Sorulara Dön
0
Sanat & Edebiyat

Türkiye'de edebiyatın günümüzde eski kalitesini kaybetmiş olmasının sebepleri neler?

Neden artık bir sabahattin ali, yaşar kemal, nazım hikmet, orhan kemal, reşat nuri çıkmıyor? İyi edebiyatçı sayımız bir elin parmaklarını geçmiyor.

2
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Ozan Bey, sanatçılar daha çok eserlerini verdikten çok sonra anlaşılır ve takdir edilirler. Saydığınız sanatçıların da çoğu yaşadıkları dönemde rabet görmüyordu, bugün dönüp baktığımızda zamanını nasılda iyi anlattığını görüp takdir ediyoruz.

Bugün artık klasisit sanatçı çıkmaz çünkü Dünyamız post-modern dönemde yaşıyor. Postmodernist, sürrealist, abstrakt edebiyat eserleri veriyor günümüzde sanatçılar Zeitgeist gereği. Bugün bu tip edebiyatçılar var (İhsan Oktay Anar, Mine Söğüt, Orhan Pamuk...) ve bazı kitlelerce takdir de ediliyor ama çoğunluğun gerek politik, gerek protest sebeplerle tepkisini çekiyorlar.

Ama bir 100 yıl sonra ( hepsi ölüp gittiğinde:() dönüp "çok iyi edebiyatçılr varmış, şimdi niye böyle edebiyatçılar çıkmıyor" denecek.

144 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
2
Teşekkür (2)
Paylaş
2

Merve Hanım'ın söylediklerine ek olarak...

Sanat tarihine baktığınızda iyi-kötü, değerli-değersiz, önemli-önemsiz olarak görülmüş eserlerin sürekli bir değişim, dönüşüm ve güncelleme yaşadıklarını görürüz. Sanat, üretildiği dönemin bir yansıması ve aynı zamanda tetikleyicisidir. Yani bu açıdan sizin bakışınız biraz taraflı ve herkesin kendi dönemini kutsadığı her şeyin geçmişte daha iyi olduğunu düşünen yaklaşımın bir eseri gibi duruyor. Bahsettiğiniz isimler, kendi döneminin çok değerli isimleri ve genel geçer, temel insani olgular üzerine önemli şeyler söyleyen isimler olabilirler ama bugünün insanına ve bugünün insanının temel dertlerine hitap etmeleri zordur ve bu da normaldir. Artık hiç kimse Chaplin izlemiyor. Çünkü konuları, dertleri farklı. Bugüne ait değil.

Ve ayrıca... Sanatta anlatım, üslup, tarz ve temel olarak estetik kıstaslar da değişkendir. Bir zamanlar betimleme ve sembolizm pek değerli, harika bir şeydi. İki aşığın birbirlerine aşklarını itiraf ettikleri ortamı sayfalarca anlatan yazar zengin ve hayal gücü güçlü yazardı. Betimleme edebiyatta aranan bir şeydi. Artık değil. Şahsen ben, okuduğum bir kitapta betimleme gördüğümde artık kitabı kapatıp bir kenara atıyorum. Bitti artık çünkü. Artık internet, haberleşme, sosyal medya ve teknoloji dönemindeyiz. Akıcılık, sürükleyicilik, çarpıcılık önemli. Bir kitap, bir film akmalı. Öyküye ara verip sayfalarca bir ortamı betimleyip anlatan yazar bitti artık. İsteyen okur ve bunu sever tabi. Kişisel zevklere bir şey diyemeyiz ama bu çağın, bu dönemin ruhu ve duygusu bu değil. Artık bu tip romanları okuyanlar ya nostaljik bir romantizmle bunları okuyordur ya da dönemin ruhunu kabullenemeyip "eskiden her şey daha güzeldi" diyen okuyuculardır. Bu durumu eleştirmiyorum, gayet normal, anlaşılır ve haklı bir talep bu. Bir sorun yok yani. İsteyen otursun Chaplin izlesin. Ama ne Chaplin ne de bu romanlar bugünün dertlerine deva olmuyorlar ve anlatımları da günümüz dünyasının duygusundan haliyle gayet uzak. Günümüz gençleri de böyle eserlere hiç meraklı değiller ve haklılar. Yetişkinlerin de "bugünün gençleri hep böyle" diye şikayet etmesi gayet haksız bir yaklaşım çünkü her dönemin gencinin kendi anlatım dili, onların duygusunu yakalayan örnekleri var. Ve bu örnekler, bir önceki neslin örnekleri ile farklı.

Sabahattin Ali'nin Kürk Mantolu Madonna'sı bence gayet sıradan, insanların neden hayran kaldığını anlayamadığım bir eser. Çünkü görece gün görmemiş, mütevazi duygusal deneyimler yaşamış (hatta hiç sarsıcı bir duygusal deneyim yaşamamış), saf bir adamın kendisinden çok daha fazla görmüş geçirmiş bir kadına aşık olması kadar sıkıcı bir öykü olamaz bugün için. Ve yazım tarzı da son derecede sıkıcı ve ağdalı. Benim bu yorumum, bu eserin değerini asla düşürmez. Kürk Mantolu Madonna bir başyapıttır ve çok değerli bir eserdir. Ama eskidir. Dönemi geçmiştir. Bunu söylemekten çekinmemeliyiz çünkü sanat gayet dinamik bir olgudur.

Gelelim "edebiyat" meselesine. Zaten edebiyat ve sinema da 50-100 yıl önceki öneminde değil. Çünkü insanlar artık başka mecralarda deva buluyor, başka mecralardan besleniyor. Eskiden şöminenin önünde oturup, kucağına kediyi sehpaya kahveyi alıp bütün gün roman okumak gayet keyifli bir deneyimdi. Artık bu daha küçük bir kesimin keyif aldığı bir şey. Günümüz insanı bilgisayarı tableti eline alıp sosyal medyada geziniyor. Ve sosyal medya da kendi anlatım dinamiklerini oluşturmaya başladı. Sosyal medyanın görsel ve teknolojik etkisi sanat dünyasını da etkiledi. Chuck Palahniuk okuyun. İşte yeni nesil edebiyat öyle bir şey. Sabahattin Ali, 20 senelik bir öyküyü 200 sayfada anlatırken Palahniuk 4 saatlik bir olayı aynı sayfada anlatıyor. İkisi de birbirinden daha üstün ya da değerli değil. İkisi de çok değerli. Ama farklı. Ve Palahniuk, sosyal medya döneminin, haberleşme çağının, günümüz dünyasının edebiyatını yapıyor. Twitter, instagram, tiktok, youtube da kendi sanatsal açılımlarını, anlatım dilini, estetik kıstaslarını inşa ediyor. "Bunlar kötü, Sabahattin Ali iyiydi" demek ve bunu "eskiden sanatçılar vardı, eskiden eserler değerliydi artık böyle şeyler çıkmıyor" şeklinde dile getirmek, günümüzde yaşanan dönüşümleri ve bir anlamda yeni çağı ret etmek oluyor. Bu dönem de kendi sanatçılarını çıkaracak. Bu dönemin de öncüleri, güçlü örnekleri olacak.

Ve sanıldığı gibi birini birine tercih etmek de şart değil. Hem 100 yıl öncesinin değerli isim ve eserlerini, hem bugünün değerli isim ve eserlerini aynı anda sevmek de mümkündür. Bir sanatçıyı diğerine tercih etmeye gerek yok. Esas gözden kaçan konu, sanatın, dönemin ruhunu yakalamaya meyilli bir anlatım ve paylaşım biçimi olması. Ve "eskiden değerli sanatçılar vardı, artık yok" demek, aslında sanatsal alışkanlıklardan, kabullerden ve yeni dönemin estetik ve teknik tercihlerini kabullenmekte zorlanmaktan ileri geliyor. Zeki Müren kesinlikle çok değerli bir sanatçıdır. Ama ben bugün Zeki Müren dinlemiyorum. Tiksindiğim için mi? Hayır. Bana hitap etmiyor. Bitti artık. Günümüz de yeni Zeki Müren'ler çıkaracak. Sadece biz onların günümüzün Zeki Müren'i olduğunu kabul edemiyoruz.

0
Teşekkür (1)
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın