Puan Ver
3
Puan Ver

Yeterince büyüklükteki bir kara delik gitgide evreni yutabilir mi? Kara deliklerin belirli bir kütle sınırı var mı?

1
Favorilerime Ekle
Sonra Cevapla
Takip Et
Reklam
Reklam
1 Cevap

Merhabalar,

Evrende gözlemlediğimiz kara delikleri kabaca iki gruba ayırabiliriz: onlarca ve yüz milyonlarca Güneş kütleli olanlar. Birinci gruba dahil olanlar doğrudan kütle çekimsel olarak çöken, ölü yıldızlar. İkinci grup ise kozmik tarihimiz boyunca diğer kara deliklerin birleşmesiyle oluştuğunu düşündüğümüz ve galaksilerin merkezlerinde gözlemlediğimiz süper-kütleli kara delikler. Her ne kadar gözlemlenen kütleleri Güneş'inkinin yaklaşık on milyar katına çıkabilse de, bu gruptaki kara deliklerin kütleleri, merkezinde bulundukları galaksinin toplam kütlesinin yanında oldukça mütevazı kalmakta.

Einstein'ın genel görelilik kuramında, kara deliklerin kütlesini sınırlayan herhangi bir olgu yok. Fakat, gözlemlediğimiz kara deliklerin kütle dağılımına baktığımızda, evrende oluşan kara deliklerin kütlelerinin, belirli astrofiziksel süreçler yüzünden kısıtlandığını düşünüyoruz.

Öncelikle, bir kara deliğin kütlesini arttırabilmesi için, etrafındaki gaz ve tozu, olay ufkunun içine alması gerekir. Bu ise, gaz ve tozun enerji ve açısal momentum kaybedebilmesi ile mümkündür. Kara deliklerin etrafındaki gaz ve toz, kara deliğe yaklaştıkça potansiyel enerji kaybeder ve hızlanır. Yaklaşık milyon Kelvin dereceye kadar ısınan bu gaz ve toz diski, X-ışınları üretmeye başlar. Ürettiği ışıma da, daha fazla gaz ve tozun kara deliğe doğru çökmesine engel olur. Bir başka deyişle, kara deliklerin büyümesi oldukça verimsiz ve yavaş bir süreçtir.

Elbette, gaz ve toza ek olarak, bir kara delik doğrudan bir yıldızı da gelgit kuvvetleri ile parçalayıp, yutabilir. Fakat, bunun gerçekleşebilmesi için, yıldızın kara deliğe oldukça yakın (yaklaşık olarak bir ışık yılından daha yakın) geçmesi gerekir. Zaman zaman gerçekleşse de, bir kara deliğin tek tek yıldız tüketerek büyümesi oldukça uzun bir süre alacaktır ve henüz Büyük Patlama'dan beri bu kadar süre geçmemiştir. Bu sebepten ötürü, evrendeki en büyük kütleli kara delikler, sahip oldukları kütleleri birleşmeler sonucu edinmiş olmalıdırlar.

Bir kara deliğin yakınında tüketebileceği yıldız, gaz veya toz yoksa, sakin bir durumda bekler ve ona ev sahipliği yapan galaksi üzerinde büyük bir etki bırakmaz. Bu nedenle, kara deliklerin etrafındaki her şeyi yutan kozmik canavarlar olarak görülmemesi gerekir. Öyle ki, eğer Güneş'i, Güneş ile aynı kütledeki bir kara delik ile değiştirseydik, Dünya üzerinde (donmak dışında) kütle çekimsel olarak bir fark bile hissetmezdik.

Tansu

Favorilerime Ekle
6
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanlar kitabımın 10 sene içinde unutulacağını söylüyor. Belki de... Ancak destek olan prestijli bilim insanlarına bakarak söyleyebilirim ki, konunun kendisi unutulmayacaktır.”
Charles Darwin
Geri Bildirim Gönder