Varyasyon (çeşitlilik), adaptasyon, evrim ve biyoçeşitlilik arasındaki ilişki nedir?
Varyasyon (çeşitlilik), adaptasyon, evrim ve biyoçeşitlilik arasındaki ilişki nedir?

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Bu 4 temel evrimsel biyoloji kavramı arasında büyük oranda döngüsel bir ilişki vardır. 

Tüm canlıların sayısız özelliği gen adı verilen kimyasal moleküllerle belirlenir. Ancak genler, evrendeki hiçbir sistem gibi, kusursuz çalışamadığı için ve mutasyonlar, transpozonlar, crossing-over, bakteriyel/viral enfeksiyonlar, yatay gen transferi, vb. bazı iç mekanizmalardan ötürü sürekli olarak değişirler. Bu değişimler, bir canlı popülasyonu içerisindeki çeşitliliği yaratır, tazeler, yeni kombinasyonlar üretir. Buna varyasyon denir.

Varyasyonlar sürekli olarak değişen, dinamik seçilim baskıları altındadır. Bu baskılar doğal, yapay, cinsel, gruba dayalı, akrabalara dayalı seçilim baskıları olabilir. Bu mekanizmaların etkisi altında aynı türe ait bazı çeşitler (varyantlar) diğerlerine göre daha kolay hayatta kalır ve daha fazla ürer. Bu sayede kendisini avantajlı kılan özellikleri gelecek nesillere aktarabilir. İşte bu seçilim baskısı altında popülasyon içerisindeki bazı özelliklerin görülme sıklığının artmasına, kısaca canlının çevresine daha uyumlu hale gelmesine ve uyum başarısını arttırmasına adaptasyon adı verilir. Genellikle sadece Doğal Seçilim yoluyla olan evrimsel değişimlere "adaptasyon" denmektedir.

Bir canlının değişimindeki tek etmenler adaptasyonlar değildir. Genetik sürüklenme gibi daha rastlantısal ancak var oluşun vazgeçilmez süreçleri de canlılığın değişmesini, popülasyonlar içerisindeki gen dağılımlarının ve alel sıklıklarının değişmesine neden olabilir. Bu değişim artış, azalış, dalgalanma, vb. şekillerde olabilir. İşte bir canlı popülasyonunun nesiller içerisinde gen dağılımlarının ve sıklıklarının değişmesine evrim denir. Dolayısıyla evrim, illa bir canlının diğerine değişmesi veya bir canlıdan yeni türlerin oluşması olayı değildir; basitçe, popülasyon genetiği dahilinde bir popülasyonun gen dağılımı ve sıklığının değişimidir. Türleşme, farklılaşma, yeni türlerin oluşumu, vb. unsurlar, bu sürecin kaçınılmaz sonuçlarıdır; ancak süreç bunlarla tanımlanmaz.

Evrim sayesinde yeni türler oluşur ve var olan türler değişir. Bu sayede (şimdilik yalnızca) yerkürede gördüğümüz çeşitlilik artar. Evrim nedeniyle yeni türler sürekli var olurken, tükenme sebebiyle birçok tür yok olur. Belli bir zaman diliminde gezegen üzerinde görülen çeşitliliğin toplamına biyoçeşitlilik adı verilir. Diğer tüm terimler gibi, bu terim de statik değildir; dinamiktir (değişkendir).

Dolayısıyla evrimsel süreçte varyasyon-adaptasyon-evrim-biyoçeşitlilik döngüsünü görürüz.


  1. Evrim Nedir? Birikimli Seçilim ve "Ara Türler" Üzerine...
  1. Freeman, S., & Herron, J. (2003). Evolutionary analysis. (3rd ed., p. 73). Pearson Education Limited.

Evrim Nedir?

Kutup ayısı, bir deniz memelisi midir?

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim