Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Kadına yönelik cinsel şiddet, tür ve yoğunluğu farklı olmakla beraber dünyanın hemen her yerindeki kadınların ortak sorunlarından biridir. Cinsel şiddet kavramı, genellikle hem cinsel tacizi hem de cinsel saldırıyı içeren tüm eylemleri ifade etmek için kullanılır. Cinsel saldırının bir türü olan tecavüz ise en genel ifadeyle kişinin rızası olmadan gerçekleşen cinsel birleşmedir. Çoğu zaman tecavüze psikolojik baskı ya da fiziksel şiddet eşlik eder. Tecavüz eylemi bir erkekten kadına ya da bir kadından erkeğe yönelik gerçekleşebileceği gibi, hem cinsler arasında da yaşanabilir. Bu yazıda, tecavüz kadına yönelik cinsel şiddet kapsamında ele alındığı için; aktarılan bilgiler, bir erkeğin kadına tecavüzü bağlamında değerlendirilecektir.

Tecavüz Mitleri Nelerdir?

Tecavüzün kendisi başlı başına en ağır ruhsal travmalardan biridir. Tecavüze, tecavüze uğrayan kadına ya da faile yönelik toplum tarafından kabul edilen yanlış inançlar ve önyargılar ise kadının ikincil bir travma yaşamasına yol açar.[1] Tecavüz mitleri olarak adlandırılan bu tür yanlış inanç ve önyargılar sosyalleşme sürecinde öğrenilirler ve toplumun her kesiminde yaygın kabul görürler. Genellikle şiddeti meşrulaştırmaya ve tecavüze uğrayan kadını suçlamaya yönelik olmaları nedeniyle tecavüzün olağan kabul edilmesine hizmet ederler.[2] Toplum tarafından yaygın olarak kabul gören bazı tecavüz mitleri şunlardır:

  • hayır aslında evet demektir,
  • giyimiyle, hareketleriyle erkekleri kışkırtan bir kadın başına gelenleri hak eder,
  • tecavüz karanlık ve ıssız bir yerde bir yabancı tarafından gerçekleştirilir,
  • fiziksel olarak karşı koymayan/koyamayan bir kadın tecavüzü aslında ister,
  • kadınlar gizliden gizliye tecavüzden zevk alırlar,
  • tecavüz bir hastalıktır, sosyal faktörlerden etkilenmez,
  • erkek biyolojik olarak uyarıldığında istese de artık kendini durduramaz.

Bu mitler aracılığıyla kadınların tecavüzü aslında istedikleri ya da hak ettikleri, tecavüzden gizli bir zevk aldıkları, tecavüzün genellikle yabancı kişiler tarafından gerçekleştirildiği ve failin kontrolünde olmadığı gibi inançlar yerleşik hale gelmektedir. Bugün, tecavüz mitlerinin gerçeğin tam tersini yansıttığını biliyoruz. Örneğin, cinsel saldırıdan hükümlü erkekler ile yapılan bir çalışmada hükümlülerin %75’inin saldırıda bulundukları kişiyi önceden tanıdığı ortaya çıkmıştır.[3] Dünya genelinde yapılan çalışmalar da failin tanıdık biri olduğu tecavüz olaylarının baskın bir şekilde daha yüksek olduğunu göstermektedir. Yalnızca gazetelere yansıyan olaylara baktığımızda dahi failin eş, baba, sevgili, akraba ya da tanıdık biri olduğu pek çok olay örneği karşımıza çıkmaktadır. Oysa, mitler bizi tecavüzün yalnızca yabancılar arasında gerçekleştiğine inandırmaktadır!

Tecavüz mitleri, tecavüze uğrayan kadının yaşamını temelde iki yönden etkiler. Bunlardan ilki, içselleştirilen bu mitler aracılığıyla tecavüz olayı sonrasında toplumun kadını suçlamasıdır. Hatta bu mitlerin etkisiyle, tecavüze uğrayan kadın da başına gelenler için kendini suçlayabilir. [4] Örneğin, gece geç saatte dışarı çıktığı için ya da mini etek giydiği için bunun başına geldiğine inanarak içten içe faili değil kendini hatalı görebilir. Tecavüze uğradığı için hem toplum hem de kendisi tarafından suçlanan bir kadının ise olayı yetkili birimlere bildirmekten çekinmesi çoğunlukla kaçınılmaz olur.

Shutterstock

Kritik Meslek Gruplarının Tecavüz Mitlerine İnanma Eğilimi

Tüm bunlara rağmen, tecavüze uğrayan kadın olayı yetkililere bildirse dahi mitler etkisini göstermeye devam eder. Burada kritik nokta yasal süreçlerde tecavüze uğrayan kadın ile temas halinde olan meslek elemanlarının mitlere ne kadar inanıp inanmadığıdır. Ne yazık ki, bu konuda yapılan çalışmalar meslek ya da statü ayırt etmeksizin mitlerin toplumun tüm kesimleri tarafından paylaşıldığını gösterir. Bu meslek elemanlarının mitleri kabul düzeyleri hem tecavüze uğrayan kadınla olan etkileşimlerine hem de tecavüz olayını değerlendirme biçimlerine yön vermesi açısından oldukça önemlidir.

Örneğin, Venema tarafından polis memurları ile yapılan bir çalışmada katılımcılardan ilk olarak tecavüz mitleri kabul düzeylerine ilişkin bir ölçek yanıtlamaları istenir.[5] Sonrasında, hayali tecavüz vakalarını okumaları ve olaya ilişkin değerlendirme yapmaları beklenir. Sonuçlar, tecavüz mitlerini kabul düzeyi arttıkça polislerin olayı gerçek/iyi bir vaka olarak değerlendirme ve olaya müdahele etme konusunda harekete geçme eğilimlerinin azaldığını ortaya koyar.

Sağlık çalışanları ile yapılan bir çalışmada ise tecavüzü önleme programlarında kısa süreli eğitim alan tıp fakültesi öğrencilerinin mitleri kabul düzeylerinin azaldığı ve bununla birlikte hayatta kalanı daha detaylı muayene etme eğilimlerinin arttığı gözlenmiştir.[6] Karar verme süreçlerinde en etkin role sahip hâkim, savcı ve avukatlar da benzer şekilde mitlerin etkisiyle hareket edebilirler.

Lisansüstü eğitim alan stajyer avukatlarla yapılan bir çalışmada katılımcılara aynı tecavüz senaryoları sunulmuş ve ardından bu olaya ilişkin hukuki süreçlere yönelik değerlendirmeleri alınmıştır.[7] Sonuçlar, diğerleriyle karşılaştırıldığında tecavüz mitlerini yüksek düzeyde kabul eden stajyer avukatların faili daha az sorumlu tuttuklarını, tecavüze uğrayan kadını daha fazla suçlama eğiliminde olduklarını ve fail için daha kısa süreli cezalar önerdiklerini ortaya koymaktadır.

Bu noktada, tecavüz vakalarına ilişkin karar verme süreçlerinin yalnızca olaya ilişkin mevcut kanıtlara dayandığını söylemek doğru olmayacaktır. Bu süreç, aynı zamanda, vakaya dahil olan meslek gruplarının ve karar vericilerin tecavüz mitlerini kabul düzeyleriyle şekillenmektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tecavüz Mitlerini Nasıl Düzeltebiliriz?

Tecavüz mitlerine yönelik inancı değiştirebilir miyiz? Ya da değiştirebilmek için neler yapabiliriz? Tecavüz mitlerini kabul düzeyinin azaltılmasında tecavüzü önleme programlarının oldukça etkili olduğu bilinse de bu noktada programların içerikleri kilit bir öneme sahiptir.

Tecavüzü önleme amacıyla yola çıkan ancak yalnızca kadınların kendilerini korumalarına yönelik hazırlanan programlar (tecavüzden kaçınma stratejilerine odaklanan ve kendini savuma teknikleri öğreten programlar) tecavüzün önlenmesi sorumluluğunu da kadına yükleyerek mevcut cinsiyetçi sistemin sürdürülmesine hizmet eder. Bu nedenle çokça eleştirilen bu programlar, artık görece daha azdır ve günümüzde daha çok cinsel sadırganlık, tecavüz mitleri ve cinsiyet rolleri gibi konularda hem kadınlara hem de erkeklere yönelik farkındalık yaratmayı amaçlayan kapsamlı programlar hazırlanmaktadır. Her iki cinsiyeti de hedefleyen bu programlardan oldukça başarılı sonuçlar elde edilmektedir.

Diğer yandan, ana akım medyadaki cinsiyetçi yaklaşımın ortadan kalkması da bu değişime katkı sağlayacak bir diğer kritik aşamadır. Örneğin, tecavüz haberleri verilirken tecavüze uğrayan kadının kıyafeti, mesleği, içkili olup olmaması gibi bilgilerin vurgulanması örtük bir şekilde kişinin bunu hak ettiği mesajını vermektedir. Bu haberlerde fail için sıklıkla kullanılan sapık, canavar gibi ifadeler ise failin toplumsal yaşamın içindeki herhangi biri olduğu gerçeğinin göz ardı edilmesine ve tecavüzün bir hastalık gibi algılanması hizmet etmektedir.

Sonuç

Özetle, tecavüz mitleri ile mücadele etmenin yolu temel olarak hayatın her alanında toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılık ile mücadele etmekten geçmektedir. Sonuçta, tecavüze uğrayan kadınların bireysel ve toplumsal düzeydeki travmatik yaşantıları onları tekrar tekrar cezalandırırken, faillerin yalnızca toplumsal düzeyde değil yasal olarak dahi gereken şekilde cezalandırılamamasına yol açan tecavüz mitleri bu ayrımcı sisteminin bir sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 39
  • Üzücü! 19
  • Umut Verici! 7
  • Korkutucu! 7
  • Grrr... *@$# 5
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/11/2020 15:21:18 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9303

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Yılan
Çin
Savunma
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Gezegen
Mit
Makroevrim
Diş
Coronavirus
Afrika
Avrupa
Aşı
Nörobilim
Beslenme Bilimi
Entropi
Foton
Homo Sapiens
Analiz
Besin
Güneş Sistemi
Dinozorlar
Ortak Ata
Balık
Doğa Gözlemleri
Anne
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Kütüphaneme girdiğimde, nasıl olup da oradan çıkabildiğimi bir türlü anlayamıyorum.”
Marie de Sevigne
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol