Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
Ozan Can
Ozan Can Üye
0

Türkiye'de edebiyatın günümüzde eski kalitesini kaybetmiş olmasının sebepleri neler?

Neden artık bir Sabahattin Ali, Yaşar Kemal, Nazım Hikmet, Orhan Kemal, Reşat Nuri çıkmıyor? İyi edebiyatçı sayımız bir elin parmaklarını geçmiyor.
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
2 Cevap
Kabul Edilen Cevap
Merve Arıcıbaşı
Merve Arıcıbaşı PhD Veterinary Sciences

Ozan Bey, sanatçılar daha çok eserlerini verdikten çok sonra anlaşılır ve takdir edilirler. Saydığınız sanatçıların da çoğu yaşadıkları dönemde rabet görmüyordu, bugün dönüp baktığımızda zamanını nasılda iyi anlattığını görüp takdir ediyoruz.

Bugün artık klasisit sanatçı çıkmaz çünkü Dünyamız post-modern dönemde yaşıyor. Postmodernist, sürrealist, abstrakt edebiyat eserleri veriyor günümüzde sanatçılar Zeitgeist gereği. Bugün bu tip edebiyatçılar var (İhsan Oktay Anar, Mine Söğüt, Orhan Pamuk...) ve bazı kitlelerce takdir de ediliyor ama çoğunluğun gerek politik, gerek protest sebeplerle tepkisini çekiyorlar.

Bu Reklamı Kapat

Ama bir 100 yıl sonra ( hepsi ölüp gittiğinde:() dönüp "çok iyi edebiyatçılr varmış, şimdi niye böyle edebiyatçılar çıkmıyor" denecek.

169 görüntülenme
Bu cevap, soru sahibi tarafından kabul edilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
2
  • Raporla
Cevap
Görkem Öge
Görkem Öge Sinema yazarı

Merve Hanım'ın söylediklerine ek olarak...

Sanat tarihine baktığınızda iyi-kötü, değerli-değersiz, önemli-önemsiz olarak görülmüş eserlerin sürekli bir değişim, dönüşüm ve güncelleme yaşadıklarını görürüz. Sanat, üretildiği dönemin bir yansıması ve aynı zamanda tetikleyicisidir. Yani bu açıdan sizin bakışınız biraz taraflı ve herkesin kendi dönemini kutsadığı her şeyin geçmişte daha iyi olduğunu düşünen yaklaşımın bir eseri gibi duruyor. Bahsettiğiniz isimler, kendi döneminin çok değerli isimleri ve genel geçer, temel insani olgular üzerine önemli şeyler söyleyen isimler olabilirler ama bugünün insanına ve bugünün insanının temel dertlerine hitap etmeleri zordur ve bu da normaldir. Artık hiç kimse Chaplin izlemiyor. Çünkü konuları, dertleri farklı. Bugüne ait değil.

Bu Reklamı Kapat

Ve ayrıca... Sanatta anlatım, üslup, tarz ve temel olarak estetik kıstaslar da değişkendir. Bir zamanlar betimleme ve sembolizm pek değerli, harika bir şeydi. İki aşığın birbirlerine aşklarını itiraf ettikleri ortamı sayfalarca anlatan yazar zengin ve hayal gücü güçlü yazardı. Betimleme edebiyatta aranan bir şeydi. Artık değil. Şahsen ben, okuduğum bir kitapta betimleme gördüğümde artık kitabı kapatıp bir kenara atıyorum. Bitti artık çünkü. Artık internet, haberleşme, sosyal medya ve teknoloji dönemindeyiz. Akıcılık, sürükleyicilik, çarpıcılık önemli. Bir kitap, bir film akmalı. Öyküye ara verip sayfalarca bir ortamı betimleyip anlatan yazar bitti artık. İsteyen okur ve bunu sever tabi. Kişisel zevklere bir şey diyemeyiz ama bu çağın, bu dönemin ruhu ve duygusu bu değil. Artık bu tip romanları okuyanlar ya nostaljik bir romantizmle bunları okuyordur ya da dönemin ruhunu kabullenemeyip "eskiden her şey daha güzeldi" diyen okuyuculardır. Bu durumu eleştirmiyorum, gayet normal, anlaşılır ve haklı bir talep bu. Bir sorun yok yani. İsteyen otursun Chaplin izlesin. Ama ne Chaplin ne de bu romanlar bugünün dertlerine deva olmuyorlar ve anlatımları da günümüz dünyasının duygusundan haliyle gayet uzak. Günümüz gençleri de böyle eserlere hiç meraklı değiller ve haklılar. Yetişkinlerin de "bugünün gençleri hep böyle" diye şikayet etmesi gayet haksız bir yaklaşım çünkü her dönemin gencinin kendi anlatım dili, onların duygusunu yakalayan örnekleri var. Ve bu örnekler, bir önceki neslin örnekleri ile farklı.

Sabahattin Ali'nin Kürk Mantolu Madonna'sı bence gayet sıradan, insanların neden hayran kaldığını anlayamadığım bir eser. Çünkü görece gün görmemiş, mütevazi duygusal deneyimler yaşamış (hatta hiç sarsıcı bir duygusal deneyim yaşamamış), saf bir adamın kendisinden çok daha fazla görmüş geçirmiş bir kadına aşık olması kadar sıkıcı bir öykü olamaz bugün için. Ve yazım tarzı da son derecede sıkıcı ve ağdalı. Benim bu yorumum, bu eserin değerini asla düşürmez. Kürk Mantolu Madonna bir başyapıttır ve çok değerli bir eserdir. Ama eskidir. Dönemi geçmiştir. Bunu söylemekten çekinmemeliyiz çünkü sanat gayet dinamik bir olgudur.

Bu Reklamı Kapat

Gelelim "edebiyat" meselesine. Zaten edebiyat ve sinema da 50-100 yıl önceki öneminde değil. Çünkü insanlar artık başka mecralarda deva buluyor, başka mecralardan besleniyor. Eskiden şöminenin önünde oturup, kucağına kediyi sehpaya kahveyi alıp bütün gün roman okumak gayet keyifli bir deneyimdi. Artık bu daha küçük bir kesimin keyif aldığı bir şey. Günümüz insanı bilgisayarı tableti eline alıp sosyal medyada geziniyor. Ve sosyal medya da kendi anlatım dinamiklerini oluşturmaya başladı. Sosyal medyanın görsel ve teknolojik etkisi sanat dünyasını da etkiledi. Chuck Palahniuk okuyun. İşte yeni nesil edebiyat öyle bir şey. Sabahattin Ali, 20 senelik bir öyküyü 200 sayfada anlatırken Palahniuk 4 saatlik bir olayı aynı sayfada anlatıyor. İkisi de birbirinden daha üstün ya da değerli değil. İkisi de çok değerli. Ama farklı. Ve Palahniuk, sosyal medya döneminin, haberleşme çağının, günümüz dünyasının edebiyatını yapıyor. Twitter, instagram, tiktok, youtube da kendi sanatsal açılımlarını, anlatım dilini, estetik kıstaslarını inşa ediyor. "Bunlar kötü, Sabahattin Ali iyiydi" demek ve bunu "eskiden sanatçılar vardı, eskiden eserler değerliydi artık böyle şeyler çıkmıyor" şeklinde dile getirmek, günümüzde yaşanan dönüşümleri ve bir anlamda yeni çağı ret etmek oluyor. Bu dönem de kendi sanatçılarını çıkaracak. Bu dönemin de öncüleri, güçlü örnekleri olacak.

Ve sanıldığı gibi birini birine tercih etmek de şart değil. Hem 100 yıl öncesinin değerli isim ve eserlerini, hem bugünün değerli isim ve eserlerini aynı anda sevmek de mümkündür. Bir sanatçıyı diğerine tercih etmeye gerek yok. Esas gözden kaçan konu, sanatın, dönemin ruhunu yakalamaya meyilli bir anlatım ve paylaşım biçimi olması. Ve "eskiden değerli sanatçılar vardı, artık yok" demek, aslında sanatsal alışkanlıklardan, kabullerden ve yeni dönemin estetik ve teknik tercihlerini kabullenmekte zorlanmaktan ileri geliyor. Zeki Müren kesinlikle çok değerli bir sanatçıdır. Ama ben bugün Zeki Müren dinlemiyorum. Tiksindiğim için mi? Hayır. Bana hitap etmiyor. Bitti artık. Günümüz de yeni Zeki Müren'ler çıkaracak. Sadece biz onların günümüzün Zeki Müren'i olduğunu kabul edemiyoruz.

0
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.