Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Gözlem Bilgileri

Bolu'nun Gerede ilçesindeki ufak bir tepede gözlemlediğimiz yabani tavşan veya diğer bir adı ile kır tavşanı türü Lepus europaeus. Kendisinin gözündeki o korku dolu ifadeye tanık olabilirsiniz. Çünkü gökyüzünde devriye gezen yetişkin bir kızıl şahinden (Buteo rufinus) kaçıyordu. Kızıl şahinin bakışı ve sesi, tavşan için adeta bir kabus niteliğindeydi. Zıplaya zıplaya kaçarken önümüzden geçmesi ile objektifimize yakalandı. Böylece havadaki bu pozu elde ettik.

Yetişkin birey, Sakarya/Karasu.
Yetişkin birey, Sakarya/Karasu.
Furkan Eren

Tanım ve Genel Bilgiler

Lepus europaeus, Avrupa'daki en iri yabani tavşan türlerinden biridir. Kısa mesafelerde inanılmaz hızlı bir memelidir. Diğer Lepus cinsi üyeleri ile karışmaması için Avrupa kır tavşanı diye de anılabilir. Ağırlığı 2-7 kg arasındadır ve yaklaşık 4 yıl yaşarlar. Gebelik süreleri yaklaşık 4 aydır. Birçok hayvan gibi farklı yaz ve kış postları vardır. Kışın açık kahverengi veya beyaz renkte iken; yazın koyu kıllara bürünürler. Anatomide dişlerin arasındaki boşluğa diastema denir. Bu boşluk, yabani tavşanda otçul diyet adaptasyonu nedeni ile oldukça fazladır. Doğal ortamlarında 12,5 yıla kadar yaşayabilmektedir. Esaret altında ise bu yaşam süresi 7,4 yıla kadar düşmektedir. Otların arasına saklandığında kulakları kendisini ele verebilecek kadar büyüktür.

Yüksekte süzülen kızıl şahin (Buteo rufinus) korkusu ile kaçan yetişkin, Bolu/Gerede.
Yüksekte süzülen kızıl şahin (Buteo rufinus) korkusu ile kaçan yetişkin, Bolu/Gerede.
Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Taksonomik olarak Tavşanımsılar (Lagomorpha) sınıfında, Tavşangiller (Leporidae) ailesinde sınıflandırılırlar. Yaklaşık 53 milyon yıl öncesine denk gelen Geç Miyosen'e ait ilkin fosil kayıtları vardır. Söz konusu zaman diliminde Kuzey Amerika ve Asya'da dağılım göstermekteydiler. Örneğin Palaeolagus, yaklaşık olarak 33.7 ila 23.8 milyon yıl öncesine denk gelen Oligosen'e ait atasal bir cinsi. Anatomik özelliklerine bakıldığında, arka bacakları günümüz bireylerden daha kısa olduğu anlaşılmıştır. Bu da günümüz üyeler gibi hoplamaktan ziyade sadece koştuklarını akla getiriyor.

Sakarya'nın Karasu ilçesindeki gözlem kayıtları.
Furkan Eren

Yaban tavşanları veya yabani tavşanlar olarak bilinen Lepus cinsi, günümüzde yapay seçilim ile evrimleştirilen evcil tavşanların atası değildir. Söz konusu evcil tavşanların atası, ada tavşanı diye bilinen Oryctolagus cuniculus türünün dalıdır. Yabani tavşan daha atletik bir dış görünüşe sahiptir. Boyu ve kulakları ada tavşanından daha uzundur. Ada tavşanı gibi yer altında tünel benzeri oluklar oluşturmaz. Ayrıca doğan yabani tavşanların yavruları, ada tavşanı gibi kılsız ve korunmasız değildir. Bulundukları ortam gereği, birkaç dakikadan itibaren hareket edebilirler. Malum, başroldeki kızıl şahin (Buteo rufinus) gibi besin zincirinde tehlikeli avcıları vardır. Zaten kızıl şahin (Buteo rufinus), yaygın şahinden (Buteo buteo) daha iridir. Bu yüzden eğer doğada bir yabani tavşansanız, bir gözünüzün sürekli gökyüzünde olmasında fayda var. Böylece "ölüm" gibi bazı sıkıntılardan korunabilirsiniz.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Çok iyi uyum sağlayabilen bir memeli oldukları için birçok coğrafyada yaşayabilirler. Türkiye'de her bölgede görülebilmekle beraber deniz seviyesinden 2400 metre yüksekliğe kadar görülebilmektedirler. Dünya çapında baktığımızda ise oldukça başarılı bir yayılım göstermektedir. Avustralya'dan İtalya'ya, Irak'tan Rusya'ya kadar birçok ülkede görülebilmektedir.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

IUCN listesine göre "Asgari Endişe" (LC) kategorisinde sınıflandırılmaktadırlar yer. Fakat her geçen yıl daha az görülmektedirler.

Tehdit altındaki sinme hareketi, Sakarya/Karasu.
Tehdit altındaki sinme hareketi, Sakarya/Karasu.
Furkan Eren

Davranış ve Etoloji

Yırtıcı tarafından kapana kısıldıklarında bebek ağlamasına benzer bir ses çıkartabilirler. Çiftleşme döneminde boks yapma denilen davranışı sergileyebilirler. Bu davranışta bir dişi, erkeğe yumruk atarak henüz çiftleşmeye hazır olmadığını veya çiftleşmek için test edildiğini dile getirir. Oldukça hızlı ve ürkek bir yaban hayvanıdır. Özellikle iyi bir koşucu olması sebebiyle doğal ortamında anlık karşılaşmalarla daha çok denk gelinebilir. Bir insanı veya tehdit oluşturabilecek bir canlıyı gördüğü esnada çok sessiz ve sakin bir şekilde yere sinme hareketi yapar.

Düz bir çizgide 60 km/saat'lik bir hıza ulaştıkları bilinmektedir. Genellikle tek başına vakit geçiren canlılardır ve geceleri toplanmayı tercih ederler. Bu tavşan türleri çok iyi koku, işitme ve görme duyusuna sahiptirler. Bu özellikleriyle yaban hayvanları tarafından av olarak yakalanması zorlaşır. Kürkü mevsimlere göre değişim göstermektedir.

Kaçışın devamı, Bolu/Gerede.
Kaçışın devamı, Bolu/Gerede.
Pedram Türkoğlu

Diyet ve Metabolizma

Kışın kuru bitkiler ve ağaç kabukları ile beslenmek zorunda kalsalar da; yazın mantarlar ve yeşil bitkileri yiyebilirler. Yaz aylarında mantarları, çimenleri, otları ve tarla bitkilerini kış aylarında ise ince dalları, meyve ve bazı ağaç kabuklarını tüketirler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Etimoloji

Bilimsel olarak Lepus europaeus türü olarak adlandırılmaktadır. Türkiye'de yaban tavşanı, yabani tavşan ve kır tavşanı olarak adlandırılmaktadır. İngilizce adlandırması ''European hare'' yani ''Avrupa kır tavşanı'' olarak adlandırılmıştır. Yaygın türlerin isimleri ''bayağı'' olarak başlar, fakat bu adlandırma genel olarak kullanılmamaktadır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Güldürdü 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/09/2020 21:33:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/6984

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Eşey
Şehir Hastanesi
Sinirbilim
Seçilim
Araştırma
Hayvanlar
Bakteri
Sinir Sistemi
Biliş
Çocuklar
Protein
Genetik Müdahale
Mikroevrim
Kadın Doğum
Deizm
Sars
Ornitoloji
Cinsiyet Araştırmaları
Olasılık
Konuşma
Dinozorlar
Kuyrukluyıldız
Kadın Sağlığı
Editör Seçkisi
Yörünge
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Kütüphaneme girdiğimde, nasıl olup da oradan çıkabildiğimi bir türlü anlayamıyorum.”
Marie de Sevigne
Geri Bildirim Gönder