan, kişinin fiziksel gelişimini negatif yönde etkileyen bir sendromdur. Waardenburg Sendromunun bilinen 4 temel tipi ve 2 ek varyasyonu mevcuttur. Her biri embriyonik dönemde hücre bölünmesi fazında, genomdaki kodlama hataları sonucunda oluşur. Çoğu otozomal dominanttır.

Belirti ve Bulgular

Hastalığın tipine veya varyasyonuna göre bulgu ve belirtiler değişkenlik gösterir. Genel olarak görülen semptomlar şu şekildedir:

• Gözlerin biri kahverengi diğeri mavi ya da her ikisinin mavi olması (heterokromi),
• İşitme kaybı,
• Saçta perçem şeklinde beyazlık,
• Gözlerin iç kenar mesafesinin artması,
• Kollarda ve ellerde gelişimsel bozukluklar,
• Kemik gelişimindeki diğer anomaliler (Kafa tasında şekil bozukluğu, basık burun),
• Sinirsel bozukluklar.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Tip 1 ile ilişkili gen, 2q35 kromozomunda yer alan PAX3 olarak bildirilir ve spesifik yüz özellikleri ve kas-kemik yapısında bozulmalar ile karakterize edilir. Tip 2 ile ilişkili gen ise 3p14.1-p12.3 kromozomunda bulunan MITF'dir. Bu tipte kas-kemik kusurları gözlenmez.

Tip 3 ile Tip 1, aynı gendeki homozigot bir mutasyon sonucu gelişir. Tip 3 nadir görülür. Tip 4 ile ilişkilendirilen EDN3 veya EDNRB ise homozigot mutasyonlar sonucu Hirschprung hastalığına neden olarak bağırsaklarda işlev bozukluğuna yol açar.

Ek olarak SOX10 mutasyonunun da Tip 4 Waardenburg Sendromu nedeni olduğu bildirilmiştir. SOX10 periferik demiyelinizan nöropati, merkezi demiyelinizan lökodistrofi, WS ve Hirschprung hastalığı ile ilişkilidir.

Teşhis Yöntemleri

Eğer yukarıda açıklanan belirtiler bariz şekilde ortaya çıkmadıysa, belirli genetik testlerle genetik farklılıklar teşhis edilebilir. Genelde majör ve minör kriterler olarak iki gruba ayrılan teşhis yöntemi kullanılır. Majör kriterler şu şekildedir:

• İşitme kaybı.
• Gözlerde pigmentasyon kaybı:
  • Tam heterokromi (gözün tamamı farklı renktedir)
  • Kısmi heterokromi (aynı gözde iki renk-çoğunlukla mavi ve kahverengi)
  • Parlak mavi gözler
• Gözlerin iç köşeleri arasında artmış mesafe.

Minör kriterler ise şu şekilde sıralanabilir:

• Deride hipopigmentasyon (renk kaybı).
• Burun kemiğinin basık olması ve deliklerinin dar olması.
• Küçük gözler.
• Saçta beyaz perçem.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Hastalığın kesin bir tedavisi yoktur. Tedavi yöntemleri semptomatik bulgulara yönelik yapılabilir. Erken tanı ile gelecekte daha büyük sorunlara yol açabilecek bazı problemlerin önüne geçilebilir. Örneğin, işitme kaybı yaşayan hastalara biyonik kulak olarak bilinen koklear implantasyon cerrahlar tarafından uygulanabilir.

Bağırsakların uzunluğu ve işlevini etkileyen durumlarda cerrahi yolla müdahale gerekli olabilir. Sinir ve doku hasarları sonucu gözlerde oluşabilecek glokom (göz tansiyonu) tedavi edilebilir. Diğer çeşitli fiziksel kusurlar plastik cerrahi ile müdahale gerektirebilir. ^[4]

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Hastalığın görülme sıklığı 1/42000'dir. Sendromun en yaygın tipleri Tip 1 ve Tip 2 olarak bildirilmiştir. Tip 3 çok nadirdir. Hastalığın belirtileri doğumdan itibaren ortaya çıkar, yaşla beraber daha da belirginleşir. Kadın ve erkekleri aynı ortanda etkiler.

Etimoloji

Hastalık ilk kez 1951 yılında Hollandalı göz hekimi P.J. Waardenburg tarafından tespit edilmiştir. İsmini de ilk tanıyı koyan hekimden almıştır.