Üçlü Nokta: Maddenin Üç Halinin Buluşması
/old/profile_images/df6a49f318627461a3e9b697f2a2984e.jpg){kind=small}
/profile/2aacbbe4-281f-4f73-9317-6cfea6fc8bc0.jpeg){kind=small}
/profile/7c96ff4ed6bd1f43fcd3626ac02575b0.jpeg){kind=small}
/profile/19df4c20-ed37-4a60-be2c-53089f3015fa.jpeg){kind=small}
Bu Makalede Neler Öğreneceksin?
Bu bölümü yapay zekâ hazırlar.- Üçlü nokta, bir maddenin katı, sıvı ve gaz hallerinin aynı anda termodinamik denge içinde bulunabildiği özel sıcaklık ve basınç koşuludur.
- Üçlü nokta esnasında bir sıvı hem kaynar hem de donar; bu durum moleküllerin enerji değişimleriyle gerçekleşen sürekli dönüşüm döngüsünden kaynaklanır.
- Su için üçlü nokta sıcaklığı 0,01°C ve basıncı 0,006 atm olup, bu koşullarda suyun üç hali bir arada gözlemlenebilir.
Sizce bir sıvı aynı anda hem kaynayıp hem de donabilir mi? Üçlü nokta esnasında bu gayet mümkün!
Maddenin hallerini bilmeyenimiz yoktur: Katı, sıvı ve gaz. Bir de plazma hali. (Plazma, maddenin aşırı ısınması sonucu iyonların ve elektronların serbestçe dolaşabildiği duruma denir.) Bunların haricinde çok uç koşullarda gerçekleşen Bose-Einstein Yoğunlaşması gibi maddenin diğer halleri de bulunur. (Bose-Einstein Yoğunlaşması için şu yazımıza bakılabilir). Ancak biz burada yazımızın konusuyla ilgili olarak sadece katı, sıvı ve gaz hallerinden bahsetmekle yetineceğiz.
Gündelik hayatımızda en aşina olduğumuz maddelerden biri olan su, katı haldeyken “buz”; gaz haldeyken “buhar”; sıvı haldeyken, elbette, “su”dur. Peki bir maddede üç halin (katı, sıvı ve gaz) aynı anda gözlenebileceğini biliyor muydunuz? İşte bu üç halin, akıl almaz şekilde, aynı anda bir arada bulunmasına “üçlü nokta” diyoruz.
Üçlü nokta esnasında bir sıvı aynı anda hem kaynar hem de donar. Peki bu nasıl mı olur? Aslında bu durum, sıcaklığın ve basıncın maddenin üç halini bir denge (termodinamik denge) durumunda tutmasından kaynaklanır. Diğer bir deyişle üçlü nokta, maddenin herhangi bir halinin bir diğerine dönüşmeye çalışmadığı durumu anlatır. Şöyle ki kaynayan sıvı, yüksek enerjiye sahip moleküllerin gaz olarak yükselmesine sebep olur fakat bu durum, aynı anda, kaynayan sıvının ısısını düşürerek sıvının donmasını sağlar. Bu çevrim, söz konusu madde kendisi için geçerli üçlü nokta sıcaklık ve basınç değeri koşulu altında olduğu sürece devam eder.
Aşağıdaki videoda üçlü nokta civarında sikloheksan (Cyclohexane) maddesinin katı, sıvı ve gaz halleri arasındaki müthiş dansı izleyebilirsiniz. Tam üçlü nokta esnasında ise bu maddeyi hem donuk hem de kaynar vaziyette görebilirsiniz. (Sikloheksanın üçlü nokta sıcaklık ve basınç değeri 6,33 °C, 5.388 kilopaskaldır.)
Su için üçlü nokta sıcaklık ve basınç değeri 0,01°C ve .006 atm basıncı olup suyun üç halini bir arada görmek için ise aşağıdaki İngilizce videoya göz atabilirsiniz.
Bu makale üzerine konuşmaya devam et
Topluluk sohbetine katıl, yorum bırak veya ayrıntılı bir soru sor.
- Bilim Budur!11
- İnanılmaz8
- Muhteşem!6
- Tebrikler!5
- Mmm... Çok sapyoseksüel!1
- Umut Verici!1
- Güldürdü0
- Merak Uyandırıcı!0
- Üzücü!0
- Grrr... *@$#0
- İğrenç!0
- Korkutucu!0
- Türev İçerik Kaynağı: Curiosity | Arşiv Bağlantısı
- Wikipedia. Cyclohexane (Data Page). (16 Ağustos 2017). Alındığı Tarih: 21 Şubat 2019. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
- Wikipedia. State Of Matter. (25 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 21 Şubat 2019. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 25.10.2026 21:08:05 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/5093
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.