Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Stroop Etkisi Nedir? Kelimelerin Renkleri Neden Kafamızı Karıştırıyor?

Stroop Etkisini Kullanarak Bir Casusu İfşa Etmek Mümkün Mü?

Stroop Etkisi Nedir? Kelimelerin Renkleri Neden Kafamızı Karıştırıyor?
9 dakika
704
  • Psikoloji

Stroop etkisi, uyarıcılar arasındaki uyumsuzluk nedeniyle belirli görevlere verilen tepki süresindeki gecikmeyi ifade eden bir olgudur. Daha basit bir ifadeyle, bir kelimenin içeriği ile rengi arasında uyumsuzluk olduğunda kelimenin rengini adlandırmada yaşadığımız zorluktur.

Örneğin, "mavi" kelimesi "kırmızı" renk ile karşımıza çıktığında kelimenin renginin kırmızı olduğunu söylemek, mavi renk ile yazılan mavi kelimesini söylemekten çok daha zordur. Stroop etkisi, bu uyumsuzluğun olduğu durumlardaki tepki süresinin gecikmesini ifade eder.

Tüm Reklamları Kapat

Sözcük anlamı ve o sözcüğün yazı tipi rengi uyumluysa, yazılan sözcüğün yazı tipi rengini adlandırmak daha kolay ve hızlı bir iştir. Her ikisi de kırmızı renkte yazılırsa, 'Yeşil' kelimesine yanıt olarak "KIRMIZI" yanıtı vermek, 'Fare' kelimesine yanıt olarak "KIRMIZI" yanıtını vermekten daha uzun sürer.
Sözcük anlamı ve o sözcüğün yazı tipi rengi uyumluysa, yazılan sözcüğün yazı tipi rengini adlandırmak daha kolay ve hızlı bir iştir. Her ikisi de kırmızı renkte yazılırsa, 'Yeşil' kelimesine yanıt olarak "KIRMIZI" yanıtı vermek, 'Fare' kelimesine yanıt olarak "KIRMIZI" yanıtını vermekten daha uzun sürer.
Vikipedi

Stroop Etkisinin Kökeni

Bu fenomenin kökenleri modern psikolojinin kurucularından biri olan bilinen Wilhelm Maximilian Wundt ve psikolog James McKeen Cattell'in 19. yüzyıldaki çalışmalarına kadar izlenebilir. Bununla birlikte ilk olarak Alman psikolog Erich Rudolf Jaensch tarafından 1929 yılında yayınlamıştır. Jaensch'in bu makalesi deneysel psikoloji tarihindeki en çok alıntı yapılan çalışmalardan biri olmuştur ve Stroop etkisi ile ilgili 700'den fazla çalışmaya ilham olmuştur.

Ancak fenomene adını veren, John Ridley Stroop'un 1935 yılında Deneysel Psikoloji Dergisi'nde üç farklı deneyi içeren "Seri sözel reaksiyonlarda girişim çalışmaları" (İng: "Studies of interference in serial verbal reactions") adlı makalesi olmuştur.

Tüm Reklamları Kapat

Stroop Deneyi

John Ridley Stroop, daha önceki çalışmalardan yola çıkarak, kelimenin rengi ile kelimenin içeriği arasındaki uyumsuzluğun, renkleri adlandırma yetisini nasıl bozacağını incelemek için kendi ünlü deneyini yaptı. Stroop, bu amacı empirik olarak incelemek için birkaç farklı deney yaptı.

Yöntem

  • Deney 1: İlk deneyde katılımcılardan siyah mürekkep ile yazılmış kelimeleri okumaları istendi. Daha sonra rengine bakılmaksızın kelimelerin okunması istendi. Buna göre "kırmızı" kelimesi "mavi" renkle (veya herhangi bir renk ile) yazılsa dahi "kırmızı" olarak okunması gerekiyordu.
  • Deney 2: İkinci deney, ilk deneyin tam tersiydi. Katılımcılardan kelimenin içeriğine bakılmaksızın kelimenin rengini söylemeleri istendi. Buna göre "kırmızı" kelimesi "mavi" renkle yazılsa dahi "kırmızı" yerine "mavi" olarak okunması gerekiyordu. Ayrıca bu bölümde katılımcılardan birbirinden farklı renklerdeki karelerin renklerinin söylenmesi istendi.
  • Deney 3: Üçüncü deneyde, birinci ve ikinci deneylerde kullanılan görev ve uyarıcıların öğrenme etkileri katılımcılarda farklı uygulama aşamalarında test edildi.

Buna göre Stroop'un bu deneyindeki uyarıcılar üç farklı gruba ayrılabilir:

  • Nötr Uyarıcılar: Yalnızca kelimenin ve rengin gösterildiği uyarıcılardır. Buna göre siyah mürekkep ile yazılmış kelimeler ve renkli kareler, nötr uyarıcılardır.
  • Uyumlu Uyarıcılar: Kelime ile kelime renginin uyumlu olduğu uyarıcılardır. Örneğin, kırmızı ile yazılmış kırmızı kelimesi uyumlu bir uyarıcıdır.
  • Uyumsuz Uyarıcılar: Kelime ile kelime renginin farklı olduğu uyarıcılardır. Örneğin, mavi ile yazılmış kırmızı kelimesi uyumsuz bir uyarıcıdır.

Bulgular

Üç deneyin ardından birkaç önemli sonuç ortaya çıkmıştır:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • Katılımcıların ikinci deneydeki kelime renklerini söyleme görevini tamamlamaları, karelerin rengini belirleme görevine göre daha uzun sürmüştür.
  • Katılımcıların ikinci deneydeki kelime renklerini söyleme görevini tamamlamaları, birinci deneydeki kelimeleri okuma görevine göre çok daha uzun sürmüştür.

Bu iki ana sonuç, kelimeleri okuma ve kelime renklerini adlandırma hızında dikkate değer bir fark olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, insanların kelimeleri bilinçli olarak okuma konusunda, bilinçli olarak renkleri adlandırmaya kıyasla daha fazla deneyime sahip olduklarını ortaya koymuştur.

Ayrıca Stroop etkisini tekrar tekrar test eden diğer çalışmalar birkaç ortak bulguyu ortaya koymuştur:

  • Semantik Bozucu Etki ("Semantic interference"): Nötr uyarıcıların olduğu durumda kelimenin rengini adlandırmanın uyumsuz uyarıcılara kıyasla daha hızlı olduğunu belirtir. Bu durumda deney 1'deki kelime rengini ve deney 2'deki karelerin rengini adlandırmak, kelime ile kelime renginin çatıştığı duruma göre daha kolaydır.
  • Semantik Kolaylaştırma ("Semantic facilitation"): Uyumlu uyarıcıların varlığında kelime rengini adlandırmanın, nötr uyarıcıların olduğu durumdan daha hızlı olduğunu açıklar.
  • Stroop Eşzamansızlığı ("Stroop asynchrony"): Görevin, kelime rengini adlandırmak yerine kelimenin kendisini okumak olduğunda hem semantik bozucu etkinin hem de semantik kolaylaştırmanın ortadan kalkmasını ifade eder. Aynı zamanda kelimeleri okumanın, kelime renklerini adlandırmaya göre çok daha otomatik olduğunu öne sürer.

Diğer Versiyonlar

Stroop etkisi testlerinin amacı, çeşitli uyarıcılar vasıtası ile beyinde meydana gelen çatışmayı ve tepki süresini ölçmektir. Bu testler kullanarak bir kişinin bilişsel işlem hızı, bilişsel kontrol düzeyi veya dikkat kapasitesi değerlendirilebilir. Örneğin demans, depresyon veya dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gibi zihinsel bozuklukları olan kişileri incelemek için kullanılmıştır. Bu yüzden farklı uyarıcılar farklı şekillerde kullanılarak birkaç Stroop testi tasarlanmıştır.

Duygusal Stroop Testi

Duygusal Stroop testi, genellikle insanların bilgiye yaklaşım biçimlerini analiz ederek duygularını değerlendirmek için kullanılır. Bu testin amacı da klasik Stroop testinde olduğu gibi katılımcıların kendilerine sunulan kelimelerin rengini adlandırmak için harcadıkları süreyi ölçmektir. Ancak klasik Stroop testinden farkı, katılımcılara sunulan kelimelerin nötr veya duygusal kelimeler olmasıdır. Nötr kelimeler kalem, bilgisayar, saat veya kapı gibi kelimeler olabilir. Duygusal kelimeler ise keder, acı, mutluluk, aşk veya ölüm gibi duygusal durumlarla ilgili kelimelerdir.

Bu test, depresyonla mücadele eden kişiler üzerinde uygulandığında, duygusal kelimelerin rengini adlandırmak için harcadıkları sürenin, nötr kelimelerin rengini adlandırmak için harcadıkları süreye kıyasla daha fazla olduğunu ortaya koymuştur. Nötr kelimelere kıyasla duygusal kelimelerin renginin adlandırılmasındaki yavaşlık, dikkat kaynaklarının duygusal açıdan belirgin bilgilere doğru yöneldiğini göstermektedir. Ayrıca araştırmalar, olumsuz duygusal uyarıcıların etkisinin olumlu duygusal uyarıcılardan daha büyük bir etkiye sahip olduğunu düşündürmektedir. Bununla birlikte testin, klinik olmayan sıradan katılımcılar üzerinde uygulandığında dahi, duygusal kelimeleri adlandırmak için daha fazla süre harcandığını bulmuştur.

Tüm Reklamları Kapat

Sayısal Stroop Testi

Stroop etkisinin bir diğer versiyonu sayısal Stroop testidir. Bu test, bahsettiğimiz diğer Stroop testlerinden farklı olarak kelimeler yerine rakamlara odaklanır. Katılımcılara sunulan rakamın sayısal değeri ile fiziksel boyutu arasında bir çelişki yaratılır. Böylece sayısal boyuttaki bir uyumsuzluğun tepki süresinde gecikme yaratıp yaratmadığı test edilir.

Buna göre bir rakam, sayısal değerinden bağımsız olarak büyük veya küçük olarak sunulabilir. Daha küçük sayısal değerdeki rakamların daha büyük boyutlarda sunulması bir çatışma yaratır ve yanıtın gecikmesine sebep olur. Örneğin, 2 ve 5 rakamları, 2'nin daha büyük boyutta sunulduğu bir durumda tepki süresi, rakam boyutlarının eşit olduğu duruma kıyasla daha uzun olacaktır. Sayısal Stroop etkisi, otomatik işlemenin yalnızca kelimelerle sınırlı olmadığını ve insan beyninin çeşitli uyarıcılarda normal kalıplar bulamadığında bir çatışma meydana geldiğini göstermektedir.

Stroop Etkisinin Nedenleri

Stroop etkisinin neden olduğu hakkında bir fikir birliği olmamakla birlikte, fenomenin neden var olduğunu açıklayan birkaç farklı teori vardır. Bu teoriler arasındaki fark, genellikle vurguladıkları kısımla ilgilidir. Örneğin, bazı teoriler Stroop etkisinin ana nedeninin okumanın otomatikliği olduğunu vurgularken, bir diğer teori kelimeleri okurken yaptığımız zihinsel önceliklendirmeyi vurgular. Bu nedenle teoriler arasında bazı farklılıklar olsa da, hepsi temelde kelimeleri okumanın kelime renklerini adlandırmadan çok daha basit ve otomatik bir görev olduğunu ve ikisi arasındaki bir çatışmanın tepki süresini artırdığı konusunda hemfikirdir.

Seçici Dikkat Teorisi

Seçici dikkat, çevredeki ilgisiz uyarıcılar yerine farkındalığımızı ilgili uyarıcılara yönlendirdiğimiz süreci ifade eder. Belirli bir zaman diliminde işlenebilecek bilginin bir sınırı olduğundan, önemsiz ayrıntılar görmezden gelinerek neyin önemli olduğuna odaklanmamız gerekir.

Tüm Reklamları Kapat

Seçici dikkat teorisi, renkleri adlandırmanın kelimeleri okumaya kıyasla çok daha fazla dikkat gerektirdiğini savunur. Bu nedenle, bir kelimenin rengini adlandırmaya çalışmak için beynin daha fazla dikkat etmesi gerekir. Bu da, tepki süresinin daha fazla olmasına neden olur.

İşleme Hızı Teorisi

Bu teori, kelimeleri okumanın, renkleri adlandırmadan çok daha hızlı olduğunu savunur. Başka bir deyişle, sözcükleri işlemek, renkleri işlemeye kıyasla çok daha hızlıdır.

Uyumsuz bir uyarıcı ile karşılaştığımızda (örneğin, mavi ile yazılmış "kırmızı" kelimesi) beynimiz önce kelimeyi okur. Bu yüzden, daha sonra kelimenin rengini adlandırmak zorlaşır.

Otomatik İşleme Teorisi

Otomatik işleme, nispeten daha hızlı olan ve çok az bilişsel kaynak gerektiren işlemlerdir. Bu tür bir bilgi işleme genellikle bilinçli farkındalığın dışında gerçekleşir. Genellikle alışılmış ve çok kez pratik yapılmış görevlerde meydana gelir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
ANARŞİZM VE ARZULARI

Cindy Milstein’ın çalışması, insanlığın her tür tahakküm ve hiyerarşiden azade bir dünyaya duyduğu dirençli ümidin ifadesi olarak, herhangi bir örgütlenmenin ötesinde var olabilen türde bir anarşizmin açık ve tutkulu bir ifadesi. Kitap aynı zamanda Provo’dan radikal ekolojiye ve Zapatismo’ya anarşizmin kat ettiği pek çok toplumsal ve kültürel hareket için de bir yol haritası ve anarşizmin radikal imgelemi cezp etme konusundaki süregelen becerisine bir tanıklık da sunuyor. En önemlisi de, bu kitabın, devrimi şimdi yaşamaya, anarşizmin hedeflediği gibi gündelik hayatlarımızı eşitlikçi ve müşterek etiğin bir modeli haline getirmek için bir çağrı yapıyor oluşu.

__Silvia Federici, Caliban ve Cadı’nın yazarı

Pek çok zorluk, karmaşa, çelişki ve ironi ile dolu çılgın dünyamızda tökezlememek hiç de kolay değildir. Eğer yapacağınız tahlilleri sağlam bir yere bağlama arayışındaysanız, bu kitap harikulade bir başlangıç noktası. Cindy Milstein’ın kitabı, üzerinde incelikle düşünülmüş, enerjik ve öngörülü ve size üzerinde kafa yoracağınız tonlarca şey söylüyor. Anarşist siyasetin temel ilkeleri için muhteşem bir başlangıç kitabı.

__Matt Hern, Common Ground in a Liquid City kitabının yazarı

Devamını Göster
₺42.00
ANARŞİZM VE ARZULARI

Bu teori, okumanın odaklanılmış dikkat gerektirmediğini ve beynin otomatik olarak devreye girdiğini savunur. Aksine renkleri adlandırmak, otomatik bir süreç değildir. Bu nedenle, bu eylemi gerçekleştirirken bir tereddüt oluşur ve tepki süresinde gecikme meydana gelir.

Paralel Dağıtılmış İşleme

Bu teori, beynin bilgiyi analiz ederken, farklı görevler için farklı yollar oluşturduğunu öne sürer. Bu bakımdan kelimeleri okumak gibi bazı yollar, renkleri adlandırmak gibi yollardan daha güçlüdür.

Stroop Etkisi ile Bir Casusu Yakalayabilir Misiniz?

Roy F. Baumeister ve John Tierney'in Muhteşem İnsan Gücünü Yeniden Keşfetmek (İng: "Willpower: Rediscovering the Greatest Human Strength") adlı kitabına göre Stroop etkisi sayesinde Soğuk Savaş döneminde Amerikalılar içerisine sızmış olan bazı Rus casuslar tespit edilmiştir.

Anlatı şöyle ki, Rus casuslar Amerika ve insanları hakkında birçok bilgi edinerek ve onlar gibi davranarak aralarına karışmıştı. Ama Amerikalı profesyonel sorgulayıcılar söz konusu casusları ortaya çıkarmak için yeni bir fikir bulmuştu.

Hikayeyi anlaşılır kılmak için bu noktada "красный" kelimesini ele alalım. Bu kelime Rusçada kırmızı anlamına gelmektedir. Ancak bunun mavi şekilde yazıldığını varsayarsak, Rusça bilmeyen biri için bu kelimenin hangi renkte yazıldığını söylemek kafa karışıklığı yaratmayacağı için oldukça basit olacaktır.

İşte Amerikalılar da bu fikirden yola çıkarak, casus olduğundan şüphelendikleri kişilere bu testi uyguladılar. Bir Amerikalı bu kelimenin anlamını bilmediği için rengini söyleme konusunda da herhangi bir duraksama yaşamayacaktır. Ancak bir Rus için aynı durum geçerli değildir. Kelimenin anlamı ve kelimenin rengi arasındaki uyumsuzluk casusta bir duraksama yaratacak ve casusu ifşa edecektir.

Elbette bu hikayenin gerçekte yaşanıp yaşanmadığı kesin olarak bilinmese de Stroop etkisinin nasıl çalıştığını anlatan ve aslında ne şekilde kullanılabileceğini gösteren bir örnek olarak düşünülebilir.

Sonuç

Stroop etkisi, beynin bilgiyi nasıl işlediği hakkında birçok şey ortaya çıkaran önemli bir olgudur. Bu etki ile ilişkili testler, çeşitli beyin fonksiyonlarını ve bilişsel çalışmaları anlamayı sağlayan iyi kurulmuş bir metodolojidir.

Stroop testleri şizofreni ve bipolar bozukluk gibi ciddi psikiyatrik hastalıkları olan kişilerin bilişsel yeteneklerinin bozulup bozulmadığını anlamaya yardımcı olabilir. Alzheimer ve bunama gibi nörodejeneratif durumlarda, kişilerin dikkat ve bilgi işleme becerilerini belirleyebilir. Aynı zamanda depresyon, demans veya anksiyete bozukluğu gibi zihinsel bozukluğu olan kişilerde uygulanan duygusal Stroop testi, kişilerin durumları hakkında bilgi edinmeyi sağlayabilir. Bu faydalarının yanında Stroop testleri çeşitli koşullarda altında kolayca uygulanabilir. Bu bakımdan, özellikle ruh sağlığı sorunları olan kişilerde bilişsel bozuklukların psikolojik değerlendirmesinde etkili bir araç olarak kullanılabilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
14
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • İnanılmaz 4
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/02/2023 15:08:56 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13702

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Dalga Boyu
Nükleik Asit
Wuhan
Kuyruksuz Maymun
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Kartal
Eşey
Ana Bulaşma Mekanizması
Afrika
Tehlike
Yüksek
Olumsuz
Hücre
Yumurta
Rna
Canlılık Cansızlık
Kadın Doğum
Hücre Biyolojisi
Dinozor
Cansız
Yapay Zeka
Uydu
Evrim Teorisi
Uzun
İlişki
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Kocabey, et al. Stroop Etkisi Nedir? Kelimelerin Renkleri Neden Kafamızı Karıştırıyor?. (25 Ocak 2023). Alındığı Tarih: 9 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13702
Kocabey, E., Bakırcı, Ç. M. (2023, January 25). Stroop Etkisi Nedir? Kelimelerin Renkleri Neden Kafamızı Karıştırıyor?. Evrim Ağacı. Retrieved February 09, 2023. from https://evrimagaci.org/s/13702
E. Kocabey, et al. “Stroop Etkisi Nedir? Kelimelerin Renkleri Neden Kafamızı Karıştırıyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 25 Jan. 2023, https://evrimagaci.org/s/13702.
Kocabey, Enes. Bakırcı, Çağrı Mert. “Stroop Etkisi Nedir? Kelimelerin Renkleri Neden Kafamızı Karıştırıyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 25, 2023. https://evrimagaci.org/s/13702.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.