Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
4
Puan Ver

Transpozonlar ile mutasyonlar arasındaki farklılıklar nedir? Konu hakkında geniş bir bilgim olmadığından basit bir şekilde açıklayabilir misiniz?

1
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Mutasyon DNA veya RNA diziliminin değişmesi demektir. Öncelikle insanda meydana gelen her mutasyon insana zarar vermez veya insanda gözle görülür değişiklik yapmaz. Aslında mutsayonlar hücre bölünmesi sırasında sık şekilde görülür ve onarımı yapılır, hücre bölünmesi kontrol mekanizması hasar görürse mutasyon soruna yol açar. Kromatinin kromozom olarak paketlenmesi yani yapısına histon proteinlerin katılarak katlanması, az önce söylediğim gibi onarım mekanizmaları, DNAda bulunan kodlamayan diziler(intron) bunlar DNA mutasyonunu azaltıcı etkilere sahiptir. 

Mutasyon kansere sebep olabilir. Örneğin, p53 gibi tümör baskılayıcı gen mutasyona uğrarsa, proto onkogenler onkogenlere dönüşürse vb durumlarda mutsayonlar sonucu kanser oluşumu görülür. Mutsayonlar kromozomda anomalilere sebep olabilir bunun sonucunda tekrarlayan düşükler ve anormal bebek doğumları görülebilir. Yine mutsayonlar yanlış protein oluşumuna sebep olarak; orak hücreli anemi, deli dana hastalığı gibi prion proteine bağlı hastalıklara sebep olur.

Gelelim transpozonlara. Transpozonlar yer değiştiren DNA parçalarıdır. Transpozonlar, ökaryotlar, prokaryotlar, bakteriler, virüsler ve plazmitlerde bulunabilirler. Bu yer değişimi genel olarak 2 şekilde olur. Retrotranspozonlar, DNA dan RNA, ardından RNA dan tekrar DNA sentezi yaparak genomun farklı yerlerine giderler. DNA transpozonlar ise direk DNA dan kopar ve DNA nın, genomun farklı yerine giderler. Aynı zamanda transpozonlar yeni oluşan kromozomlara da geçebilirler. Transpozonlar gelişmiş ökaryot genomunun yaklaşık yarısını oluştururlar. Ancak transpozonların çoğunun farklı nedenlerden dolayı hareketi baskılanır, yer değiştirmezler. Aynı zamanda DNA RNA nın sentezini gerçekleştirirken, DNA parçacığı olan transpozonların transkripsiyon özelliği ( RNA sentezi) baskılanmıştır. Yani transpozonların çoğu protein üretemez. 

Transpozonlar da mutsayonlar gibi hastalıklara (hemofili) ve kansere sebep olabiliyor. Transpozonlar aynı zamanda embriyonal gelişim, beyin gelişimimiz vb. şeyler için vazgeçilmezler. 

Transpozonlar DNA transpozon ve retrotranspozon olarak 2 ye ayrılır diye söylemiştik. Retrotranspozonlar da LTR içerenler ve içermeyenler diye 2 ye ayrılır. LINE SINE dizileri de LTR içermeyen transpozonlara örnektir. Bunlar tekrarlayan dizilerden oluşur. Örneğin SINE dizilerindeki ALU tekrarları sadece primatlara özgüdür. SINE ve LINE dizi tekrarları evrimsel akrabalık testlerinde kullanılır, bireye özgüdür bu tekrarlar. Aynı zamanda babalık testinde de transpozonlardan olan SINE ve LINE dizilerine bakılır. 

Son olarak mutasyonda DNA kaybı, sentromeri içine alarak/almayarak DNA dizisinin ters dönüp yeniden eski yerine oturması vardır. Aynı zamanda delesyon ve insersiyon vardır. Transpozonlar delesyon ve insersiyon mantığına benzetilebilir. Mutasyon ve transpozonların ortak noktası şu şekilde söylenebilir;transpozonlar DNA içinde yer değiştirince mutasyon sebebi olabiliyorlar ama ikisi de kendi içinde farklı dünyalar. 

Umarım yardımcı olabilmişimdir :) 

Öne Çıkarılan Cevap
Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0

Kaynaklar

  1. Bilimfili
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Büyük değişim yasasına hepimiz boyun eğmeliyiz. Doğanın en güçlü yasası budur.”
Edmund Burke