Kaynak istiyor Tüberküloz korona farkı nedir?

Tüberküloz mikrobu (Tüberküloz basili) hava yoluyla bulaşır, yani solunarak insanlarda enfeksiyona neden olur. Özellikle öksürük gibi semptomları olan bir tüberküloz hastası ile yakın temasta olmak, enfekte olma riskini artırır. Tüberküloz basilleri 6 saate kadar havada asılı kalabilir. Ancak bakterinin yoğunluğu havanın hareketi (açık pencereler, iyi havalandırılmış alanlar) ve güneş ışığı ile azalır.

SARS-CoV-2'nin aerosollerle değil damlacıklarla yayıldığı bilinmektedir. Birisi hapşırdığında veya öksürdüğünde, SARS-CoV-2 içeren damlacıklar havaya yayılır. Damlacık yayılımı ile bulaşta, virüsün hala havadayken solunması gerekir. Virüs, tüberküloz basili gibi havada asılı kalmamaktadır. Virüs, ayrıca insanların bir yüzeye düşen virüs içeren damlacıklarla temas etmesi sonucu da bulaşabilir.

Tüberküloz hastalığında genellikle kişide bakterinin bulunduğu fakat kişinin bulaştırıcı olmadığı bir dönem bulunmaktadır. Bu sürece gizli tüberküloz adı verilir ve kişi bu süreç sonunda (haftalar, yıllar sonra; genellikle bağışıklık sisteminin zayıflaması nedeniyle) hastalanır ya da hiç hasta olmayabilir.

COVID-19 hastalığı semptomları, virüse maruz kalımdan 2-14 gün sonra, ortalama 5 günlük bir kuluçka dönemi sonrası ortaya çıkabilir. Hastalığın gelişmesi için bir bekleme periyodu olup olmadığı bilinmemektedir.

COVID-19'a benzer hafif semptomlar yaşıyorsanız, tüberküloz tedavinizi sürdürmeye devam etmeniz önemlidir. Şu anda tüberküloz ilaçlarının COVID-19’a yakalanma riskin artırdığına dair bir kanıt yoktur.

COVID-19 teşhisi konulursa, sağlık uzmanına tüberküloz tedavisi gördüğünüzü bildirin ve tüberküloz tedavinizden temel sorumlu sağlık çalışanını bilgilendirin. Süreç içerisinde COVID-19 için herhangi bir tedaviye başlanırsa, tüberküloz tedavisinde kullanılan diğer ilaçlarla olası bir etkileşim konusunda tedavinizden sorumlu sağlık çalışanı sizi bilgilendirecektir.

Tüberküloz ve COVID-19’da; ateş, öksürük ve nefes darlığı gibi benzer belirtiler görülür ancak genellikle belirtilerin başlama hızı farklılık gösterir. COVID-19’un belirtileri daha hızlı başlangıçlıdır.

COVID-19 çok yeni bir hastalık olduğu için, daha önce tüberküloz geçirmiş olanların COVID-19 ile enfekte olma veya kötü sonuçlarla karşılaşma riski ile ilgili veri bulunmamaktadır. Tüberküloz sonrası akciğerlerde genellikle bir miktar hasar oluşur ve bu da sizin daha ciddi COVID-19 belirtileri göstermenize neden olabilir.

Özellikle tüberküloz nedeniyle akciğer ameliyatı geçiren veya tüberküloz sonrası akciğer hastalığı tanısı konan kişiler, COVID-19 için yüksek riskli ortamlara maruz kalımlarını azaltmaya çalışmalıdır.

Tüberkülos: Etkeni Mycobacterium tüberculosis olan ortam şartlarına oldukça dirençli bir bakteri. Sars cov-2 ise bir virus. Tüberkülos bakterisi yavaş çoğalır. Yavaş çoğalması yüzünden semptom ortaya çıkması ve hastalık periyodu uzundur ( Aylarca sürer). Etkeni laboratuvarda çoğaltmak için de Löwenstein-Jensen besiyeri kullanılır. Covid ise tüberkülosa kıyasla inkübasyon periyodu çok daha kısadır. Üremesi için muhakak canlı sistemlere gereksinim duyar bunun için deney hayvanı/konak yada hücre kültürü gereklidir. Tüberkülosu asite dirençli boyama ile mikroskop altında inceleyebilirsin covid'i ışık mikroskobuyla direk göremezsin çünkü çapı tüberkülosa göre çok ama çok küçüktür. Direk görebilmek için elektron mikroskobu gereklidir. Ancak hücre kültüründe yaptığı sitopatik etkileri(CPE) gözlemleyerek yada IFAT gibi antikor boyama teknikleriyle varlığını indirek bir şekilde ışık mikroskobu altında değerlendirebilirsin.

Hava yoluyla bulaşma, geleneksel olarak enfekte bireylerden ortama salınmış 5 μm'den küçük partiküllerin >1 ila 2 m uzaklıkta bulunan kişileri enfekte edebilmesi olarak tanımlanır. Covid ilk çıktığında "airdrop" denilen damlacık yoluyla bulaştığı düşünülmüştü. Bununla birlikte, şiddetli akut solunum sendromu koronavirüsü (SARS-CoV), Orta Doğu solunum sendromu (MERS)–CoV, influenza virüsü, insan rinovirüsü ve solunum sinsityal virüsü (RSV) dahil olmak üzere birçok solunum yolu virüsünün hava yoluyla bulaşmasını destekleyen sağlam kanıtları ortaya konuldu ve hava yoluyla bulaşmada 5 um den daha büyük partiküllerinde rol oyanayabileceği ortaya çıktı (5-100 um) (Wang ve ark 2021) .

Bu bilgiler ışığında yapılan çalışmalar ile Covidin'de Tüberkülos gibi, measless(kızamık) gibi hava yoluyla bulaşabileceği ortaya çıkarıldı. Özellikle kapalı ortamlarda(fazla Güneş almayan) havada asılı kalabilen partiküllerin konağı enfekte edebileceği görülmüştür. Yapılan çalışmalarda elde edilen güçlü kanıtlar sonucunda WHO (DÜnya sağlık örgütü) enfeksiyonun bulaş şeklini airdrop ve aerosol transmission şeklinde kabul etmiştir (Who 2021).

Covid ve Tüberkülosun tedavi stratejileri farklıdır. Tüberkülos bakteriyel bir hastalık olduğu için antibiyotikler ile tedavi edilmeye çalışılır. Covid viral bir hastalıktır ve antibiyotikler işe yaramaz o yüzden antiviral tedavi verilmelidir ( virüs kaynaklı sekonder bakteriyel enfeksiyonların engellenmesi amacı ile proflaksi hedefli antibiyotik kullanımı viral enfeksiyonlarda yapılabilir). Ayrıca covid tüberkülosa göre daha akut bir hastalık olup sitokin fırtınası/makrofaj aktivasyon sendromu denilen anormal sitokin yanıtı ile kendini gösterebiliyor. Bu vakalarda anti-sitokin tedavilere yönelik etkisi olan ilaçlarda tercih edilebilir

• Anti-IL-6R/IL-6

• IL-1Ra

• JAK inhibitörleri (ruksolitinib ve diğerleri)

• IVIG

• Mezenkimal kök hücre tedavisi gibi.

2021 haziran ayı itibari ile Covid'e spesifik FDA tarafından onaylı molnupiravir isminde antiviral bir ilaç üretilebilmiştir (FDA 2021).

Bu üretime kadar covide özgü özgün bir antiviral mevcut değildi ve verilmiş olan bütün antiviral yaklaşımlar deneysel olmuştur ya da invitro sistemlerde elde edilen veriler doğrultusunda kullanılmıştır.

Tanıda tüberkülos için PPD test'i sıklıkla kullanılır. Ayrıca balgam tetkiklerinin yapılması yayma ve kültür ekimi ile de tanıya gidilir. Serolojik testler güvenilir kabul edilmez. PCR testiyle de sonuç alınabilir ( Akdağ 2011).

Covid: PCR ve radyolojik bulgularda buzlu cam görünümü hastalıkta tanı koydurur. Ayrıca Hücre kültürü virus izolasyonu da uzun bir süreç olmasına rağmen gold standart kabul edilir. Antikor oluşturan ve Hücre kültüründe çoğaltılabilen her virus gibi Covid içinde nötralizasyon testi tanıda kullanılabilir. Lakin hücre kültürü temelli testler uzun ve zahmetli olduğundan tanı için rutinde tercih edilmez.