Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Tavşanımsılar (Lagomorpha)

Tavşanımsılar (Lagomorpha) Pedram Türkoğlu
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Tanım ve Genel Bilgiler

Uzun kesici dişleri (incisor), uzun kulakları (pikalarda kısa) ve küçük gözleri ile bilinirler. Tetrapod (4 uzuvlu) kara memelileridir. Suya uyum sağlamış türleri bulunmaz. Kıl, plasenta ve üç orta kulak kemiği (çekiç, örs, üzengi) gibi diğer memelilerin karakteristik özelliklerini taşırlar. Genelde yırtıcı kuşların ve memelilerin en sevdiği avlarıdırlar.

Pikaların 4 uzvu da birbiri ile aynı uzunlukta iken; tavşanlarda arka ayak yaylanmayı sağlayacak şekilde evrimleştiği için bir kısmı daha uzundur. Ayrıca kulakları kısadır ve kuyrukları da neredeyse yok gibidir. Öte yandan tavşanlar, zıplamak ve yere indiğinde darbeyi absorbe etmek için çeşitli anatomik adaptasyonlar sağlamıştır.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Islıklı tavşangiller veya cüce tavşangiller olarak bilinen pikaları (Ochotonida) ve tavşangilleri (Leporidae) kapsayan takımdır. 66 milyon yıl önce non-avian dinozorların yok oluşu ile birlikte Paleosen Devri'nde türleşmeye başladılar. Kesici dişleri sürekli büyüyen tavşanımsılar (Lagomorpha) olarak bilinen memeliler de bir zamanlar kemirgenler (Rodentia) takımında sınıflandırılırdı. Ancak son araştırmalar ışığında yeni bir takıma alındılar. Dolayısıyla ortak ataları yeni olan kardeş takson diye bilinirler. Hatta ikisi birlikte Glires isimli bir klad oluştururlar.

Lagomorpha takımının evrimsel kökeni henüz net değil. Bazı araştırmalar, 65 milyon yıl önce Paleosen Devri'nde yaşamış Eurymylus cinsi bir memeliden köken aldıklarını gösteriyor. Son çalışmalar ise Eurymylus cinsinin kemirgenler (Rodentia) takımına daha yakın olduğunu, atalarının Anagaloidea takımı olduğunu gösteriyor.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Pikalar Kuzey Amerika'da ve Orta Asya'da yayılım gösterir. Yabani tavşanlar (hare) Antarktika, Avustralya ve Güney Amerika dışında her kıtada görülürler.

Davranış ve Etoloji

Bir tavşan türü fark edilmemek adına tehlike anında kulaklarını eğer ve yere yaslanarak kamufle olur. Eğer avcı 2-3 metreden fazla yaklaşırsa tüm gücü ile koşmaya başlar. Bu koşu saatte 65-85 km hıza ulaşabilir! Avcıyı yanıltmak için zik zak çizerek ve zıplayarak ilerler. Hatta bu sıçramalar 2-3 metreye dahi ulaşabilir.

Pikalar ve tavşanlar sosyal gruplar oluştururken, İngilizce "hare" diye bilinen yabani tavşanlar yalnız takılmayı severler. Çünkü pikalar ve tavşanlar yer altındaki deliklere güvenirken; yabani tavşanlar uzun bacaklarına ve hızlarına güvenir. Dolayısıyla yüzden sosyal evrimleri bu yönde ilerlemiştir.

Etimoloji

Yunanca lagos "tavşanımsı", morph ise "form" veya "şekil" demektir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/07/2020 08:56:01 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7277

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Su Ayısı
Kütle
Evrim Ağacı
Dünya
Kuş
Hastalık
Kalp
İnsan
Kozmoloji
Hastalık Yayılımı
Savunma
Uçuş
Süpernova
Tehlike
Onkoloji
Hamilelik
Müfredat
Toplumsal Cinsiyet
Veri
Evren
Lgbt
Balık
Skeptisizm
İmmünoloji
Eşey
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Biyoloji fizik değildir; çünkü organizmalar fazlasıyla karmaşık fiziksel nesnelerdir. Sosyoloji de biyoloji değildir; çünkü insan toplumları özfarkındalığa sahip organizmalardan oluşur.”
Richard Lewontin
Geri Bildirim Gönder