Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Stereo Körlük: İzlediği Film, Bir Adamın Görüşünü Sonsuza Kadar Nasıl Değiştirdi?

Dünyayı 2 boyutlu gören bir adam, 3 boyutlu bir film izledikten hemen sonra her şeyi 3 boyutlu olarak görebilmeye başladı. Bu, nasıl olabilir?

Stereo Körlük: İzlediği Film, Bir Adamın Görüşünü Sonsuza Kadar Nasıl Değiştirdi? BBC
11 dakika
9,794
  • Sinirbilim (Nörobiyoloji)
  • Oftalmoloji

İyi filmler, insanların hayata bakışlarını değiştirir; ama kaç kişi, izlediği bir filmin görüşünü sonsuza dek değiştirdiğini söyleyebilir? Bruce Bridgeman, bunu diyebilecek insanlardan biri. Bridgeman'ın dünyayı görüşü, "Hugo isimli filmi izlemeden önce" ve "Hugo'yu izledikten sonra" diye ikiye ayrılıyor.

Bruce Bridgeman, 16 Şubat 2012'de eşiyle birlikte Martin Scorcese'nin üç boyutlu bir aile macerası filmi olan Hugo'yu izlemeye gitti. Tamamen para israfı olacağını düşünmesine rağmen, herkes gibi bir gözlük satın aldı. Santa Cruz'daki Kaliforniya Üniversitesinde bir sinirbilimci olan, 67 yaşındaki Bridgeman, hayatını neredeyse hiçbir gerçek "derinlik algısı" olmadan, yani "stereo kör" olarak geçirdi. Bridgeman şöyle anlatıyor:

Tüm Reklamları Kapat

Dışarı çıktığımızda insanlar gökyüzüne bakar ve kuşlar hakkında konuşurlardı. Onlar konuşmayı bitirdiğinde ben hala kuşu arıyor olurdum. Diğer herkes için kuş öne çıkardı; ama benim için sadece arka planın bir parçasıydı.

Işıklar kapanıp, fragmanlar bittiğinde ise her şey değişti. Neredeyse Bridgeman filmi izlemeye başlar başlamaz karakterler, daha önce hiç görmediği bir şekilde ekrandan dışarı fırladılar. Bridgeman, o anları şöyle anlatıyor:

Tam anlamıyla görmenin yeni bir boyutu gibiydi. Çok etkileyiciydi.

Ancak bu, yalnızca filmin sihri değildi. Sinemadan dışarı çıktığında, dünya farklı görünüyordu. Bridgeman ilk defa arka plandan ayrışan bir elektrik direğini görebiliyordu. Ağaçlar, arabalar ve insanlar her zamankinden daha canlı ve kuvvetli görünüyordu. Sanki o gün bir şey oldu ve beyninde bir şey uyandı. Bridgeman, o zamandan beri dünyayı üç boyutlu görebiliyor. Tecrübe ettiği bu değişikliği şöyle anlatıyor:

Tüm Reklamları Kapat

Bisikletimle işe giderken yolun kenarındaki ormana bakıyorum ve bir derinlik cümbüşü görüyorum. Her ağacı bir diğerinden ayırt edebiliyorum.

Bridgeman, stereo körlük ile yaşayan ve nüfusun %5-10 kadarını oluşturan kişilerin çoğu gibi, derinlik olmayan bir dünya görmeye mahkumdu. Aklıselim herkes, bu tür bir değişimin "imkansız" olacağını düşünecektir.

Ancak Bridgeman'ın sinemada yaşadığı deneyim, daha önce kliniklerde de gözlemlenmişti: Bu vakalardan en ünlüsü, nörolog ve yazar Oliver Sacks'a göre ilk defa görme terapisi alırken stereo görüşü tecrübe eden Sue Barry ya da diğer adıyla "Stereo Sue" idi. Sue Barry, görsel zaferini 40'lı yaşlarının sonlarında, aldığı profesyonel terapi sırasında kazandı. Asıl soru ise; on yıllar boyunca düz, iki boyutlu bir dünyada yaşadıktan sonra Bridgeman'ın beyni üç boyutlu görüntüleri neden aniden işlemeye başladı?

Değişmiş Görüntüler

Bilim insanları, yüzyıllardan beri iki gözle görmenin, tek gözle görmekten daha iyi olduğunu bilmektedir. Romalı Doktor Galen, Leonardo Da Vinci'nin de yüzyıllar sonra gözlemlediği gibi, iki gözden ayrı ayrı algılanan görüntülerin birbirlerinden biraz farklı olduğunu gözlemlemişti. İki gözünüzü de kapatıp önce sadece sol gözünüzü, sonra sadece sağ gözünüzü açarsanız farkı görürsünüz: İki görüntü, biraz yer değiştirmiş olmaları dışında, aynıdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İngiliz bilim insanı ve mucit Charles Wheatstone, 1830'lu yıllarda bu farkın nedenini buldu. Bu iki görüntü arasındaki farklılık, beynin bir derinlik algısı oluşturmasına izin veriyordu. Hatta Wheatstone, stereoskop denen usta işi bir alet bile tasarladı. Bu alet aracılığıyla aynı görüntünün birbirinden biraz farklı iki versiyonu aynı anda görüntülenip tek bir üç boyutlu çizime dönüştürülüyordu.

Her nasılsa insan beyni bu iki görüntüyü otomatik olarak birleştiriyor. Ancak insanlık olarak bizler, yalnızca son birkaç on yıldır bu stereo görüşün altında yatan sinir sinyallerini anlamaya başladık. Dildeki farklı hücrelerin, farklı tatlara (tatlı, tuzlu, ekşi, acı) cevap vermesi gibi, gözde ve beyinde de yalnızca tek bir tip sinyale (örneğin dikey ya da yatay çizgilere) cevap veren hücreler bulunur. Bu sinyal, beyinde ne kadar uzağa giderse, o kadar karmaşık hale gelir.

Sinirbilimciler; beynin görmeyi işleyen kısmı olan görsel kortekste, yalnızca her iki gözden beyne iletilen görüntülerin pozisyonlarındaki farklılıklara cevap veren hücreler keşfettiler. Binoküler nöron denen bu hücrelerin, üç boyutlu görmenin anahtarı olduğunu düşünüyorlar.

David Hubel ve Torsten Wiesel'in 1960'lardaki Nobel ödüllü araştırmasına göre; beyin, iki gözün birlikte kullanıldığı binoküler görmeyi geliştirmek için çok az fırsata sahiptir. Hubel ve Wiesel'in kedilerle yaptığı çalışmalara ve o zamandan beri yapılan diğer araştırmalara göre; gelişmekte olan iki gözden üst üste binen görüntülere maruz kalmazsa üç boyutlu bir sahneyi işlemek için ihtiyacı olan bağlantıları asla oluşturamaz ve görsel korteksteki binoküler nöronlar asla oluşmaz. Binoküler nöronların oluşumu çocukluğun sonunda biter ve beyni üst üste binen görüntülere maruz kalmayan insanlar, iki boyutlu bir dünyaya hapsolurlar.

Alan Derinliği

Bridgeman, her iki gözün birbirinden bağımsız olarak dışa doğru kayma eğilimi gösterdiği, sıklıkla "göz tembelliği" olarak da adlandırılan "değişen ekzotropik şaşılık" denen bir hastalığa sahipti. Her iki gözünü ayrı ayrı bir görüntüye odaklayabiliyordu; ancak hiçbir zaman iki gözünü tek bir noktaya sabitleyemiyor ve aynı anda iki gözünden birden bakamıyordu. Bu nedenle tüm hayatı boyunca dünyayı düz bir levha gibi gördü.

Tüm Reklamları Kapat

Beynin derinlik hakkında bilgi elde etmek için kullandığı, muhtemelen en anlık ve kesinlikle en hassas strateji, stereo görüştür. Ancak Bridgeman'ın da şiddetle güvendiği gölgeleme, perspektif ve üst üste binme (İng: "occlusion") gibi diğer ipuçları da vardır. Kafanızı hareket ettirirken bir ormana bakarsanız, en uzaktaki ağaçlar en yakındakilerin arkasından bir görünüp bir kaybolacaktır. Buna üst üste binme denir.

Monoküler derinlik ipuçları
Monoküler derinlik ipuçları
VT Works

Bridgeman, bunlar arasından en çok, ferah ve boş bir yolda araba sürerken fark edebileceğiniz görsel bir fenomen olan "hareket paralaksı"nı kullanıyordu. Arabanın camından dışarı bakarsanız, yolun kenarındaki ağaçların hızlandığını, biraz daha uzaktaki sarp kayaların daha yavaş gittiğini ve ufuktaki yüksek dağların ise yere çakılmış gibi hareketsiz durduğunu görebilirsiniz. Nesnelerin görünür hareketlerindeki bu farklılık, beynimize her birinin bizden ne kadar uzakta olduğunu söyler. Bu fenomeni gözlemlemek için illa bir arabaya ihtiyacınız yok çünkü kafanızı sağa sola sallamak da aynı etkiyi yaratır. Hareket paralaksı, Bridgeman'ın Avrupa'daki katedralleri gezerken kullandığı bir taktikti. Koridorlarda yürürken kendi hareketini bir derinlik algısına dönüştürerek, nefin çıkıntılı kıvrımlarını görebiliyordu.

Diğer derinlik bilgisi kaynaklarını kullanma ve onlara uyum sağlama yeteneğimiz, stereo kör ya da zarar görmüş stereo görüşle doğmuş insanların genellikle yetişkin olana kadar bunun farkına varmadıkları anlamına gelir. Toronto'daki York Üniversitesinde bir görme uzmanı olan Lauire Wilcox şöyle diyor:

Göz doktorlarının yaptığı standart testlerin hiçbirine stereo görüş testleri dahil edilmemiştir. Çok yazık; çünkü stereo körlüğü bilmekte fayda var.

Aslında toplum da üç boyutlu görmemizi şart koşmaz. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki çoğu eyalet, ehliyet verirken zayıf stereo görüşü tespit edebilecek göz testleri yapmaz. Tespit edildiği zaman ise insanlar bir yol testiyle yetkinliklerini ispatlama fırsatına sahiplerdir. Bridgeman, o araba kullanırken aile üyelerinin biraz gerildiğinin farkında olduğunu söylese de bütün yetişkinliği boyunca araba kullandı.

Tüm Reklamları Kapat

Bir stereo görüş testinin monoküler ön izlemesi
Bir stereo görüş testinin monoküler ön izlemesi
Science Direct

2011 yılında, San Francisco'daki Smith-Kettlewell Göz Araştırma Enstitüsü'nden bir görme uzmanı olan Suzanne McKee'nin bu fikre karşı çıkan bir konuşmasına gidene kadar Bridgeman yıllar boyunca hareket paralaksı, gölge ve perspektiften gelen derinlik ipuçlarının stereo görüş için yeterli ikameler olduğuna inandı.

Ani İçgörü

Normal stereo görüşe sahip insanlardan, bir gözlerini kapatarak nesnelerin görüş alanlarındaki konumlarını tahmin etmelerini istediğinizde, hareket paralaksı yaratmak için kafalarını sallasalar bile tahminlerinin son derece belirsiz olduğunu görürsünüz. McKee şöyle diyor:

Dünyaya tek gözle bakmanın yanıltıcı olduğu ortaya çıktı. İnsanların nesnelerin yerleri hakkında tek gözle yaptıkları tahminleri iki gözle yaptıklarıyla kıyasladığımda, iki gözle yaptıkları tahminlerin 5 ila 10 kat daha doğru olduğunu buldum.

Çalışma Bridgeman'ı çok etkilemişti. McKee'ye göre Bridgeman, bir şeyler kaçırıyordu. Belki derinlik, daha da derin olacak şekilde deneyimlenebilirdi.

Aynı şey, Stereo Sue vakasında da geçerliydi. Sue, şaşı doğmuştu ve bir akşam yemeğinde Oliver Sacks ile tanıştığında, Oliver'a, üç boyutlu göremediği için fazla bir şey kaybetmediğini söyledi. Ancak birkaç yıl sonra hikaye değişti.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Düşman: Barış İçin Bir Kitap

Biz çocuklarımıza barış dolu bir dünya bırakamadık. Belki de bundan ötürü savaş gerçeğiyle yüzleşmelerinden korkuyoruz. Oysa başımızı da çevirsek gözümüzü de kapatsak savaş yanı başımızda. Ondan en fazla zarar görense hayatlarının henüz başında olanlar. Güçlü bir barış savunusu için hepimiz, ama özellikle de dünyaya barışı getireceğini umduğumuz çocuklar, savaşın mantığını ve bizi düşman kamplara bölen zihniyeti anlamak ve sorgulamak zorunda. Tanınmış çocuk kitabı yazarı Davide Cali ve ödüllü çizer Serge Bloch’un ortak eseri “Düşman: Barış İçin Bir Kitap” söz ve çizginin yalın gücüyle barışı yediden yetmişe herkesin gündemine taşıyor.

  • Çevirmen: Ceylan Ekin Işık
  • Yayın Tarihi: 23.11.2018
  • Baskı Sayısı: 1. Baskı
  • Sayfa Sayısı: 64
  • Cilt Tipi: Ciltli
  • Kağıt Cinsi: Kuşe
  • Boyut: 22 x 30 cm
  • ISBN: 9786056732294
Devamını Göster
₺68.00
Düşman: Barış İçin Bir Kitap

Sue, görme problemlerinden dolayı bazı yan etkiler yaşadıktan sonra, terapi almaya başladı. Terapinin çoğunluğu, stereoskopik görüntüler oluşturmanın ilk ve en önemli adımı olan gözleri tek bir noktada birleştirmek için çalıştırmaktan oluşuyordu. Sonrası ise polarize gözlüklerle üç boyutlu hedeflere bakıp, şekil almalarını umarak alıştırma yapmaktı. Fair Lawn, New Jersey'den bir görme terapisti olan Leonard Press, şöyle diyor:

Beyniniz bir seçim yapmak zorunda. Ya çok fazla göz yorgunluğu veya dengesizliği yaşayıp izlemeyi bırakırsınız ya da izlemeye devam ederek bir gözünüzü baskılamaz veya devre dışı bırakmazsınız. Böylece üç boyut algısı oluşmaya başlar.

Stereo Sue'nun vakasında üç boyutlu görüş, birden ortaya çıktı. İlk kez üç boyutlu görmeye başladığında, arabasıyla klinikten eve dönüyordu. Sanki uzay yarılmış da direksiyon önünde dışarı fırlamış gibiydi.

Kısa Karşılaşma

Görsel gelişimdeki kritik bir döneme ilişkin kanıtlar göz önüne alındığında, çoğu uzman Sue ve Bridgeman'ın gençken en azından bir an için binoküler görüşe sahip olduklarını varsaymaktadır. Binoküler görüşe sahip oldukları bu deneyim, gerekli nöronal büyümeyi başlatarak daha sonraki hayatlarında tam bir stereo görüşe sahip olmalarını sağladı.

Bridgeman gerçekten de böyle bir anı hatırlıyor. Kahvaltılık gevrek kutusundan çıkan ve karton parçalarını katlayarak stereoskopik bir görüntü yaratmanızı sağlayan bir maketi yaptığında, üzerindeki figürlerin bir anlığına dışarı fırladığını gördüğünü söylüyor.

Bridgeman'ın üç boyutlu dünyayla yaşadığı bu kısa karşılaşma, stereo görüş için gerekli olan sinaptik bağlantıları kurmak için yeterli olabilirdi. Bu deneyim, tıpkı telefon alt yapısı kurup, hattı açmak için 30 yıl beklemek gibiydi.

Bütün bunlar, beynin bilim insanlarının en başta inandığından daha şekillendirilebilir olduğu fikrine dair daha fazla kanıt sağlıyor. York Üniversitesinden Wilcox, şöyle diyor:

Sinirbilimin büyük bir kısmının gittiği yön budur. Beynin esneklik seviyesi, bizim düşündüğümüzden çok daha fazla. Çok sınırlı bir binoküler sinirsel altyapıya sahip olup bunun üzerine ekleyebilmeniz çok etkileyici.

Bu durumda telefon hattını açmak, en zor kısım haline geliyor. Sue Berry'nin yalnızca direksiyonu ve gösterge paneli arasındaki birkaç santimi algılayabilmesi için bile, binlerce deneme yapması ve aylar süren bir çaba harcaması gerekti. Ancak Bridgeman'ın önündeki her şeyi üç boyutlu bir şekilde görebilmesi, yalnızca iki saatini aldı.

Peki neden? Wilcox'a göre kişi, ne araması gerektiğini bulduğunda, stereo görüş de bununla birlikte geliyor. Kendi araştırmasında da dönüm noktalarına şahit olan Wilcox, şöyle diyor:

Üç boyutlu görme yeteneğinin orada olması ama insanların ona ulaşamaması bence çok ilginç.

Kaliforniya Üniversitesinde bir optometri profesörü olan Dennis Levi'nin 13 Ekim 2011'de yayınladığı bir çalışma, stereo kör ya da bozuk stereo görüşe sahip bir şekilde büyüdükten sonra, üç boyutlu görmeyi öğrenmiş beş yetişkinin deneyimlerini raporladı. Deneyde; stereoskopik görüntüler, göreli boyut ve gölgeler gibi monoküler ipuçlarıyla desteklendiğinde, deneklerin bir dönüm noktası yaşama olasılıklarının çok fazla olduğu bulundu. Bu deney, Bridgeman'ın deneyiminin neden bu kadar ani olduğunu açıklayabilir.

Dikkat Çekme

İlk iş olarak hastayı iki gözden ayrı ayrı gelen görüntüler arasındaki farkı bulmaya zorlayan çoğu kliniğin aksine üç boyutlu filmler, her tür uyaranı kullanarak mümkün olan her şekilde derinliği iletir. Levi, yaptırdığı alıştırmalarla monoküler ipuçları birleştirdiğinde sonuç aldı. Üç boyutlu filmler de bu şekilde çalışabilir. Levi, şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Monoküler ipuçları, üç boyutlu filmlerde kesinlikle bulunur. En iyi üç boyutlu filmler, derinlik algısını arttırmak için bütün derinlik ipuçlarını kullanır.

Terapi değil eğlence için de olsa, üç boyutlu filmlerin görüntü yönetmenleri bu ipuçları sürekli düşünür. Shrek ve Karayip Korsanları filmlerinin üç boyutlu efektleri üzerinde çalışmış bir stereograf olan Barry Sandrew, şöyle anlatıyor:

Kısmen stereo kör insanların her gün kullandıkları monoküler ipuçlarının, üç boyutlu görme deneyimlerinin kalitesi için de gerekli olması gayet mantıklı. Benim her zaman yaptığım şey ise mümkün olan her yerde monoküler ipuçları dahil etmek.

Bütün bunlardan çıkarılacak büyük bir ders daha var: Terapiyi eğlenceli hale getirin. New Jersey'deki görme terapisti Press, Hugo filminin Bridgeman'ın görüşünü değiştirmesindeki en büyük sebeplerden birinin, iki saat boyunca Bridgeman'ın dikkatini üzerinde tutabilmesi olduğunu düşünüyor. Klinikte bunu başarmak zor olabiliyor. Press şöyle diyor:

Görme terapisindeki problemlerden biri fiziksel terapiye benzemesi. Fiziksel terapide de tekrarlayan aktiviteler yapılır ve bir süre sonra bu aktiviteler sıkıcı hale gelir.

Doktorlar ellerinden geleni yapsa da terapi teknikleri, izleyiciyi bağlı tutan sanatsallıktan uzak, basit geometrik şekillere dayanır. Press şöyle açıklıyor:

Bir sonraki sınırın bu olacağını düşünüyorum. Nasıl öğretmenler, öğrencilerinin ilgisini canlı tutmak için teknolojiyi daha iyi kullanmayı öğrenmeye çalışıyorlarsa, biz de insanlara, onları stereoskopik olarak bağlı tutacak görsel terapi hedefleri vermekte daha iyi bir iş çıkarabiliriz.

Daha iyi görsel terapi hedefleri vermekten kasıt daha iyi görsel alıştırmalar tasarlamak veya hastaları sinemaya göndermek olabilir.

Bridgeman'a göre üç boyutlu gözlükler için ödediği ücretle beklediğinden çok daha fazlasını almış oldu. Kendisi dünyayı hala hem stereo körler hem de çok iyi üç boyutlu görüşe sahip olanlar için dersler barındıran bir film tazeliğinde görüyor. Bridgeman sözlerini şöyle bitiriyor:

Dünyaya bakıp bazı şeylerin diğerlerinin önünde olduğunu görmeyi, ormanlara ve ağaçlara bakmayı seviyorum. Ağaçlar yalnızca bir şekilden ibaret olmak yerine kocaman, üç boyutlu bir heykel haline geliyor. Bunu görebilmek bir zevk.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
34
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 12
  • İnanılmaz 6
  • Tebrikler! 3
  • Muhteşem! 2
  • Umut Verici! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: BBC | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/12/2022 14:16:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9616

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Tüy
Nükleer Enerji
Elektrik
Element
Rna
Hormon
Astronot
Canlı
Bilim Felsefesi
Nükleer
İnfografik
Nörobiyoloji
Ekonomi
Evrim Ağacı Duyurusu
Çocuklar İçin Bilim
Kadın Sağlığı
Bilgi Felsefesi
Nöron
Transkripsiyon
Şeker
Test
Cinsellik
Atmosfer
Teknoloji
Yüzey
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Peck, et al. Stereo Körlük: İzlediği Film, Bir Adamın Görüşünü Sonsuza Kadar Nasıl Değiştirdi?. (29 Kasım 2020). Alındığı Tarih: 1 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9616
Peck, M., Çullu, H. E., Bakırcı, Ç. M. (2020, November 29). Stereo Körlük: İzlediği Film, Bir Adamın Görüşünü Sonsuza Kadar Nasıl Değiştirdi?. Evrim Ağacı. Retrieved December 01, 2022. from https://evrimagaci.org/s/9616
M. Peck, et al. “Stereo Körlük: İzlediği Film, Bir Adamın Görüşünü Sonsuza Kadar Nasıl Değiştirdi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Helin Ezgi Çullu, Evrim Ağacı, 29 Nov. 2020, https://evrimagaci.org/s/9616.
Peck, Morgen. Çullu, Helin Ezgi. Bakırcı, Çağrı Mert. “Stereo Körlük: İzlediği Film, Bir Adamın Görüşünü Sonsuza Kadar Nasıl Değiştirdi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Helin Ezgi Çullu. Evrim Ağacı, November 29, 2020. https://evrimagaci.org/s/9616.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.